Klikzink
Vijf kilo per vierkante meter lijkt weinig, en dat is het ook als u het uitrekent per stuk plaat. Een baan van twee meter lang en 475 mm breed weegt niet meer dan een volle kratje bier. Het probleem zit niet in het gewicht maar in de lengte. Onze felsbanen leveren wij op maat, van 450 mm tot 8000 mm, en juist bij de langere maten verandert de tilklus van een klein karweitje in iets waar u met twee man voor moet staan.
Een plaat van acht meter weegt, bij 5 kg per m2 en een werkende breedte van 475 mm, ongeveer 19 kilo. Op zichzelf is dat te dragen door één persoon, maar niet over acht meter lengte. Het staal is dun, 0,55 mm, en juist die dunheid maakt een lange baan slap in de lengterichting. Til hem op in het midden en de uiteinden zakken door. Zet hem op de grond neer met een verkeerde klap en u heeft een deuk die u de rest van de dag achtervolgt.
Als richtlijn: tot een paar meter lengte kan één persoon een plaat verplaatsen, mits hij hem over de volle lengte ondersteunt en niet aan één punt optilt. Vanaf een meter of vier werkt u met twee man, en bij de langere maten, richting de acht meter, is drie man vaak praktischer dan twee. Niet omdat het gewicht dat vraagt, maar omdat de plaat anders in het midden doorbuigt en de fels aan de rand kan gaan haken of vervormen.
Het werkt het beste om de plaat op zijn kant te tillen en te dragen, dus rechtop met de fels naar boven, in plaats van hem plat te houden. Op zijn kant is de plaat aanzienlijk stijver in de richting waarin u hem draagt, ongeveer zoals een liniaal die u op zijn platte kant laat doorbuigen maar die stevig blijft als u hem rechtop houdt. Pak hem vast aan de rand, niet aan het vlak, en verdeel de grip over de lengte: bij twee man dus niet allebei bij het midden, maar één aan elk kwart van de plaat. Bij drie man voegt u een derde grip toe op ongeveer het midden, juist om doorbuigen te voorkomen op het punt waar de plaat het meest wil zakken.
De plaat komt bij u aan met een beschermfolie op de zichtzijde, en die folie is er niet om de plaat mooi te houden onder het tillen: ze beschermt tegen krassen bij transport en opslag, niet tegen een deuk door een verkeerde tilbeweging. Voor het moment waarop u de folie er wel of juist niet af haalt tijdens de verwerking, verwijzen we naar de pagina over [de beschermfolie](/felsplaat/vierkante-meter-berekenen/beschermfolie). Wat tillen betreft: een deuk ontstaat door druk op een klein punt, niet door de folie zelf, dus verandert de folie niets aan hoe voorzichtig u met de plaat moet omgaan.
Op de bouwplaats is het aandragen van de plaat naar de rand van het dak vaak het lastigste deel, lastiger dan het daadwerkelijk op zijn plek leggen. Bij een steile situatie of een dak op hoogte werkt het meestal het prettigst om de platen met een kraan of steiger omhoog te brengen in pakketten, en ze pas op het dak zelf, vlak voor het leggen, één voor één los te maken en naar hun plaats te dragen. Zo beperkt u het aantal keren dat een lange plaat vrij hangt of los wordt gedragen tot het moment vlak voor plaatsing.
Bij wind is een lange felsbaan lastiger te hanteren dan het gewicht zou suggereren: het vlak werkt als een zeil. Dat is geen reden om helemaal niet te werken bij wind, maar wel een reden om bij een langere maat liever een extra paar handen te hebben dan te weinig. Voor het werken bij extreme omstandigheden zoals vorst of volle zon, die de plaat zelf ook beïnvloeden, verwijzen we naar de pagina's over [werken bij vorst](/felsplaat/vierkante-meter-berekenen/bij-vorst) en [werken in de volle zon](/felsplaat/vierkante-meter-berekenen/in-de-zon).
Het gewicht per plaat en het aantal platen dat u moet tillen, hangt rechtstreeks samen met hoeveel vierkante meter u besteld heeft, en dat is een ander getal dan het aantal vierkante meter dak. De plaat zelf is iets breder dan 475 mm, maar de fels aan beide zijden overlapt met de volgende baan, waardoor de werkende breedte, het deel dat daadwerkelijk dakoppervlak wordt, 475 mm is. Bestelt u op basis van het kale dakoppervlak, dan komt u platen tekort, want elke fels aan de rand van de plaat "verdwijnt" in de overlap met zijn buurbaan.
In de praktijk betekent dit dat het aantal vierkante meter dat u bestelt altijd hoger uitvalt dan het aantal vierkante meter dakvlak, en het verschil wordt groter naarmate u meer randen en aansluitingen heeft, bijvoorbeeld bij dakkapellen, opgaande delen of een gevel met een uitsparing voor een raam. Voor de rekenmethode zelf, met de opslag die u meeneemt voor verspringingen en de manier waarop u van dakoppervlak naar bestelmaat komt, verwijzen we naar de hoofdpagina over [hoeveel vierkante meter u nodig heeft](/felsplaat/vierkante-meter-berekenen). Daar vindt u ook hoe u omgaat met een dakvlak dat niet in hele platen past, en hoe dat samenhangt met het op maat afkorten van de banen.
Dit rekenverschil is ook waarom het de moeite waard is om vooraf op tekening te laten meedenken hoe u het dak in banen verdeelt: hoe minder korte reststukken en hoe minder platen u in totaal nodig heeft, hoe minder keren u een baan hoeft te tillen en dragen. Dat meedenken op tekening kost bij ons niets, en juist bij een dakvlak met veel hoeken of een lange nokrichting maakt een goede verdeling in banen het verschil tussen tien lichte tilmomenten en drie zware.
Onze felsbanen zijn tot 8000 mm leverbaar en op de millimeter af te korten, maar dat betekent niet dat de langst mogelijke maat ook de handigste is om te verwerken. Bij een dakvlak van bijvoorbeeld 14 meter lang kunt u ervoor kiezen om twee platen van 7 meter te bestellen in plaats van één van 8 en één van 6, simpelweg omdat twee gelijke, iets kortere platen prettiger te tillen zijn dan één lange en één korte. Dat heeft geen invloed op hoeveel vierkante meter u in totaal bestelt, wel op hoe zwaar de tilklus op de bouwplaats wordt.
Houd er bij het bepalen van de baanlengte ook rekening mee dat een langere plaat meer uitzet en inkrimpt bij temperatuurwisselingen, al is dat bij dit materiaal ongeveer half zoveel als bij zink. Dat raakt vooral de bevestiging en de ruimte die u daarvoor vrijhoudt, een onderwerp dat aan de orde komt op klikzink.com. Voor het tillen zelf is de belangrijkste vuistregel simpel: hoe langer de plaat, hoe meer paar handen, en verdeel die handen altijd over de lengte in plaats van op één punt te concentreren.
Bepaal eerst hoeveel vierkante meter dak u heeft en hoeveel vierkante meter u daarvoor moet bestellen, en kies vervolgens een baanverdeling die op de bouwplaats prettig te tillen is: liever twee gelijke platen dan één erg lange en één erg korte. Twijfelt u over de verdeling, stuur ons de tekening; meedenken kost niets en we leveren de platen op de maat die u nodig heeft, aangekort op de millimeter. Wilt u vooraf de kleur en uitstraling bekijken, wij sturen u graag monsters van alle drie de kleuren.