Klikzink
Wie een felsplaat bestelt, ziet op de paklijst een maat staan die niet gelijk is aan de breedte van de plaat die zo uit de wals komt. Dat is geen fout en geen ruimte om over te onderhandelen: het is het verschil tussen de plaatbreedte en de werkende breedte, en dat verschil is precies de fels. Onze felsbanen hebben een haaks opstaande fels van 35 mm aan beide zijden. Die fels is nodig om de banen aan elkaar te klikken, maar hij telt niet mee als zichtbaar oppervlak op het dak of de gevel. Wat u ziet als de plaat eenmaal ligt, is de werkende breedte: 475 mm per baan. Reken dus met die 475 mm als u uittelt hoeveel banen u nodig heeft voor een dakvlak of een gevelpartij, niet met de bredere maat van de rol.
Dit klinkt als een detail, maar het is meteen de meest gemaakte rekenfout bij een eerste bestelling. Een aannemer die een dakvlak van 4,80 meter breed heeft en simpelweg deelt door een afgeronde plaatbreedte, komt op een ander aantal banen uit dan wanneer hij deelt door 475 mm werkende breedte. Bij tien banen scheelt dat al snel een halve baan te veel of te weinig, en een halve baan besteld is een hele baan besteld: wij korten op de millimeter af tussen 450 en 8000 mm, maar we knippen geen platen in de lengte doormidden. Reken daarom altijd de benodigde dakbreedte terug naar het aantal keer 475 mm, rond dat naar boven af, en pas dan pas naar de lengte die u per baan nodig heeft.
De werkende breedte is ook de maat die bepaalt hoe de banen worden gestapeld en verpakt voor transport. Platen van 475 mm werkende breedte liggen als smalle, lange stroken op een pak, met de fels aan beide zijden naar boven of naar de zijkant gericht, afhankelijk van de uitvoering. Bij een pak van, zeg, twintig banen van 6 meter lang telt dat op tot een aanzienlijk gewicht: met een plaatdikte van 0,55 mm en een soortelijk gewicht van ongeveer 5 kg per vierkante meter werkende breedte, weegt een enkele baan van 6 meter al gauw rond de 14 kg. Een heel pak kan dus zomaar 250 tot 300 kg wegen. Dat is geen probleem voor de kraan die het pak op het dak zet, maar het is wel iets om te weten voordat u met man en macht een pak van de vrachtwagen wil tillen. Voor de manier waarop u een pak of een enkele baan wel met de hand kunt verplaatsen, verwijzen we naar wat wij uitleggen bij [de plaat tillen en dragen](/felsplaat/verpakking/tillen).
Omdat de banen los naast elkaar liggen en de fels een kwetsbaar profiel is, wordt elk pak standaard beschermd met folie en tussenlagen. Die folie ligt niet voor de show op het pak: ze voorkomt dat vocht en vuil tussen de banen komen tijdens transport en tussenopslag, en de tussenlagen zorgen dat de platen elkaar niet raken en niet beschadigen bij het schuiven dat onvermijdelijk is tijdens het rijden. Wat die folie precies doet zodra het pak eenmaal op de bouwplaats ligt, en hoe lang u die erop kunt laten, leggen we uit bij [de beschermfolie](/felsplaat/verpakking/beschermfolie). Hier is vooral van belang dat u weet: die bescherming is afgestemd op een gesloten pak, niet op een pak dat wekenlang openligt op de steiger.
Dat brengt ons bij de reden waarom we adviseren een pak felsplaten niet open te laten liggen op de bouwplaats. Zodra de folie en de tussenlagen zijn verwijderd, of zelfs als het pak alleen los is gesneden zonder dat de platen eraf zijn genomen, kan er vocht tussen de banen komen. Sendzimir verzinkt staal met een organische coating is duurzaam materiaal, maar vocht dat blijft staan tussen twee vlakke platen die stevig op elkaar liggen, verdampt niet vanzelf. Er ontstaat dan een klimaatje tussen de platen dat u niet wilt: een nat pak dat een paar dagen dichtligt in de zon geeft condens tussen de vlakken, en dat is nu precies de reden dat we een half open pak, halverwege een regenbui, liever dichtgeslagen zien dan open. Dit is geen kwestie van garantie of coating; het is gewoon een kwestie van hoe metaal en water zich gedragen als ze samen worden opgesloten.
