Klikzink
Wie voor het eerst een pak felsplaat naast een pak koperen banen ziet staan, ziet vooral overeenkomsten: beide komen als lange stroken, beide zitten in folie, beide liggen op een pallet of in een houten kist. Toch zit precies in die verpakking een van de duidelijkste verschillen tussen de twee materialen. Het heeft alles te maken met wat het metaal zelf doet zodra het met iets anders in aanraking komt, en met wat een pak stilstaand op de bouwplaats waard is.
Koper reageert. Zodra een koperen baan langere tijd tegen een ander metaal ligt, tegen vochtig hout, of zelfs tegen een verkeerd soort folie, kan dat sporen achterlaten die niet meer weggaan. Leveranciers van koper pakken dat daarom serieus in: vaak met een beschermfolie die iets dikker is, met extra scheidingslagen tussen de banen, en met een advies om het pak niet te lang gesloten te laten liggen in de zon, omdat condensvorming onder de folie bij koper sneller tot verkleuring leidt dan bij verzinkt staal. Dat is geen kwestie van slordig fabriceren, het zit in de aard van het metaal.
Felsplaat van Sendzimir verzinkt staal met een organische coating gedraagt zich hier rustiger. De zinklaag van 275 gram per vierkante meter aan beide zijden en de coating van 50 micrometer daarboven vormen samen een buffer die minder gevoelig is voor vlekvorming door vocht onder folie. Dat betekent niet dat u een pak felsplaat onbeperkt dicht en in de zon kunt laten liggen, dat kan namelijk juist weer een ander probleem geven, maar het geeft wel meer marge dan koper. Wij komen hier per punt op terug.
Een pak felsplaat bestaat doorgaans uit de platen zelf, een beschermfolie aan de zichtzijde, en tussen sommige leveringen dunne kartonnen of kunststof stroken als afstandhouder. Bij koper ziet u vaker een extra laag, soms een speciaal soort vloeipapier of een folie die minder snel condens vasthoudt. Dat is geen overbodige luxe: koper reageert al bij lichte vochtigheid, en een fabrikant wil voorkomen dat de klant een baan uitpakt die al vlekken heeft voordat hij ooit op een dak heeft gelegen.
Bij felsplaat is de folie vooral bedoeld om krassen tijdens transport en verwerking te voorkomen, iets waar wij uitgebreider op ingaan bij [krassen en beschadigingen bij verpakking felsplaat](/felsplaat/verpakking/krassen). De folie beschermt dus vooral tegen mechanische schade, niet primair tegen chemische reactie. Dat verschil in doel verklaart waarom een pak felsplaat en een pak koper, ook al lijken ze qua uiterlijk op elkaar, met een andere zorgvuldigheid worden samengesteld.
Een aannemer die gewend is aan koper en voor het eerst met felsplaat werkt, merkt dit soms pas als hij het pak opent: de folie voelt dunner, er zit minder extra materiaal tussen de banen, en dat wekt de indruk dat er minder aandacht aan is besteed. Dat is niet zo. Het is aangepast aan wat het materiaal nodig heeft. Extra beschermlagen die bij koper functioneel zijn, zouden bij felsplaat alleen maar extra afval en extra kosten betekenen zonder dat ze iets toevoegen.
Hier lijken beide materialen op elkaar, maar de reden verschilt. Bij koper is het risico vooral chemisch: vocht dat onder de folie blijft staan, zorgt voor plekken die niet meer weg te poetsen zijn, ook niet na een paar weken liggen op het dak. Bij felsplaat is het risico eerder mechanisch en klimatologisch: een open pak in de regen trekt water aan tussen de platen, en bij vorst kan dat tot een ander soort probleem leiden dan bij koper. Wij beschrijven dat apart bij [werken bij vorst bij de verpakking van felsplaten](/felsplaat/verpakking/bij-vorst).
Het praktische gevolg is voor beide materialen hetzelfde: laat een pak dicht tot vlak voor het leggen, en leg het niet op de kant open in de wind of de regen. Maar de reden waarom u dat doet, verschilt. Bij koper voorkomt u een chemische reactie die het aanzien van het materiaal blijvend verandert. Bij felsplaat voorkomt u vooral dat vocht zich vastzet tussen de coating en de folie, wat op termijn de hechting kan beïnvloeden.
