Klikzink
Wie voor het eerst een felsplaat bestelt, kijkt naar één getal en denkt dat dat de breedte van de plaat is. Bij onze felsbanen is dat getal 475 mm, en dat is ook het getal waarmee u rekent bij dakvlak of gevelvlak. Maar het is niet de breedte van de plaat die bij u wordt afgeleverd. Dat verschil moet helder zijn voordat u ook maar één baan bestelt, want een rekenfout van een paar centimeter per baan wordt bij twintig banen een tekort van tientallen centimeters.
De werkende breedte is de breedte die na montage zichtbaar is in het vlak: 475 mm per baan. De plaat zelf is breder, omdat aan beide zijden materiaal wordt gebruikt om de fels te vormen. Die fels staat haaks omhoog, 35 mm hoog, en dat kost plaatbreedte die u niet terugziet als zichtbaar dakvlak. Bij de volgende baan grijpt de fels van de ene plaat over de fels van de andere, en samen vormen ze de opstaande naad die het felsdak of de felsgevel zijn kenmerkende lijnenspel geeft. Die overlap is precies wat het verschil verklaart tussen wat er op de rol staat en wat er straks op het dak te zien is.
Een voorbeeld maakt het concreet. Stel, een dakvlak is 4750 mm breed. Reken met de werkende breedte en u komt op precies tien banen. Rekent iemand per ongeluk met de volledige plaatbreedte, dan bestelt hij te weinig banen en staat hij op de bouwplaats met een dakvlak dat net niet dichtgaat. Dat is geen theoretisch risico: het is de meest voorkomende rekenfout die wij tegenkomen bij aannemers die voor het eerst met felsplaat werken. Wij lichten die valkuil, en de rest van de rekensom, uitgebreider toe op de pagina over [de werkende breedte](/felsplaat/werkende-breedte).
De plaatbreedte is voor ons van belang bij het walsen en het verpakken, maar voor u als aannemer of dakdekker is die maat nauwelijks relevant. Wat u nodig heeft is het aantal banen dat het vlak vult, en dat aantal volgt uit de werkende breedte, niet uit de brutomaat van de plaat. Zodra u de werkende breedte als uitgangspunt neemt, wordt de rest van de bestelling eenvoudig: vlakbreedte delen door 475 mm, naar boven afronden, en u weet hoeveel banen er nodig zijn. Voeg daar de gewenste lengte aan toe — wij leveren op de millimeter afgekort van 450 tot 8000 mm — en de bestelling is compleet.
Dat afronden naar boven is geen detail. Een vlak van 4800 mm gedeeld door 475 mm geeft net iets meer dan tien: u bestelt dus elf banen, niet tien, en verdeelt het overschot over de randen. Wie hier vooraf niet bij stilstaat, ontdekt het pas op de bouwplaats, met platen die al op maat gewalst zijn en een tekort dat niet meer op te lossen is zonder nieuwe bestelling en nieuwe wachttijd. Vooraf goed rekenen is dus geen kwestie van precisie voor de vorm, het is de manier om een vertraging op de bouw te voorkomen.
Omdat 475 mm de zichtbare breedte per baan is, bepaalt die maat ook het ritme van de naden over het hele vlak. Bij een breed dakvlak ziet u een regelmatige opeenvolging van banen, elk exact 475 mm, met daartussen de opstaande fels als vaste lijn. Dat repeterende patroon is een groot deel van wat een felsdak of felsgevel zijn karakter geeft, en het is ook de reden waarom architecten en opdrachtgevers vaak vooraf al vragen hoe de baanverdeling over een gevel of dakvlak uitkomt. Hoe die lijnen er precies uitzien in glans en kleur, en hoe dat oogt op een compleet gebouw, laten we hier verder liggen: dat is het onderwerp van zinklook.com. Voor deze pagina is genoeg dat u weet dat het aantal banen, en dus het aantal zichtbare naden, rechtstreeks volgt uit de werkende breedte en de vlakmaat.
Bij een gevel met een onregelmatige maat, bijvoorbeeld een breedte die niet deelbaar is door 475 mm, ontstaat vaak een smallere baan aan een van de randen. Dat is een keuze die vooraf gemaakt moet worden: aan welke kant komt die smallere baan, en hoe smal mag hij worden voordat hij als storend wordt gezien in het aanzicht. Wij denken daar op tekening kosteloos in mee, juist omdat we weten dat dit soort keuzes voorkomen moet worden op de bouwplaats, niet erop.
De werkende breedte staat op zichzelf niet vast te bepalen: er zijn een paar zaken die eerder in het traject al ingevuld moeten zijn. De dakhelling of het type gevelopbouw bepaalt namelijk mee hoe de platen aansluiten en waar overgangen komen, en dat is een vraagstuk dat wij niet op deze site behandelen. Voor de technische randvoorwaarden van de opbouw, inclusief de minimale dakhelling van zes graden en de manier waarop condens een rol speelt, verwijzen we naar klikfels.com.
Verder moet duidelijk zijn hoe de platen worden bevestigd voordat de baanverdeling helemaal vastligt, want de klemmen onder de fels bepalen mede de volgorde van werken op de bouwplaats. Bij blinde bevestiging zoals bij onze felsbanen zijn er geen zichtbare schroeven, maar de plaatsing van de klemmen en de ondergrond waarop ze rusten, is een onderwerp dat we uitgebreid behandelen op klikzink.com. Wie exact wil weten hoe de montage in de praktijk verloopt, leest daar verder; op deze site houden we het bij de plaat zelf en de maten waarmee u rekent.
Ook het materiaal zelf speelt een rol bij hoe u met de werkende breedte omgaat op de bouwplaats. Onze felsbanen zijn van Sendzimir verzinkt staal met een organische coating, wegen ongeveer 5 kg per vierkante meter, en zijn koud vouwbaar tot -15 graden. Dat betekent dat de banen ook bij lage temperaturen op de bouwplaats nog te verwerken zijn zonder dat het materiaal scheurt of breekt bij het felsen. Vergeleken met zink zet het materiaal ongeveer half zo sterk uit, wat van belang is bij lange banen en bij het bepalen van de eindmaat, maar dat raakt niet direct de werkende breedte zelf: dat blijft 475 mm, onafhankelijk van temperatuur of lengte.
Met de werkende breedte als vaste rekenmaat kunt u nu zelf een vlak doorrekenen: deel de breedte van het dak of de gevel door 475 mm, rond naar boven af, en u weet hoeveel banen nodig zijn. Vermeld bij de bestelling de gewenste lengte per baan, tot 8000 mm mogelijk en op de millimeter afgekort, en de kleur uit een van de drie beschikbare matte uitvoeringen — daarvan kunnen wij u ook monsters toesturen. Wilt u zeker weten dat de verdeling over het vlak klopt voordat er wordt gewalst, stuur ons dan de tekening: dat meedenken kost niets. Neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en wij rekenen de baanverdeling met u door voordat er één plaat wordt gewalst.