Klikzink
Vijf kilo per vierkante meter is een getal dat op papier onopvallend is. Het staat op de leverbon, het staat in onze technische fiche, en het verandert niets aan hoe een pak platen op de vrachtwagen ligt. Maar op het moment dat diezelfde platen op een bestaand dak liggen, en niet meer op de pallet, wordt dat getal ineens de vraag waar de rest van het project op wacht. Deze pagina gaat over hoe u nagaat of het gewicht dat u besteld heeft, ook het gewicht is dat er ligt, en op welk moment in het proces u daar nog iets aan kunt doen.
Controleren begint niet op het dak, maar bij de bon. Elke levering van felsplaat gaat vergezeld van een pakbon met het aantal platen, de lengte per baan en het gewicht per pak. Vermenigvuldig het aantal vierkante meters op die bon met 5 kg, en u weet wat er op de vrachtwagen had moeten staan. Klopt het totaalgewicht van de vracht niet met dat rekensommetje, dan is er iets anders geleverd dan besteld: een andere plaatdikte, een andere uitvoering, of gewoon een fout in de order. Dat is de eerste en makkelijkste controle, en hij kost u niets: geen weegbrug nodig, geen gereedschap, alleen de bon die er al ligt.
De tweede controle is er een die niet met een weegschaal te doen is, maar met een blik omhoog. Bij renovatie ligt er vaak nog een oude dakbedekking onder de nieuwe felsplaat, of is de bestaande gordingconstructie berekend op het gewicht van het materiaal dat er twintig of dertig jaar geleden op lag. Bitumen, oude dakpannen, een dikke laag grind: die zaten allemaal boven de 15 kg per vierkante meter, soms ruim daarboven. Onze felsplaat weegt daar nog niet een derde van. Dat verschil is precies waarom renovatieprojecten vaak voor felsplaat kiezen: de bestaande constructie hoeft niet versterkt te worden, omdat het nieuwe dak lichter is dan het oude. Maar dat is alleen waar als het gewicht dat er ligt, ook echt 5 kg is en niet een dikkere of andere uitvoering die daar toevallig op leek.
Het moment om dat te herstellen is niet als de platen al vastliggen. Zodra de klemmen onder de fels gezet zijn en de baan aan de volgende vastzit, zoals wij uitleggen bij [de bevestiging met klemmen](https://klikzink.com), is een plaat vervangen een kwestie van een deel van het dak weer opentrekken. Controleer dus bij de levering, voordat de eerste baan gelegd wordt: pak het pak open, tel de platen, weeg zo nodig één baan los met een gewone personenweegschaal en reken terug naar vierkante meters. Een baan van 6000 mm bij 475 mm werkende breedte is 2,85 m2 en moet dan rond de 14,25 kg wegen. Wijkt dat meer dan een paar procent af, dan is dat een reden om de leverancier te bellen voordat er iets op het dak ligt, niet erna.
Bij nieuwbouw is het gewicht van de dakbedekking een post in de constructieberekening, meegenomen vanaf de fundering. Bij renovatie is dat andersom: de constructie staat er al, en de vraag is of die het nieuwe gewicht erbij kan hebben, of juist minder gewicht dan waarop hij berekend is. Dat laatste komt vaker voor dan gedacht. Een schuur met een asbesthoudende golfplaat van destijds droeg misschien 12 tot 14 kg per vierkante meter aan dakbedekking. Vervang die door felsplaat van 5 kg, en de sporen krijgen ineens minder te dragen dan waarop ze ontworpen waren. Dat is geen probleem, maar het is wel iets dat de constructeur wil weten, want een spant dat structureel te licht belast wordt, kan bij storm anders reageren dan bedoeld.
Het is dus niet alleen een controle op te veel gewicht, maar ook op te weinig, in verhouding tot wat de constructie verwacht. Bij een verbouwing van een kap tot woonruimte zagen we een geval waarbij de aannemer ervan uitging dat lichter dak altijd veiliger is, en de rekenaar erbij haalde om te bevestigen dat het klopte. Dat bleek zo te zijn, maar het was wel een vraag die eerst beantwoord moest worden en niet een aanname die achteraf getoetst werd. Voor de technische kant van die afweging, zoals de opbouw onder de plaat en de manier waarop dakhelling daarin meespeelt, verwijzen we naar de constructieve toelichting op klikfels.com.
Een bron van verwarring is het verschil tussen het gewicht van de kale plaat en het gewicht van het complete dakpakket. Vijf kilo per vierkante meter is het gewicht van de felsplaat zelf, Sendzimir verzinkt staal met een coating van 50 micrometer erop. Dat is niet het gewicht van de isolatie, de dampremmende laag of de eventuele beplating daaronder. Wie op de bouw hoort dat het dak 5 kg per vierkante meter weegt en dat cijfer meeneemt in een berekening van het totale dakpakket, rekent zich rijk. Vraag bij twijfel altijd door: gaat het om de plaat, of om alles wat er in de opbouw bij hoort.
Een tweede bron van verwarring is de plaatdikte. Onze felsplaat wordt geleverd in 0,55 mm, en dat is de dikte waarop het gewicht van ongeveer 5 kg per vierkante meter gebaseerd is. Een dikkere of dunnere plaat verandert dat gewicht mee, en zit dan niet meer in de berekening die op de bouwtekening staat. Als er op de bouw twijfel is of de juiste dikte geleverd is, is dat te controleren met een simpele schuifmaat op de snijkant van een plaat, of door de leverancier te vragen naar de specificatie op de bon.
Bij nieuwbouw is het gewicht van het dak één van de vele posten die in de rekening meegaan, en zelden de post die de keuze bepaalt. Bij renovatie is dat anders. Als de bestaande dakconstructie het uitgangspunt is, en er geen ruimte is om sporen te vervangen of te verzwaren zonder de rest van het gebouw open te breken, dan is het gewicht van het nieuwe materiaal vaak de eerste vraag die gesteld wordt, nog voor er over kleur, afwerking of aansluiting gesproken wordt. Een schuur, een boerderij, een bedrijfshal met een dak dat dertig jaar geleden gebouwd is naar de normen van toen: daar is 5 kg per vierkante meter niet een detail, maar de reden waarom een dak zonder versteviging vervangen kan worden.
Dat is ook waarom deze controle niet iets is voor achteraf. Aan de voorkant, bij de bestelling en de eerste levering, is nagaan of het gewicht klopt met wat er berekend is nog zonder gevolgen. Zodra het dak dichtligt, is het een kwestie van weer opentrekken. Neemt u bij twijfel over de belasting van uw bestaande constructie contact met ons op: we denken kosteloos mee op tekening, en kunnen aan de hand van de maatvoering aangeven wat een levering exact gaat wegen voordat hij de deur uitgaat.
Heeft u een lopend project waarbij het gewicht van de bestaande dakbedekking niet bekend is, of twijfelt u of de sporen het nieuwe gewicht aankunnen? Neem dan contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede: we rekenen met u mee en leveren desgewenst een monster van de plaat, zodat u het gewicht zelf in de hand kunt houden voordat er iets besteld wordt.