Klikzink
Voordat de eerste baan de kraan op gaat, wilt u weten of u compleet bent. Bij een felsplaat komt dat neer op drie dingen: het gereedschap om de fels te sluiten, genoeg mankracht om de banen zonder beschadiging naar hun plaats te tillen, en een planning waarin de platen niet dagenlang op de bouwplaats blijven liggen te wachten. Wat er daarnaast met de levensduur gebeurt, hangt niet af van dat gereedschap. Dat hangt af van de zinklaag, de coating erop, en vooral van wat er met de randen en de beschadigingen gebeurt zodra de plaat eenmaal ligt.
Om een felsverbinding te sluiten heeft u een felsmachine nodig, elektrisch of mechanisch, die over de opstaande rand van 35 mm rijdt en die dichtklemt. Daarnaast een set handgereedschap voor de hoeken, de aansluitingen en de plekken waar de machine niet bij kan: een felstang, een aanslagblok en iets om de plaat op maat te knippen als er op de bouw nog een correctie nodig is. Voor het tillen en positioneren van de banen werkt u met minimaal twee man per baan zodra de lengte boven de vier meter komt; onze platen worden op de millimeter afgekort geleverd tot 8000 mm, en een baan van die lengte buigt door als hij aan één kant wordt opgetild. Dat doorbuigen lijkt onschuldig, maar een geknikte plaat op de bouwplaats is een plaat met een beschadiging voordat hij ooit heeft dienstgedaan.
Wat er klaar moet liggen voordat u begint, hangt verder af van de plek. Op een gevel werkt u vaak vanaf een steiger of hoogwerker, en dan moet er behalve het gereedschap ook een manier zijn om de platen aan te voeren zonder ze langs de rand van de steiger te schuren. Op een dak vanaf zes graden helling is de looproute naar het werkvak minstens zo belangrijk: elke plek waar een plaat over een andere plaat, over gereedschap of over een dakrand wordt gesleept, is een plek waar de coating kan bekrassen. Wij leveren de platen daarom liever direct op maat dan dat u ze op de bouw nog moet inkorten; hoe minder er op de bouwplaats met de plaat gebeurt buiten het felsen om, hoe minder kans op schade die u pas jaren later terugziet.
De levensduur van de plaat zelf zit in twee lagen die over het staal liggen. Eerst de zinklaag: 275 gram per vierkante meter, aan beide zijden aangebracht volgens het Sendzimir-proces. Die laag is de eigenlijke bescherming tegen roest, en ze werkt zelfs door op plekken waar de bovenste laag beschadigd is, zolang het zink zelf intact blijft. Daarboven ligt de organische coating, 50 micrometer GreenCoat Pural BT, biobased en verantwoordelijk voor het matte oppervlak met een glansgraad onder de 5. Die coating is in de eerste plaats esthetisch, iets waar wij verder niet over uitweiden omdat dat onderwerp op zinklook.com aan bod komt, maar ze heeft ook een beschermende functie: ze houdt vuil, vocht en UV-straling van de zinklaag af.
Zolang die twee lagen ongeschonden zijn, is de levensduur van een felsplaat een kwestie van decennia, en dat blijft zo bij normaal gebruik op dak of gevel. Het probleem ontstaat niet bij de plaat in het vlak, maar bij de randen: de plek waar de plaat is afgekort, waar de fels is gesloten, waar een montageklem eronder grijpt, of waar tijdens transport of montage een schaaf of een kras is ontstaan. Op een afgeknipte rand ligt geen coating meer, en als daar ook de zinklaag is doorbroken, begint de roest precies daar. Dat is de reden waarom wij platen op maat leveren in plaats van op de bouw te laten verzagen: een fabrieksmatig afgekorte rand is schoner dan een rand die met een haakse slijper is nabewerkt, en elke nabewerking op de bouwplaats is een nieuwe kans op een onbeschermde rand.
Een kras die tijdens het verwerken ontstaat, is niet automatisch een probleem voor de levensduur, maar het is wel een moment waarop u moet opletten. Een oppervlakkige schram die alleen de coating raakt, kan met een likje reparatielak worden bijgewerkt; ligt de zinklaag ook open, dan is dat de plek waar u over een aantal jaar het eerste roestpuntje zult zien. Precies om die reden is het zinvol om na montage nog eens met de hand over de platen te gaan, in plaats van pas op te letten zodra er iets zichtbaar mis is. Hoe u dat controleert en met welke frequentie, leggen wij uit op [hoe je de levensduur controleert](/felsplaat/levensduur/controleren), en wij gaan daar op deze pagina niet verder op in.
Een dakdekker die met een felsmachine over een net gelegde baan rijdt en per ongeluk een gereedschapskoffer over de plaat sleept, richt schade aan die je met het blote oog soms nauwelijks ziet, maar die wel meetelt. Datzelfde geldt voor platen die na levering weken op een pallet in de regen hebben gestaan zonder dat de folie er goed om heen zat: vocht dat tussen twee platen blijft staan, kan op de lange termijn een andere aantasting geven dan een oppervlaktekras, en ook dat raakt uiteindelijk de levensduur. Wat er precies misgaat en in welke volgorde dat zich voordoet, is uitgebreid beschreven bij [wat er misgaat met de levensduur](/felsplaat/levensduur/wat-gaat-er-mis); hier volstaat het te weten dat het bijna altijd bij een rand of een beschadiging begint, en zelden midden in het vlak van de plaat.
Om goed voorbereid te zijn op de bouw is het ook praktisch om te weten wat de plaat zelf doet onder wisselende omstandigheden, los van de vraag hoe lang hij meegaat. Een felsplaat van 0,55 mm dikte weegt ongeveer 5 kg per vierkante meter, wat betekent dat twee man een baan van gemiddelde lengte goed kunnen dragen zonder hulpmiddelen, maar dat een lange baan bij voorkeur met een hijsband of een tweede steunpunt wordt verplaatst. Het materiaal is koud vouwbaar tot -15 graden, dus winterse werkomstandigheden zijn op zich geen bezwaar voor de fels zelf; wel zet staal ongeveer half zoveel uit als zink bij temperatuurwisselingen, iets waarmee u bij lange banen en bij de aansluitingen rekening houdt. Hoe die uitzetting zich verhoudt tot de bevestiging en de klemmen onder de fels, is niet iets wat op deze pagina hoort; dat is uitgewerkt op klikzink.com.
Als u morgen bestelt, heeft u dus behalve de plaat zelf ook het gereedschap, de mankracht en een plan voor opslag en aanvoer nodig. Voor de levensduur telt vooral wat er na de levering met de platen gebeurt: hoe ze worden getild, waar ze overheen schuiven, en of een beschadigde rand wordt opgemerkt en behandeld voordat de plaat wordt afgedekt door de volgende baan. Onze werkplaats in Ede denkt kosteloos mee op tekening, ook over de te verwachten hoeveelheid materiaal en de maatvoering van lange banen, en wij leveren op verzoek monsters van de drie beschikbare kleuren zodat u ook dat vooraf kunt afstemmen met de opdrachtgever. Neem contact met ons op als u een tekening heeft liggen, dan rekenen wij mee wat u nodig heeft om zonder onnodige beschadigingen te kunnen beginnen.