Klikzink
Bij een vergelijking tussen felsplaat en dakpannen op de bouw denkt men eerst aan het uiterlijk of aan de manier van bevestigen. Dat behandelen wij hier niet: kleur en glans leest u op zinklook.com, en hoe een plaat wordt vastgezet op klikzink.com. Op deze pagina gaat het om iets dat op de bouwplaats eerder een rol speelt dan het oog van de opdrachtgever: het gewicht per vierkante meter, hoe dat gewicht als pak wordt aangeleverd, en wat dat betekent zodra u met een renovatie te maken heeft.
Een pallet dakpannen weegt aanzienlijk meer dan een pak felsplaten van dezelfde oppervlakte. Keramische pannen liggen doorgaans tussen de 40 en 50 kg per vierkante meter, afhankelijk van het type. Onze felsbanen wegen ongeveer 5 kg per vierkante meter. Dat verschil is op de begane grond nog geen probleem: een vorkheftruck tilt beide zonder moeite. Het wordt pas een rekenkundig gegeven zodra het materiaal de constructie op moet, en met name zodra die constructie er al staat.
Bij nieuwbouw wordt de dakconstructie ontworpen op het gewicht van de uiteindelijke bedekking. Daar is dakpan of felsplaat een keuze die vooraf in de berekening zit, en de zwaarte van het pak is dan een gegeven waarmee de constructeur al heeft gerekend. Bij renovatie ligt dat anders. Daar bestaat de constructie al, vaak decennialang berekend op het gewicht van de pannen die er liggen. Vervangt u die pannen door een felsdak, dan haalt u in feite een fors deel van de belasting van het dakvlak weg, en dat is meestal alleen maar gunstig voor de bestaande spanten en gordingen.
Omgekeerd is het een ander verhaal. Een bestaand plat of licht hellend dak dat nooit voor pannen is berekend, kan met felsplaat vaak nog wel uit de voeten, terwijl dakpannen op diezelfde constructie een verzwaring betekenen die een aannemer eerst door een constructeur moet laten narekenen. Het is dus niet zo dat het ene materiaal per definitie wint op dit punt: felsplaat wint bijna altijd waar gewicht een beperkende factor is, en dat is precies bij renovatie waar de bestaande draagconstructie het uitgangspunt is in plaats van een nieuw te berekenen geheel. Hoe die constructie zelf moet worden opgebouwd met het oog op isolatie en ventilatie, bespreken wij niet hier maar bij klikfels.com.
Op de bouwplaats is het gewicht per vierkante meter niet alleen een constructievraag, het bepaalt ook hoe het pak zelf wordt aangeleverd en verwerkt. Dakpannen komen op een pallet met een paar honderd stuks, gebonden met folie en band, en worden met de kraan of heftruck naar het dak getild in kleine porties die één man nog kan verplaatsen. Onze felsbanen komen als een pak platte banen op maat, elk tot 8000 mm lang, gestapeld met tussen elke laag een beschermvel en de hele stapel omwikkeld in folie. Dat pak is licht in verhouding tot zijn afmeting, maar onhandig lang, en dat vraagt een andere manier van hijsen dan een pallet pannen: met een lange balk of twee hijsbanden verdeeld over de lengte, niet met één punt in het midden.
Omdat een pak felsbanen zo licht is per vierkante meter, is de verleiding groot om het met te weinig aandacht neer te zetten: tegen een steiger, op een paar stenen, of los op de vloer. Dat is precies waar het misgaat. Het lage gewicht beschermt de onderste banen niet tegen doorbuiging als de ondersteuning niet over de hele lengte gelijk is, en de tussenlagen in het pak zijn er niet voor niets: ze houden de platen uit elkaar zodat ze niet tegen elkaar schuren zodra het pak wordt verplaatst. Waar precies u het pak op de bouw het beste kunt neerleggen tot het moment van leggen, staat uitgewerkt op de pagina over het bewaren van de platen tot het leggen.
De folie om een pak felsplaten is er niet voor de show. Ze houdt regenwater van de bovenste baan, ze voorkomt dat de stapel tijdens transport verschuift, en ze beschermt de coating tegen schuurplekken van touwen of banden. Bij dakpannen speelt de folie een andere rol: die is er vooral om de stapel bijeen te houden en tegen breuk tijdens transport te beschermen, niet om vocht te keren, want een gebakken pan trekt zich niets aan van een bui.
Onze felsbanen zijn van gecoat staal en daar ligt het verschil. Een pak dat na aankomst openligt, vangt regenwater tussen de banen, en dat water droogt daar niet snel weg omdat de banen vlak op elkaar liggen. Blijft dat een paar dagen zo, dan ontstaat er tussen de platen een klimaat waarin de zinklaag onder de coating kan gaan werken, met witte vlekken als eerste teken. Dat proces, en wat de zinklaag daar precies bij doet, leggen wij uit op de pagina over de zinklaag en de verpakking. Voor deze pagina is het genoeg om te onthouden dat een geopend pak dat blootstaat aan regen een ander soort risico is dan bij dakpannen, waar het ergste dat een regenbui aanricht een beetje vuil op de bovenste laag is.
Daarom is de regel eenvoudig: laat de folie dicht tot de dag dat u gaat leggen, en als het pak toch open moet omdat er een deellevering uit moet, dek het dan opnieuw af, liefst met een lichte overkapping zodat er lucht onder blijft circuleren. Een pak dakpannen kan wekenlang onbeschut op de bouwplaats staan zonder dat er iets misgaat; een pak felsplaten kan dat niet, en dat is een reëel verschil ten gunste van de dakpan als u weet dat de bouwplaats logistiek nu eenmaal rommelig verloopt en levering en verwerking soms weken uit elkaar liggen.
De conclusie uit dit alles is niet dat het een beter materiaal is dan het ander, maar dat het gewicht per vierkante meter een ander soort zorg vraagt. Bij dakpannen is de zorg vooral fysiek: hoe krijg je die massa op het dak zonder dat de constructie of de mensen die het tillen daar last van hebben. Bij felsplaat is de zorg vooral logistiek: het pak is licht genoeg om overal neer te zetten, en juist daardoor licht genoeg om te vergeten dat het bescherming nodig heeft tot het moment van leggen. Wie de levering plant op de dag dat het dak daadwerkelijk dicht kan, of anders zorgt voor droge, overdekte opslag, heeft dat probleem niet.
Wilt u weten welke baanlengte voor uw project het beste uitkomt, en hoeveel materiaal dat scheelt in het aantal felsen op het dakvlak? Neem dan contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede: wij rekenen op basis van uw tekening mee, kosteloos, en sturen op verzoek monsters van alle drie de kleuren mee met de offerte.