Klikzink
Een donkere felsplaat die in de volle zon ligt, wordt aanzienlijk warmer dan de lucht erboven. Op een rustige lentedag kan het metaal zomaar twintig tot dertig graden warmer zijn dan de omgevingstemperatuur, en bij een strakblauwe hemel in de zomer ligt dat verschil nog hoger. Staal zet uit bij warmte, en dat merkt u als u een baan op zo'n middag inmeet en vastzet. Bestel altijd voldoende materiaal; hoe u dat aantal vierkante meters bepaalt, leggen wij uitgebreid uit op de pagina over het berekenen van uw aantal vierkante meters.
Het gaat hier niet om een verwaarloosbaar effect. Onze felsbanen zetten weliswaar ongeveer half zoveel uit als zink, maar bij een lengte van enkele meters loopt dat op tot een merkbaar aantal millimeters. Een baan van zes meter die 's middags om twee uur wordt ingemeten en op maat gezet, kan 's avonds, als het metaal is afgekoeld, een paar millimeter korter zijn dan op het moment van meten. Dat lijkt weinig, maar bij een fels die net aansluit of bij een kopse kant die precies op een regel moet uitkomen, is die speling het verschil tussen een net beeld en een naad die niet meer dichtgaat.
De volgorde waarin u meet, zet en bevestigt, bepaalt hoeveel last u van dit verschijnsel heeft. Meet en zet u een baan op het heetst van de dag, dan legt u hem vast in uitgezette toestand. Koelt het metaal daarna af, dan trekt het samen, en de klemmen waaronder de baan blind is bevestigd, moeten die beweging opvangen. Bij een enkele baan is dat te overzien, maar bij een lang dakvlak met tientallen banen naast elkaar telt elk klein verschil op tot een zichtbare verspringing bij de nok of de goot.
Omgekeerd geldt hetzelfde bij het inmeten in de vroege ochtend, wanneer de plaat nog koud is van de nacht. Meet u dan een lengte af die precies past, dan kan diezelfde baan een paar uur later, wanneer de zon er vol op staat, iets te lang zijn geworden voor de ruimte die u ervoor had gereserveerd. Op de bouw zien wij dat het meest optreedt bij platen die na het afkorten een tijd los op het dak blijven liggen voordat ze vastgezet worden: de temperatuur op het moment van meten en de temperatuur op het moment van vastzetten liggen dan zomaar een paar uur en een paar graden uit elkaar.
Ons advies is daarom simpel: meet, kort af en zet vast binnen hetzelfde deel van de dag, en bij voorkeur op een moment dat de temperatuur van de plaat redelijk stabiel is, zoals in de vroege ochtend of bij bewolkt weer. Hoe u het afkorten zelf op de bouw het beste aanpakt, staat beschreven bij de plaat afkorten op de bouw. Werkt u toch in de volle zon, dan doet u er goed aan de laatste banen van een dakvlak iets ruimer te meten dan strikt nodig, zodat krimp bij het afkoelen niet leidt tot een naad die net niet aansluit.
Dit uitzettingseffect speelt een rol binnen de marge die u toch al inbouwt bij het bepalen van uw bestelling, en die marge hangt nauw samen met de werkende breedte van de plaat. Onze felsbanen hebben een werkende breedte van 475 millimeter, terwijl de plaat zelf breder wordt aangeleverd omdat de opstaande fels van 35 millimeter aan beide zijden van die werkende breedte afgaat zodra de banen in elkaar grijpen. Het aantal vierkante meters dat u bestelt, ligt daardoor altijd hoger dan het aantal vierkante meters dakvlak dat u wilt bedekken.
Een voorbeeld maakt dit concreet. Heeft u een dakvlak van tien meter breed, dan heeft u bij een werkende breedte van 475 millimeter net iets meer dan 21 banen nodig om dat vlak te dekken, en in de praktijk rondt u dat af naar 22 volle banen om aan beide zijden nette aansluitingen te houden. De bestelde breedte per baan is dan hoger dan 475 millimeter, en over de volledige lengte van het dak telt dat verschil op tot een aanzienlijk aantal extra vierkante meters boven op de kale oppervlakte van het dakvlak. Reken dus niet met de oppervlakte van het dak zelf, maar met het aantal banen dat u nodig heeft en de werkelijke plaatbreedte waarmee wij die banen leveren.
Daar komt de temperatuur van de plaat als extra factor bovenop, zij het in een veel kleinere orde van grootte. Waar de keuze voor de werkende breedte een vaste, blijvende invloed heeft op uw bestelling, is de uitzetting door zonlicht een tijdelijk effect dat verdwijnt zodra de plaat is afgekoeld en vastgezet. Toch is het de moeite waard om bij het bepalen van uw totale meters een kleine marge in te bouwen voor het afkorten op de bouw, juist omdat u daar met een warme plaat te maken kunt krijgen die na het snijden nog een fractie krimpt. Wij leveren de banen op de millimeter afgekort tussen 450 en 8000 millimeter, maar die precisie in de fabriek zegt niets over de lengte die de plaat aanneemt zodra hij een middag in de zon heeft gelegen voordat u hem monteert.
Op de bouw betekent dit vooral dat u de volgorde van werken bewust kiest. Begin bij voorkeur aan de schaduwzijde van het dak of plan het werk in de volle zon voor het vroege ochtenddeel, wanneer de plaat nog niet volledig is opgewarmd. Moet u toch 's middags doorwerken, dan is het verstandig om banen die u al heeft afgekort niet te lang onbevestigd te laten liggen, en om bij het meten van de laatste baan in een vlak liever een fractie extra te reserveren dan precies op de millimeter te werken. Dat kleine beetje extra materiaal valt binnen de marge die u toch al aanhoudt voor het aantal vierkante meters, zoals wij uitleggen bij hoeveel vierkante meter u nodig heeft, en voorkomt dat u aan het einde van de dag met een gat blijft zitten dat net niet meer te dichten is.
Houd er ook rekening mee dat dit geen reden is om aan de veilige kant van de temperatuur te gaan zitten: onze felsbanen zijn koud vouwbaar tot -15 graden, dus aan de koude kant van het spectrum heeft u ruim de vrijheid om door te werken. Het is vooral de warme, zonnige dag waarop u met dit verschijnsel rekening houdt. Andere aspecten van het verwerken van de plaat op de bouw, zoals het zagen en knippen, het afwerken van de snijkant of het boren van gaten, hebben allemaal hun eigen aandachtspunten die los staan van temperatuur, en die behandelen wij op de bijbehorende pagina's in deze kennisbank.
Bestel uw felsbanen op basis van het aantal banen dat u nodig heeft over de breedte van het dakvlak, niet op basis van de kale oppervlakte, en houd bij het inmeten en afkorten op zonnige dagen een kleine marge aan voor de krimp die optreedt zodra de plaat afkoelt. Wilt u weten hoeveel vierkante meter u precies moet bestellen voor uw project, dan rekenen wij dat graag met u door. Heeft u vragen over de opbouw onder de plaat, de kleurkeuze of de bevestiging, dan verwijzen wij u naar klikfels.com, zinklook.com of klikzink.com. Neem voor een advies op maat of voor een monster van onze coating contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede; meedenken op basis van uw tekening kost u niets.