Klikzink
Wij korten felsbanen op de millimeter af, van 450 tot 8000 mm, precies op de maat die u opgeeft. Dat is de reden dat wij in de kennisbank steeds terugkomen op de vraag welke lengte u eigenlijk moet doorgeven, zoals wij uitleggen bij [de baanlengte bepalen](/felsplaat/baanlengte-bepalen). Toch komt het voor dat er op de bouw nog een baan ingekort moet worden: een lengte die net niet klopte, een aansluiting die anders lag dan getekend, of een laatste baan die smaller uitvalt dan de rest. Dan grijpt iemand naar de knipschaar, de nibbelmachine of de haakse slijper, en juist daar gaat het vaak mis.
Een felsplaat is Sendzimir verzinkt staal met een organische coating van 50 micrometer erover. Die coating is dun, mat en biobased, en zij zit er niet voor de sier maar om het staal blijvend te beschermen. Zodra u een rand doorsnijdt, ligt op die snijlijn het blanke staal weer open. Dat is onvermijdelijk: elke manier van inkorten laat een rand achter zonder coating. Het verschil zit in hoe groot die rand is, hoe warm hij wordt, en of er bramen en spaanders overblijven die het verderop nog erger maken.
Een knipschaar of een elektrische plaatschaar knipt de plaat in één beweging door. Er komt geen warmte bij vrij, er vallen geen spaanders en de snijlijn is smal en recht. Voor een felsplaat van 0,55 mm is dit doorgaans de netste manier: de rand is klein, goed te ontvetten en goed af te werken met de middelen die wij bespreken bij [de snijkant afwerken](/felsplaat/baanlengte-bepalen/snijkant-afwerken). Een nibbelmachine werkt met een op-en-neergaand mesje dat kleine hapjes uit de plaat stanst. Ook dit gaat zonder noemenswaardige warmte, en de lijn is prima te sturen, ook rond een hoek of een opening voor een doorvoer. De rand is iets grover dan bij knippen, met kleine kartelingen, maar nog steeds ruim binnen wat u met een kwast en een dun laagje coating kunt bijwerken.
De haakse slijper met een doorslijpschijf is een ander verhaal. Die schijf draait op hoge snelheid en verhit het staal plaatselijk tot ver boven de temperatuur waarbij de coating verbrandt. Aan de rand ontstaat een brede zone waar de organische laag verkoold of losgesprongen is, ook een paar millimeter voorbij de eigenlijke snijlijn. Bovendien vallen er gloeiende deeltjes staal op de plaat: kleine ijzerspetters die vastbranden in het zink en die, als ze niet meteen weggeveegd worden, na enkele weken als roestpuntjes door de coating heen komen. Wij raden een haakse slijper op felsplaat daarom af, zeker op zichtwerk. Een fijne-tand handzaag of een figuurzaagje met een metaalblad is wel geschikt: er ontstaat wat meer warmte dan bij knippen, maar veel minder dan bij slijpen, en de zaagsnede is te ontbramen met een vijl of een ontbraamsteen.
De lengte die u aan ons doorgeeft, is de plaatlengte: de maat van fels tot fels, van kop tot kop, zoals het metaal straks op de rol ligt. Dat is niet automatisch de lengte van het dakvlak. Overstek aan de goot komt er meestal bij, een opkanting tegen een muur of een schoorsteen gaat er soms af of komt er juist bovenop, en een aansluiting op een bestaand vlak kan een paar centimeter extra vragen om verantwoord te kunnen omzetten. Wie alleen de dakvlaklengte doorgeeft en denkt dat overstek en opkanting er nog wel bij komen, bestelt te kort en moet op de bouw bijknippen of, erger, bijlassen van een volgende rol met een extra naad.
Andersom gebeurt het ook: een aannemer telt de opkanting er twee keer bij op, besteld te lang, en moet dan zelf een stuk wegknippen. Dat is op zichzelf geen probleem als het met de schaar of de nibbelmachine gebeurt, maar het is wel extra werk op de bouw dat u had kunnen voorkomen door bij het opgeven van de maat rekening te houden met wat er precies bij de plaatlengte hoort. Denk aan een garagedak van 4,20 m dakvlak met 8 cm overstek aan de goot en een opkanting van 15 cm tegen de gevel: de plaatlengte die u bestelt is dan niet 4,20 m maar 4,43 m. Is die net iets te kort besteld, dan moet er op de bouw een reparatie in de vorm van een extra strip komen, en dat is precies het soort werk waarbij haastig grijpen naar de haakse slijper gebeurt.
Stel: een dakdekker legt een felsdak op een aanbouw en de laatste baan tegen de dakrand moet 30 mm smaller zijn dan de standaard werkende breedte van 475 mm, om precies op de daktrim uit te komen. Werkende breedte inkorten in de lengterichting van de baan gaat niet met een schaar of nibbelmachine op de bouw; dat is een zaak voor de wals en gebeurt bij ons in de fabriek als u de maat vooraf doorgeeft. Wat op de bouw wél voorkomt, is het inkorten van de plaatlengte: een baan die 3,80 m besteld is maar waarvan blijkt dat de aansluiting op de bestaande dakrand 3,75 m nodig heeft. Dat scheelt maar 5 cm, en de dakdekker knipt die rustig met de plaatschaar af, ontbraamt de rand kort met een vijl en werkt hem af met een likje coating. Vijf minuten werk, geen roestrand later.
Had hij in plaats daarvan de haakse slijper gepakt omdat die net in de gereedschapskist lag, dan had hij een brede, verbrande rand overgehouden die vroeg of laat als een dun roestlijntje door de kleurlaag heen komt, precies op de plek waar iedereen vanaf de straat naar kijkt. Het verschil tussen vijf minuten nette nazorg en een garantiediscussie een jaar later zit in de keuze van dat ene gereedschap.
Hoe minder er op de bouw nog ingekort moet worden, hoe kleiner de kans op een verbrande of gekartelde rand. Dat begint bij het zorgvuldig opmeten van de dakvlaklengte en het optellen of aftrekken van overstek, opkanting en aansluiting voordat u de plaatlengte aan ons doorgeeft. Twijfelt u over hoe een bepaalde aansluiting in de lengte doorwerkt, stuur ons de tekening; wij denken gratis mee en rekenen de plaatlengte met u mee uit. Moet er onderweg toch nog iets af, kies dan voor de schaar, de nibbelmachine of een fijne-tand zaag, en laat de haakse slijper in de kist liggen. Werkt u de rand daarna nog even af, dan heeft u een baan die precies past en een snijkant die niet als eerste gaat roesten.