Klikzink
Een felsplaat met een beschadiging in het vlak roept al snel de vraag op of dat met een likje lak te verhelpen is. Het antwoord hangt af van wat er precies aan de hand is. Een oppervlakkige kras die alleen door de coating heen gaat, is anders dan een deuk, een striemende beschadiging die het staal zelf heeft geraakt, of een plek waar de coating helemaal is weggesleten tot op het verzinkte staal. Op deze pagina bespreken we dat onderscheid, en wat het betekent voor het aantal vierkante meter dat u uiteindelijk nodig heeft.
Reparatielak is bedoeld om een plaatselijke onderbreking in de coating weer te dichten, zodat het onderliggende zink niet blootligt aan weer en wind. Dat is een functioneel herstel: het voorkomt dat vocht bij het staal komt en dat er op die plek versneld corrosie ontstaat. Wat reparatielak niet doet, is de plaat weer strak en vlak maken. Een deuk blijft een deuk, ook als hij weer dezelfde kleur heeft. En een kras in een mat oppervlak blijft vaak zichtbaar als een subtiel ander reflectiepatroon, ook nadat hij is bijgewerkt. Dat komt doordat de glansgraad van onze coating met opzet laag is, onder de 5, en juist die lage glans maakt elke afwijking in de structuur van het oppervlak goed te zien onder schuin licht. Een aannemer die dit voor het eerst meemaakt, is nogal eens verbaasd: de kleur klopt precies, en toch zie je de plek. Dat is geen slecht uitgevoerd herstel, dat is een eigenschap van mat materiaal. Wilt u weten hoe wij die kleuren en die glansgraad precies hebben opgebouwd, dan legt zinklook.com dat uit; hier gaat het alleen over wat het bijwerken zelf betekent voor de plaat.
De praktische vraag is dus: is de beschadiging cosmetisch, of is hij functioneel? Een lichte kras die bij tien meter afstand niet meer opvalt, is in de praktijk vaak geen reden om iets te doen, zeker niet op een dakvlak dat weinig van dichtbij wordt bekeken. Een diepere kras of een schaafplek die het zink raakt, verdient wel aandacht, ook als hij op het eerste gezicht klein lijkt. Zink beschermt zichzelf tot op zekere hoogte, maar een kale plek staal ligt er dan toch relatief onbeschermd bij. Daar is bijwerken met lak echt functioneel, niet alleen cosmetisch.
Bij een deuk of een striemende beschadiging die de plaat zelf vervormt, is bijwerken met lak niet de juiste oplossing. De coating kan er dan weer dicht zitten, maar de vorm van het vlak blijft afwijken, en op een felsdak met zijn lange, strakke banen valt zo'n plaatselijke vervorming juist extra op omdat de rest van de baan volledig vlak is. In dat geval is het reëler om de baan op die plek te vervangen dan om te repareren. Hoe vervorming precies ontstaat en hoe u dat bij het leggen voorkomt, staat uitgewerkt op [vervorming bij het leggen](/felsplaat/vierkante-meter-berekenen/vervorming); hier is vooral van belang wat vervangen betekent voor uw bestelling.
En dat brengt ons bij de kern van deze pagina: hoeveel vierkante meter heeft u eigenlijk nodig als er straks een baan vervangen moet worden, of als u van meet af aan al rekening wilt houden met een paar reservebanen. Dat is een ander soort rekenwerk dan de simpele oppervlakte van het dakvlak. Onze felsbanen hebben een werkende breedte van 475 millimeter, terwijl de plaat zelf iets breder is: het deel van de plaat dat in de fels van de naastliggende baan verdwijnt, telt niet mee als zichtbaar dakoppervlak. Wie een dakvlak van bijvoorbeeld 20 meter breed wil bedekken, bestelt dus niet 20 meter aan platte oppervlakte, maar rekent op de werkende breedte en komt op meer strekkende meters plaat dan op het eerste gezicht logisch lijkt. Hoe die vertaalslag van dakvlak naar bestelde meters precies werkt, leggen wij uit bij [hoeveel vierkante meter je nodig hebt](/felsplaat/vierkante-meter-berekenen).
Die marge tussen plaatbreedte en werkende breedte is meteen ook de reden waarom het verstandig is om iets extra te bestellen boven op de kale oppervlakteberekening, juist met het oog op bijwerken en herstellen. Op de bouwplaats gaat er van tijd tot tijd een plaat mis: een val van de steiger, een gereedschap dat verkeerd valt, een transportschade die pas bij het uitpakken opvalt. Als u dan precies genoeg heeft bestelt om het dak te dekken, zit u vast aan een naleveringsronde voor een enkele baan, terwijl onze platen op maat gewalst worden en dus geen standaard voorraadartikel zijn dat u even van het schap pakt. Een paar extra strekkende meters in de oorspronkelijke bestelling, afgestemd op de lengte van de langste baan op uw dak, is dan een stuk praktischer dan achteraf een kleine nabestelling plaatsen voor een enkele plaat.
Hoeveel extra dat precies moet zijn, hangt af van het soort project. Bij een eenvoudig, rechthoekig dakvlak zonder veel doorvoeren is de kans op beschadiging tijdens de uitvoering kleiner dan bij een dak met veel hoeken, dakramen en aansluitingen, waar meer met de losse platen gemanoeuvreerd wordt en dus meer kans is dat er ergens een randje beschadigd raakt. Ook de fase van de bouw speelt een rol: platen die na het leggen nog een tijd blootliggen terwijl er ander werk op het dak gebeurt, lopen een groter risico op krassen dan platen die direct worden afgewerkt. Wij denken op tekening met u mee over wat een realistische marge is voor uw specifieke project, en dat kost niets.
Een deel van de krassen en beschadigingen die achteraf bijgewerkt moeten worden, ontstaat niet door het materiaal zelf, maar door wat er tijdens de bouw op en rond de plaat gebeurt: gereedschap dat over het vlak wordt gesleept, steigermateriaal dat wordt neergezet, mortelresten die inslijpen. Onze platen komen met een beschermfolie die in de eerste fase van transport en verwerking bescherming biedt, maar die folie moet op het juiste moment weer verwijderd worden en is geen vrijbrief om achteloos met het materiaal om te gaan. Hoe u die folie het beste gebruikt en op welk moment hij eraf moet, leggen wij uit bij [de beschermfolie](/felsplaat/vierkante-meter-berekenen/beschermfolie). Ook cementsluier en ander bouwvuil kunnen, als ze te lang op het oppervlak blijven staan, tot verkleuringen leiden die achteraf niet meer met een likje lak zijn te verhelpen; daarover leest u meer bij [vuil en cementsluier](/felsplaat/vierkante-meter-berekenen/vuil-en-cement).
Wilt u van tevoren al rekening houden met een reservemarge voor bijwerken en eventueel vervangen, stuur ons dan uw tekening. Wij rekenen op basis van de werkende breedte van 475 millimeter uit hoeveel strekkende meter u voor het dakvlak nodig heeft, en denken met u mee over een realistische extra marge voor uw project, zonder dat daar kosten aan verbonden zijn. Twijfelt u of een beschadiging op een geleverde plaat cosmetisch is of toch functioneel herstel vraagt, stuur dan een foto mee; dat is vaak sneller te beoordelen dan het lijkt, en voorkomt dat u onnodig een hele baan vervangt of, omgekeerd, een plek laat zitten die eigenlijk aandacht nodig had.