Klikzink
Een felsplaat van staal weegt ongeveer 5 kg per vierkante meter. Vergeleken met een dakbedekking van tegels of leien is dat weinig, en dat is precies waar de vergissing ontstaat. Omdat het gewicht zo laag is, wordt het op de bouw vaak niet nagerekend maar aangenomen. En een aanname is geen berekening, zeker niet als de bestaande constructie al jaren onder een ander materiaal heeft gestaan.
De fout die wij het vaakst voorbij zien komen, is dat bij renovatie het gewicht van de oude bedekking simpelweg wordt afgetrokken van het gewicht van de nieuwe plaat, zonder te kijken naar wat er verder verandert. Er komt vaak isolatie bij, er komt een nieuwe onderconstructie op de bestaande sporen, en soms worden er in één moeite door installaties op het dak gezet die er eerder niet stonden. Het lichte gewicht van de plaat zelf wordt dan het argument om over al het andere gewicht heen te kijken. Dat is de fout, en hij kost het meest als hij pas op het dak blijkt.
Op de tekentafel is een verkeerde aanname over gewicht een kleine correctie: een balk iets dikker, een gording erbij, een spant dat toch niet vervangen hoeft te worden. Op het dak, met de platen al aangevoerd en de eerste banen al gelegd, is diezelfde fout geen correctie meer maar een vertraging. Werk stil laten liggen terwijl een constructeur alsnog naar de bestaande gording kijkt, is duurder dan de tien minuten die die berekening vooraf had gekost.
Wij zien dit het meest bij platte en licht hellende daken waar de gehele opbouw wordt vervangen. De nieuwe felsplaat is geschikt vanaf zes graden dakhelling, dus qua toepassing is er vaak geen probleem. Het probleem zit in de laag onder de plaat: nieuwe isolatie, een dampremmende laag, misschien een extra regelwerk voor de bevestiging. Al die lagen samen kunnen zwaarder zijn dan de oude dakbedekking, ook al is de felsplaat zelf lichter dan wat er vanaf gaat. Wie alleen naar het gewicht van de plaat kijkt en niet naar de volledige opbouw, rekent zich rijk op een manier die zich op het dak zelf terugbetaalt.
Een tweede plek waar het misgaat, is bij gevels. Een gevel van felsplaat wordt anders belast dan een dak: er is geen sneeuwbelasting, maar er is wel windbelasting, en die windbelasting werkt op de bevestiging, niet op de constructie erachter in dezelfde zin als bij een dak. Toch nemen wij regelmatig waar dat men het dakgewicht een-op-een doorrekent naar de gevel en concludeert dat het daar sowieso wel goed zit, omdat het toch minder is dan een dak moet dragen. Dat is meestal ook zo, maar het is geen berekening, het is opnieuw een aanname, en de plek waar aannames fout gaan is niet op papier maar tijdens de bevestiging. Hoe die bevestiging precies werkt, met de klem onder de fels en zonder zichtbare schroeven, leggen wij uit op klikzink.com; dat is een andere vraag dan de vraag naar het gewicht, maar de twee raken elkaar wel op het punt waar de plaat aan de ondergrond hangt.
Bij nieuwbouw wordt de constructie ontworpen op de belasting die erop komt, inclusief het gewicht van de dakbedekking. Er is geen bestaande situatie om aannames over te doen. Bij renovatie is die bestaande situatie er wel, en die situatie wordt vaak als uitgangspunt genomen zonder dat hij opnieuw wordt doorgerekend. Een dak dat dertig jaar geleden is berekend op een ander materiaal, met een andere isolatiedikte en misschien andere regelgeving, is niet automatisch geschikt voor wat er nu op komt, ook niet als het nieuwe materiaal lichter is dan het oude.
Het gewicht van de plaat zelf, die 5 kg per vierkante meter, is in vrijwel alle gevallen niet het probleem. Het probleem is het gewicht van alles wat erbij komt: de nieuwe opbouw, de eventuele extra isolatie om aan de huidige eisen te voldoen, en soms een tweede laag beplating voor de stijfheid. Wij noemen dat bewust apart, omdat de vraag wat er in die opbouw allemaal moet zitten een andere vraag is dan de vraag naar het gewicht van de felsplaat, en die eerste vraag wordt uitgebreider behandeld op klikfels.com, waar de technische randvoorwaarden van dakhelling tot isolatieopbouw aan de orde komen.
Waar wij vanuit Klikzink in kunnen meedenken, is de plaat zelf: de maatvoering, de plaatdikte van 0,55 mm, de manier waarop de baan koud vouwbaar is tot -15 graden en dus ook bij winterwerk niet extra voorbereid hoeft te worden. Dat is nuttig om te weten bij de planning, maar het verandert niets aan de vraag of de bestaande constructie het totale gewicht van de nieuwe opbouw kan dragen. Die vraag ligt bij de constructeur, niet bij de plaatleverancier, en wie die twee rollen laat samenvallen omdat de plaat zelf zo licht is, neemt een risico dat niet nodig is.
Een derde plek waar de fout optreedt, is bij de aansluitingen en de randen. Het gewicht van het platte vlak is meestal wel in beeld, maar de opeenstapeling bij overgangen, zoals wij uitleggen bij [de aansluiting op de nok](/felsplaat/gewicht/vooraf-weten), wordt vaker vergeten. Op plekken waar meerdere banen samenkomen, waar loodslabben of trekstangen bij komen, of waar een dakraam is ingepast, stapelt het gewicht lokaal op een manier die het gemiddelde van 5 kg per vierkante meter niet laat zien. Voor het gemiddelde vlak is dat gemiddelde een goed rekengetal, voor de randen en de doorvoeren is het dat niet.
De kern is dus niet dat felsplaat te zwaar is; het is bijna altijd licht genoeg. De kern is dat het lage gewicht van de plaat een reden wordt om de rest van de opbouw niet te herrekenen, en dat die herberekening precies de stap is die bij renovatie nooit mag worden overgeslagen. Een aannemer die voor de zekerheid een keer laat narekenen wat de bestaande gording aan totaalgewicht kan dragen, inclusief nieuwe isolatie en de felsplaat zelf, voorkomt daarmee de vertraging die ontstaat als die vraag pas op het dak wordt gesteld.
Wij leveren de platen op maat, van 450 tot 8000 mm op de millimeter afgekort, en denken op tekening mee zonder dat dat iets kost. Dat meedenken gaat over de plaat: de maatvoering, de uitvoering van het vlak en de levering. De vraag of de constructie eronder het totale gewicht aankan, ligt bij de constructeur op het project. Wilt u weten wat het gewicht van 5 kg per vierkante meter voor uw project precies betekent voordat u bestelt, neem dan contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede; wij denken mee over de plaat, en verwijzen u door waar de rekensom over de constructie thuishoort.