Klikzink
Een felsplaat die in de fabriek de deur uitgaat, heeft een lengte op de millimeter. Diezelfde plaat op een dak in de volle middagzon heeft een andere lengte, gewoon omdat staal uitzet als het warm wordt. Wij krijgen daar vragen over, en die vragen komen niet altijd bij de juiste partij terecht. Op deze pagina zetten we uiteen wat wij als leverancier doen, wat de dakdekker doet, en wat de opdrachtgever zelf moet regelen. Niet hoe je daarmee omgaat op de bouw zelf: dat behandelen we in de reeks over [werken in de volle zon](/felsplaat/in-de-zon), dit is puur de verdeling van verantwoordelijkheid rond de plaat.
Wij walsen en knippen de felsbanen op de millimeter die is aangegeven op de tekening. Die maat is de maat bij een neutrale temperatuur, ergens rond de fabriekshal, niet bij dertig graden op een plat dak. Wij hebben geen invloed op het weer op de dag dat u legt, en we kunnen daar in onze productie ook geen rekening mee houden: een baan van 6000 mm blijft een baan van 6000 mm zoals hij van de wals komt. Wat wij wel doen, is meedenken op tekening als er lange banen in het spel zijn, zodat u vooraf weet met welke lengtes u werkt en waar de kritieke maten liggen. Dat meedenken kost niets en gebeurt voordat er iets geknipt wordt, niet erna.
We leveren de platen ook met de juiste informatie mee: plaatdikte 0,55 mm, Sendzimir verzinkt met een organische coating, en de wetenschap dat staal ongeveer half zo veel uitzet als zink bij dezelfde temperatuurstijging. Dat is een geruststelling én een waarschuwing tegelijk: minder bewegingsruimte nodig dan bij zink, maar niet nul. Een baan van acht meter zet bij een fors temperatuurverschil alsnog een paar millimeter uit, en die paar millimeter merkt u vooral bij het inpassen aan het eind van de dag.
De dakdekker is degene die de plaat vasthoudt op het moment dat de zon erop staat, en is dus ook degene die de temperatuur van dat moment moet meewegen. Een baan die om twee uur 's middags wordt ingemeten op een donkere plaat die dan zelf misschien veertig tot vijftig graden warm is, is aan het einde van de middag, als de plaat is afgekoeld, een fractie korter. Bij een enkele plaat van een meter valt dat weg in de tolerantie van het werk. Bij een lange baan op een groot dakvlak kan het verschil optellen tot een lengte die u wél terugziet bij de aansluiting op de kop- of zijkant.
De dakdekker bepaalt daarom op de bouw hoe en wanneer er wordt ingemeten, hoe de klemmen worden gezet om die beweging op te vangen, en in welke volgorde de banen worden gelegd. Dat is verwerking, en verwerking is nadrukkelijk niet waar wij over gaan: de klem, de ondergrond en de volgorde op de bouw staan uitgewerkt op klikzink.com. Wat wij hier willen laten zien, is waarom die keuzes er zijn: niet omdat het materiaal grillig is, maar omdat het materiaal precies doet wat je van staal mag verwachten, en de dakdekker daar op het moment van leggen mee rekening houdt.
Een ervaren ploeg meet bij voorkeur 's ochtends in, wanneer de plaat en de ondergrond nog niet zijn opgewarmd, en houdt de aansluitingen aan het eind van de baan iets ruimer tot de plaat de kans heeft gehad om af te koelen. Dat is vakwerk, geen materiaalprobleem, en het is aan de dakdekker om die volgorde te kiezen, niet aan ons als leverancier en niet aan de opdrachtgever.
De opdrachtgever, of dat de architect is, de aannemer die het werk uitzet, of de eigenaar van het gebouw, heeft een rol die vaak wordt onderschat: die van plannen. Wie een grote hal met een donker dakvlak in de zomer wil laten beleggen, kan de dakdekker helpen door het werk niet in te plannen op de warmste week van het jaar met de kortst mogelijke doorlooptijd. Dat is geen kwestie van materiaalkeuze maar van agenda, en juist die planning ligt bij de opdrachtgever, niet bij ons en niet bij de dakdekker die met de omstandigheden van die dag moet werken die hem gegeven zijn.
De opdrachtgever is ook degene die vooraf helderheid moet geven over het gewenste eindresultaat op plekken waar lengte er echt toe doet: aansluitingen op gemetselde delen, doorvoeren, of overgangen naar een ander dakvlak. Wat je daar precies vooraf met elkaar moet afspreken, staat uitgewerkt in de pagina over [wat je vooraf moet weten](/felsplaat/in-de-zon/vooraf-weten) als je in de zon gaat leggen; dat is een gesprek tussen opdrachtgever en dakdekker, waar wij als plaatleverancier niet tussen zitten maar waar we, als er twijfel is over maten op tekening, graag vooraf even meedenken.
Stel: een aannemer bestelt een dakvlak met banen van 7500 mm, in de donkerste van de drie matte kleuren die Klikzink levert. De dakdekker plant het werk op een dag in juli. Wij hebben op dat moment onze rol al vervuld: de platen zijn op de juiste maat gewalst en geleverd, op tijd op de bouwplaats. Vanaf dat moment ligt het bij de dakdekker om verstandig te plannen binnen die dag, met inmeten in de vroege ochtend en marge aan het eind van de baan. En het ligt bij de aannemer of opdrachtgever om zo'n grote klus niet op de heetste dag van het jaar met een strakke deadline in te plannen, en om vooraf met de dakdekker af te stemmen wat er bij de randaansluitingen wordt verwacht.
Gaat het toch mis, dan is de vraag altijd: was de plaat de oorzaak, of was het de planning of de uitvoering? Dat onderscheid is precies waarom we deze verdeling hier apart benoemen. Een plaat van 0,55 mm staal doet voorspelbaar wat staal doet; wat daar in de uitvoering mee gebeurt, hangt af van wie op welk moment welke keuze maakt.
Als u plaat bestelt, weet u nu dat wij zorgen voor de juiste maat op tekening en voor het meedenken vooraf, dat de dakdekker verantwoordelijk is voor het moment en de manier van leggen, en dat de opdrachtgever de planning en de afspraken over kritieke aansluitingen regelt. Heeft u een tekening met lange banen voor een dakvlak dat 's middags in de volle zon komt te liggen, neem dan contact met ons op voordat er geknipt wordt: Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, met eigen walsmachines waarmee we op de millimeter leveren. Vragen over de klem, de volgorde op de bouw of de ondergrond horen bij klikzink.com; vragen over dakhelling en de opbouw daaronder bij klikfels.com.