Klikzink
De werkende breedte van onze felsplaat is 475 mm. Dat is niet de breedte van de plaat die op de vrachtwagen ligt, maar de breedte die u ziet zodra de baan gefelst en gemonteerd op het dak of de gevel ligt. De plaat zelf is breder: een deel van het materiaal aan beide zijden gaat op in de fels van 35 mm die haaks opstaat en de volgende baan grijpt. Dat verschil tussen plaatbreedte en werkende breedte is geen randgeval maar de basis van elke maatvoering die u op de bouw maakt. Zodra u het aantal banen telt, een dakvlak verdeelt of een gevel indeelt, rekent u met 475 mm en niet met wat er op de rol of de pallet staat vermeld.
Die 475 mm is dus geen theoretisch getal maar een praktisch werkgetal. Het probleem ontstaat niet bij het getal zelf, maar bij het moment waarop u het gebruikt. Er zijn situaties op de bouw waarin het verstandiger is om de rekensom met de werkende breedte nog even te laten liggen, en pas te maken zodra een andere onzekerheid is opgelost. Doet u dat te vroeg, dan klopt uw uitgangspunt vandaag, maar niet meer over twee weken.
De eerste situatie is de meest voorkomende: het definitieve vlak is er nog niet. Bij een verbouwing waarbij een dakkapel, een lichtstraat of een schoorsteendoorvoer nog moet worden ingepast, verschuift de breedte van het vlak vaak nog een paar centimeter nadat de eerste tekening is gemaakt. Rekent u dan al door met 475 mm werkende breedte om het aantal banen en de resterende reststrook vast te leggen, dan moet u die som bij elke wijziging opnieuw maken. Op een dakvlak van bijvoorbeeld 4750 mm breed komt u precies op tien hele banen uit; verschuift de dakkapel de opening tien centimeter, dan verschuift ook de rand van uw laatste baan en de breedte van de aansluitstrook ernaast. Wacht in zo'n geval liever tot de opening en de randen vastliggen, en maak de rekensom met de werkende breedte dan in één keer goed, in plaats van hem drie keer te herzien.
Een vergelijkbaar geval is het gebouw waarvan de bestaande gevel of dakrand nog moet worden opgemeten, omdat de bouwtekening en de werkelijkheid verschillen. Dat komt vaker voor dan u zou denken, vooral bij oudere panden waar de dakrand niet haaks op de nok staat. Meet u dan al vroeg één breedte op en rekent u die om in een aantal banen van 475 mm werkende breedte, dan loopt u het risico dat de andere zijde van het vlak een paar centimeter afwijkt en uw verdeling scheef trekt. Meet in dat geval eerst het hele vlak op meerdere punten op, en gebruik de werkende breedte pas als rekengrondslag zodra u weet welke maat overal geldt.
De tweede situatie waarin u de rekensom beter uitstelt, is wanneer de aansluiting op een ander bouwdeel nog niet is uitgewerkt. Denk aan de plek waar het felsdak overgaat in een plat dak, of waar de gevelbekleding aansluit op een kozijn dat nog niet is besteld. De werkende breedte van 475 mm bepaalt hoeveel hele banen er in het vlak passen en hoe breed de laatste, vaak versmalde baan wordt. Ligt die aansluiting nog niet vast, dan weet u ook niet waar die laatste baan mag eindigen en hoe smal hij nog mag worden zonder dat de fels zijn functie verliest.
Hetzelfde geldt voor de aansluiting op de nok of op een dakraam: de precieze positie van die aansluiting bepaalt mee waar u de verdeling van de banen laat beginnen. Wij leggen dat verder uit bij [de aansluiting op de nok](/felsplaat/baanlengte-bepalen/afkorten-op-de-bouw), waar het gaat over het moment waarop een baan op de bouw nog wordt ingekort. Voor de werkende breedte geldt een vergelijkbare regel: reken pas door zodra de randvoorwaarden van de aansluiting vaststaan, anders bestelt u een verdeling die u bij montage weer moet aanpassen.
De werkende breedte van 475 mm staat los van hoe de baan wordt vastgezet, maar de volgorde waarin u dat op de bouw regelt, staat er niet los van. De klemmen die onder de fels zitten, bepalen mee hoeveel bevestigingspunten er per baan nodig zijn en op welke onderlinge afstand. Is de ondergrond nog niet definitief — bijvoorbeeld omdat de dakconstructie nog wordt aangepast of de regelafstand van de dragende delen nog niet vaststaat — dan is het verstandig om de indeling van de banen nog niet star vast te leggen. Wij behandelen die bevestiging, de klem en de volgorde op de ondergrond uitgebreid op klikzink.com; hier is voor u vooral van belang dat een wijziging in de ondergrond soms ook een wijziging in de rand van uw laatste baan met zich meebrengt.
Er is nog een praktisch punt dat hiermee samenhangt: de plaatdikte van 0,55 mm en het gewicht van ongeveer 5 kg per m2 maken de platen goed hanteerbaar op de bouw, maar dat verandert niets aan de volgorde die u aanhoudt. Eerst de ondergrond en de bevestiging vastleggen, dan pas de indeling in banen van 475 mm werkende breedte definitief maken. Doet u het andersom, dan loopt u het risico dat een detail in de bevestiging u dwingt om de verdeling toch nog te wijzigen.
Staal zet minder uit dan zink; ongeveer de helft, bij gelijke temperatuurswisseling. Toch is dat geen vrijbrief om de werkende breedte los te zien van de baanlengte die u kiest. Bij lange banen op een gevel die volop in de zon staat, is de uitzetting in de lengte van de baan het aandachtspunt, niet de breedte. Maar de manier waarop u de baan bevestigt en waar de klemmen ruimte laten voor die beweging, bepaalt mee of de fels op zijn plek blijft zoals bedoeld. Is dat nog niet doorgerekend voor uw project, dan is het onverstandig om alvast met een strak vastgelegde verdeling van 475 mm-banen te gaan werken alsof er geen beweging in het materiaal zit. Wacht tot bekend is hoe de baanlengte en de bevestiging op elkaar zijn afgestemd, en reken de breedteverdeling dan definitief.
De werkende breedte van 475 mm blijft de rekengrondslag voor elk vlak dat u met onze felsplaten bekleedt. Het verschil met de plaatbreedte zit in de fels van 35 mm die aan beide zijden opgaat in de verbinding met de volgende baan. Maak de rekensom pas zodra het vlak, de aansluitingen, de ondergrond en de bevestiging vaststaan; dat scheelt u een herziening later. Staat uw project al zo ver dat u de indeling wel kunt vastleggen, dan denken wij op tekening met u mee, kosteloos, en leveren wij de platen op de millimeter afgekort aan zoals u ze nodig heeft.