In de praktijk betekent dit dat u de planning van het leggen afstemt op het moment van levering. Een pak dat vrijdagmiddag wordt afgeleverd en waarvan u de folie al losmaakt om te controleren of alles klopt, kunt u het beste weer dichtvouwen of afdekken als het werk pas maandag verdergaat. Dat is een kwestie van een paar minuten en het scheelt u een discussie achteraf over vlekken of vlekkerige oxidatie op een plaat die nog niet eens gelegd is. Voor wat er gebeurt als er onverwacht toch krassen of beschadigingen op een plaat zitten wanneer het pak opengaat, verwijzen we naar wat wij uitleggen bij [krassen en beschadigingen](/felsplaat/verpakking/krassen).
Wat er verder op de bouwplaats gebeurt met een pak, hoe u het optimaal openmaakt en waarom de volgorde van uitpakken en leggen ertoe doet, staat uitgebreider beschreven op de pagina over de verpakking in het algemeen. Deze pagina gaat specifiek over de relatie tussen de werkende breedte en de manier waarop de banen worden verpakt en afgeleverd, niet over het hele proces van uitpakken tot leggen.
Omdat wij op de millimeter afkorten tussen 450 en 8000 mm lengte, kunt u voor vrijwel elk dakvlak of gevelvlak de exacte lengte bestellen die u nodig heeft, zonder rest te knippen op de bouw. Maar die vrijheid geldt voor de lengte, niet voor de breedte: de werkende breedte van 475 mm is een vaste maat die voortkomt uit de wals en de felsverbinding, en die verandert niet per bestelling. Dat betekent dat het aantal banen dat u nodig heeft altijd een geheel getal keer 475 mm moet zijn, aangevuld met een laatste baan die desnoods smaller wordt afgewerkt tegen een kilgoot of een gevelhoek. Hoe u zo'n laatste, smallere baan op de bouw zelf inkort, staat beschreven bij het afkorten op de bouw; dat is nadrukkelijk een ander onderwerp dan de fabrieksmatige lengte waarmee u bestelt.
Het is dus verstandig om bij het opmeten van een dakvlak of gevelvlak niet alleen de totale lengte te noteren, maar ook nauwkeurig de breedte, en die breedte vooraf te delen door 475 mm. Komt u niet precies op een heel aantal banen uit, dan is dat geen probleem: u bestelt de laatste baan gewoon iets breder dan strikt nodig en korte die op maat, of u verschuift de verdeling zodat de smalste baan op een minder opvallende plek valt, bijvoorbeeld tegen een gootrand in plaats van in het midden van een zichtbaar vlak. Dat laatste is overigens meer een kwestie van hoe het eruitziet dan van de plaat zelf; voor dat soort overwegingen over aanzicht en verdeling verwijzen we naar zinklook.com.
Meet het vlak dat u wilt beleggen op en deel de breedte door 475 mm om het aantal banen te bepalen; rond naar boven af als het niet precies uitkomt. Bepaal vervolgens de benodigde lengte per baan en bestel die op de millimeter. Houd bij de planning van de levering rekening met het gewicht van een volledig pak en met het feit dat een pak niet lang open moet blijven liggen voordat de platen gelegd worden. Twijfelt u over de exacte verdeling van de banen over een lastig vlak, dan denken wij op tekening mee, zonder kosten; stuur uw maatvoering en wij rekenen met u mee welke indeling het minste restmateriaal en de minste smalle laatste baan oplevert.