Klikzink
Een felsplaat van staal beweegt met de temperatuur mee. Dat geldt voor elk metaal, maar niet in gelijke mate: staal zet ongeveer half zoveel uit als zink. Voor u is dat goed nieuws, want het maakt de baan minder gevoelig voor de spanning die uitzetting en krimp veroorzaken. Toch is de beweging niet nul, en bij lange banen loopt de optelsom op tot een getal waarmee u op de bouwplaats rekening moet houden, vooral op de dag dat de vrachtwagen komt.
Neem een baan van acht meter, de langste lengte die praktisch nog goed te vervoeren en te leggen is. Tussen een koude winterdag en een hete zomerdag kan het temperatuurverschil op een dakvlak makkelijk 60 tot 80 graden bedragen, want de plaat zelf wordt in de zon veel warmer dan de buitenluchttemperatuur. Over die spanne verlengt een stalen baan van acht meter enkele millimeters. Dat lijkt weinig, maar het is precies de reden waarom de bevestiging onder de fels ruimte moet bieden aan die beweging: de klem houdt de plaat vast en laat hem toch schuiven. Hoe die klem en de ondergrond daarvoor zijn ingericht, leest u op klikzink.com; hier gaat het om wat de plaat zelf doet, en wat dat vraagt van transport en lossen.
Wij leveren felsbanen op maat, van 450 tot 8000 mm, op de millimeter afgekort. Een baan van acht meter is dus geen uitzondering maar een normale bestelling, vooral bij lange dakvlakken zonder onderbreking. Zo'n lengte vraagt om een lange wagen, meestal een oplegger met een laadvloer die de volledige baan ononderbroken kan dragen. Wordt een lange baan op een te korte laadvloer gelegd, dan steekt hij uit of rust hij niet over zijn hele lengte gelijk op de vloer. Dat is niet alleen een transportrisico, het is ook de eerste stap naar een verbogen plaat nog voordat hij gelost is.
De reden dat dit samenhangt met uitzetting, is dat een lange, dunne stalen strip het meest gevoelig is voor kromtrekken op precies de punten waar hij niet gelijk wordt ondersteund. Bij een temperatuurwisseling tijdens transport, bijvoorbeeld een baan die 's ochtends koud vertrekt en 's middags in de volle zon staat, zet het materiaal iets uit. Ligt de baan dan op een paar punten in plaats van over de volle lengte, dan kan die kleine uitzetting al genoeg zijn om een lichte golving te veroorzaken. Bij een goed ondersteunde baan gebeurt dat niet, omdat de plaat over zijn hele lengte gelijk kan bewegen.
Op de bouwplaats komt het aan op de voorbereiding vóór de wagen arriveert. Voor banen tot acht meter is het belangrijk dat er over de volledige lengte een vlakke, gelijkmatige ondersteuning aanwezig is om op te lossen: bijvoorbeeld twee of drie schragen op gelijke hoogte, of een rek dat voor felsplaten is gemaakt. Ontbreekt die ondersteuning, dan wordt de baan bij het lossen op een paar punten belast, en juist daar ontstaat de kink die u niet meer wegkrijgt. Dat risico staat los van de temperatuur, maar wordt er wel groter door: een plaat die door de zon al iets is uitgezet, is stijver in de langsrichting en minder vergevingsgezind bij een verkeerde ondersteuning dan een koude plaat.
Een voorbeeld uit de praktijk: een dakdekker die acht platen van acht meter bestelde voor een doorlopend dakvlak, liet ze in de vroege ochtend lossen met een kraan, direct op twee bokken die te ver uit elkaar stonden. Tegen de tijd dat de laatste platen aan de beurt waren, was de zon er al bij en was het materiaal een fractie warmer en dus iets langer. Twee van de acht platen vertoonden na het lossen een lichte boog over de lengte, precies tussen de bokken. Met drie steunpunten in plaats van twee, gelijk verdeeld over de lengte, was dat niet gebeurd.
Het lossen zelf, dus de manier van optillen, de volgorde waarin de banen van de wagen komen en hoe u ze tijdelijk opslaat, staat uitgebreider beschreven op de pagina over transport en lossen. Hoe u een baan vervolgens op maat afkort als de situatie op de bouw daar toch om vraagt, leest u bij het afkorten op de bouw bij transport en lossen. Dat is een andere vraag dan de uitzetting die hier ter sprake komt: het gaat daar om de snede, hier om de lengteverandering van het materiaal zelf.
Voor de bestelling zelf verandert uitzetting niets aan de maat die u opgeeft: wij korten af op de millimeter naar de maat die u nodig heeft, gemeten in de omstandigheden op het moment van de bestelling. De speling die de uitzetting vraagt, wordt niet in de plaat zelf ingebouwd maar in de manier waarop hij bevestigd wordt, dus in de klemmen onder de fels. Dat gaat over de bevestiging, en die vindt u terug op klikzink.com.
Wat wij u wel adviseren, is dit in de planning van transport en levering laten meewegen. Bestelt u een partij lange banen voor aflevering in de volle zomer, dan is het verstandig om te lossen op het vroegste moment van de dag, voordat de platen in de volle zon hebben gelegen en zijn opgewarmd. Datzelfde geldt in de winter voor het omgekeerde risico: bij vorst is staal juist stijver en breekbaarder bij verkeerd hanteren, een onderwerp dat apart aan de orde komt bij werken bij vorst bij transport en lossen. De kern is dat een baan van acht meter door zijn lengte gevoeliger is voor de gevolgen van temperatuurwisseling dan een korte plaat, en dat een goede, gelijkmatige ondersteuning bij het lossen dat risico wegneemt, ongeacht het seizoen.
Geeft u ons de lengte en de situatie op de bouwplaats door, dan denken wij mee over de praktische kant van de levering: welke laadvloer nodig is, hoeveel steunpunten u voor het lossen moet klaarzetten en of het verstandiger is de banen in kortere delen te bestellen. Dat meedenken op tekening kost u niets. Heeft u monsters nodig om de plaat en de coating te beoordelen, dan sturen wij die van alle drie de kleuren toe. Neem voor uw volgende bestelling contact met ons op via Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede, en geef de lengte van de langste baan en de losomstandigheden op de bouw erbij aan.