Een dakdekker die op een regenachtige dag een half pak koper openlaat, riskeert dus een ander soort schade dan een dakdekker die hetzelfde doet met felsplaat. Bij koper ziet u het resultaat vaak al na een paar dagen: donkere, onregelmatige vlekken die niet meer weggaan. Bij felsplaat ontstaat het probleem trager en is het meestal beperkt tot de rand van de baan, waar vocht het langst blijft staan.
De verpakking van koper weegt mee in de prijs, en niet als bijzaak. Koper is als grondstof al aanzienlijk duurder dan verzinkt staal met een coating, en de extra zorg die de verpakking vraagt, komt daar nog eens bovenop. Een leverancier van koperen banen rekent de extra beschermlaag, de striktere opslagvoorschriften en het grotere risico op transportschade door in de uiteindelijke prijs.
Felsplaat zit op een ander prijsniveau, en dat begint dus al bij het pak dat van de fabriek komt. Dat maakt het materiaal aantrekkelijk voor projecten waar de kosten scherp moeten blijven zonder dat de aannemer wil inleveren op een net verwerkbare plaat. Wij noemen hier bewust geen bedragen, want die veranderen met de grondstofmarkt en met de maat en afwerking die u bestelt, maar het verschil zit structureel in het materiaal zelf en werkt door tot in de verpakking.
Wat wel vaststaat: felsplaat is leverbaar van 450 tot 8000 millimeter op de millimeter afgekort, met een werkende breedte van 475 millimeter en een plaatdikte van 0,55 millimeter. Dat betekent dat een pak precies op maat wordt samengesteld voor uw project, wat scheelt in reststukken en dus in verpakkingsvolume per vierkante meter bruikbaar dak. Bij koper ziet u vaak vergelijkbare maatvoering, maar de gevoeligheid van het materiaal maakt dat leveranciers eerder geneigd zijn extra beschermlagen toe te voegen, wat het pak zwaarder en duurder maakt zonder dat er meer bruikbaar materiaal in zit.
Eerlijk gezegd wint koper op één specifiek punt: de verpakking van koper is vaak completer uitgedacht met het oog op langdurige opslag. Als een pak koper enkele maanden ongebruikt moet blijven staan, bijvoorbeeld omdat een bouwproject vertraging oploopt, is de kans dat het materiaal zonder schade uit die periode komt met de speciale beschermlagen van koper iets groter dan bij een standaard pak felsplaat. Dat is een reëel verschil, en we verzwijgen het niet.
Maar voor de meeste bouwplaatsen is dat niet de praktijk. Platen komen aan, worden binnen een paar dagen tot enkele weken verwerkt, en de opslag op de bouw is dan het aandachtspunt, niet de verpakking op de fabriek. Hoe u de platen in die periode het beste bewaart, staat uitgewerkt bij [de plaat op de bouw opslaan bij de verpakking](/felsplaat/verpakking/opslag-op-de-bouw). Voor een normale planning is het verschil in verpakking tussen felsplaat en koper dus meer een verschil in ontwerp dan een verschil dat u in de praktijk voelt.
Wat u wel merkt, is het gewicht: felsplaat weegt ongeveer 5 kilogram per vierkante meter, aanzienlijk lichter dan koper. Dat werkt door in het pak: een pallet felsplaat is voor twee man goed te verplaatsen, terwijl een vergelijkbaar pak koper zwaarder uitvalt en dus meer aandacht vraagt bij het lossen en verplaatsen op de bouwplaats.
Als u overweegt tussen felsplaat en koper, weegt de verpakking mee, maar niet als doorslaggevend argument op zich. Het zegt vooral iets over de aard van het materiaal erachter: koper vraagt meer zorg omdat het reageert, felsplaat is met zijn zinklaag en coating minder gevoelig en daardoor voordeliger in aanschaf en eenvoudiger te verwerken. Wilt u weten hoe de platen op maat besteld worden, welke drie kleuren wij leveren met een glansgraad onder de 5, of hoe wij op tekening meedenken zonder kosten? Neem dan contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede. Voor vragen over dakhelling en isolatie verwijzen we u naar klikfels.com, voor het uiterlijk van de plaat naar zinklook.com, voor de bevestiging naar klikzink.com en voor zonnepanelen op een felsdak naar solarfels.com.