Klikzink
Een felsplaat van 0,55 mm ziet u niet zomaar aan of hij klopt. Het verschil tussen 0,55 en bijvoorbeeld 0,50 mm is met het blote oog niet te zien, en toch maakt het voor de stijfheid van het vlak, voor het gewicht op het dak en voor wat de plaat aan een deuk kan hebben, behoorlijk veel uit. Deze pagina gaat over het controleren zelf: waar u op let, met welk gereedschap, en op welk moment in het proces een afwijking nog te herstellen is voordat de plaat vastligt.
Wij walsen onze felsplaten in een dikte van 0,55 mm staal, Sendzimir verzinkt en voorzien van een organische coating. Die dikte is geen toevallige keuze. Dunner staal buigt sneller mee onder puntbelasting, wat bij een lopend dak al snel zichtbaar wordt als een deuk naast een voetstap. Dikker staal voegt vooral gewicht toe zonder dat de stijfheid van het vlak evenveel meegroeit, omdat de fels en het profiel van de plaat al een groot deel van die stijfheid leveren. Bij 0,55 mm komt het gewicht op ongeveer 5 kg per vierkante meter, een waarde die u kunt gebruiken bij het narekenen van de belasting op gordingen of dakplaten, al is dat rekenwerk verder aan de constructeur.
De dikte zelf controleert u het eenvoudigst met een schuifmaat of een micrometer, aan de rand van de plaat waar u niet door de coating heen prikt. Meet op een paar plekken over de lengte van de baan, want een systematische afwijking valt pas op als u meer dan één punt meet. Bij twijfel legt u de meting naast de vrachtbrief: daar staat de bestelde dikte vermeld, en die kunt u vergelijken met wat er daadwerkelijk op de vrachtwagen ligt. Dat is het eerste controlemoment, en tegelijk het makkelijkste om nog iets te doen: staat er een andere dikte op de brief dan u bedoeld heeft, dan kan de levering nog teruggestuurd worden voordat er één plaat gelegd is.
Het meest voordelige moment om een afwijking in de plaatdikte te ontdekken is bij de levering, nog voordat de eerste baan gelost is. Op dat moment liggen de platen nog gebundeld op de vrachtwagen, is er nog niets gefelst en kunt u zonder gedoe teruggeven wat niet klopt. Wij leveren op maat en op de millimeter afgekort, van 450 tot 8000 mm, en die precisie geldt ook voor de dikte: wat er bij ons vandaan komt is 0,55 mm, met de gebruikelijke tolerantie die bij Sendzimir verzinkt staal normaal is.
Controleer bij aflevering niet alleen de dikte maar ook of de platen niet beschadigd zijn tijdens transport. Een lichte deuk in de rand van een bundel is anders dan een deuk in het midden van een baan: die laatste blijft zichtbaar zodra de plaat gelegd is, hoe zorgvuldig u ook felst. Stel bij twijfel de vraag meteen aan de chauffeur en maak een foto voordat u tekent voor ontvangst. Dat kost twee minuten en bespaart een discussie achteraf, wanneer de plaat al op het dak ligt en niemand meer kan reconstrueren of de deuk er bij aflevering al in zat.
De stijfheid van het vlak hangt niet alleen af van de plaatdikte maar ook van de uitvoering: wij leveren de felsplaat vlak, met een verstijvingsril, of met micro-lines. Bij een groot, vlak oppervlak zonder ril is de kans op een lichte welving in het zicht groter dan bij een uitvoering met ril, ook al is de plaatdikte in beide gevallen 0,55 mm. Wilt u weten hoe het vlak er in het zicht uitziet en welke uitvoering bij welk gebouw past, dan leest u daar meer over op zinklook.com, waar het uiterlijk van de plaat centraal staat.
Wat een deuk kan hebben, is voor een groot deel een kwestie van hoe de belasting wordt opgevangen. Een puntbelasting, zoals een voet die op een verkeerde plek neerkomt, drukt de plaat plaatselijk in, en bij 0,55 mm staal zit die grens eerder dan bij een dikkere plaat. Een vlakke belasting, zoals een loopplank die het gewicht verdeelt, laat vrijwel geen spoor achter. Dat is meteen ook de reden waarom wij op de bouwplaats altijd aanraden met loopplanken te werken op plekken waar meermalen gelopen wordt, iets wat ook van belang is bij de manier waarop de plaat aan de ondergrond bevestigd wordt, zoals wij uitleggen bij [de bevestiging met de klem](https://klikzink.com).
Bij het koud vouwen van de plaat, tot een temperatuur van -15 graden, blijft de dikte van 0,55 mm goed te verwerken. Een dunnere plaat scheurt eerder bij een strakke felsrand in de kou, een dikkere plaat vergt meer kracht van het felsapparaat. Bij 0,55 mm is dat evenwicht in de praktijk goed te hanteren, ook op een winterse ochtend waarop de temperatuur nog onder het vriespunt zit.
Het tweede controlemoment ligt bij het felsen zelf. Een goed gefelste naad houdt de plaatdikte gelijkmatig over de hele lengte van de fels, zonder dat het materiaal aan de ene kant dunner uitgerekt wordt dan aan de andere kant. Dat ziet u aan een felsrand die overal even strak sluit, zonder plekken waar de rand losser aanvoelt. Voel met uw hand langs de fels, of loop hem na met een felstang die de sluiting controleert. Op dit moment kunt u nog bijsturen: een fels die niet goed sluit, is te heropenen en opnieuw te sluiten, zolang de baan nog los ligt en niet is ingeklemd op de ondergrond.
Na het felsen en het inklemmen wordt herstel een ander verhaal. Ligt de baan al vast onder de klemmen, dan is een correctie aan de fels alleen nog mogelijk door de klem los te maken, wat weer een vraag is over de bevestiging zelf. Daarover, en over de volgorde waarin klem, ondergrond en plaat elkaar opvolgen op de bouw, leest u meer op klikzink.com. Wij benoemen dat hier alleen om aan te geven waarom het loont om de plaatdikte en de felsrand te controleren voordat die stap gezet wordt, en niet erna.
Een deuk die na het felsen ontstaat, bijvoorbeeld door gereedschap dat op de plaat valt, is nog te verhelpen zolang niemand er met kracht op door blijft lopen. Een lichte deuk kan soms van onderaf worden teruggedrukt, maar dat is precisiewerk dat het beste door wie de plaat gelegd heeft, wordt uitgevoerd, met kennis van hoe de plaat op die plek ondersteund wordt. Een diepe deuk, of een deuk op een plek waar water moet afvoeren, is niet meer zonder zichtbaar spoor te herstellen, en dan is vervanging van dat deel van de baan de enige oplossing die netjes blijft staan.
De controle van de plaatdikte is dus een zaak van meerdere momenten: bij de vrachtbrief, bij het lossen, tijdens het felsen en nog even na het leggen, voordat het dak wordt vrijgegeven voor regulier gebruik. Hoe vaker u op die momenten kort controleert, hoe kleiner de kans dat een afwijking pas opvalt wanneer herstel al lastig is geworden.
Heeft u twijfel over de dikte van een specifieke levering, of wilt u vooraf een monster in de hand houden om te voelen hoe 0,55 mm staal zich verhoudt tot wat u gewend bent, dan denken wij daar kosteloos in mee, ook op basis van een tekening. Neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en wij kijken samen met u welke uitvoering en welke levering bij uw project past.