Klikzink
Een baan felsplaat verlaat onze wals in de maat die u bestelde, tot acht meter op de millimeter afgekort, en komt zo ook aan op de bouw. Tussen dat moment van lossen en het moment dat de plaat op het dak of de gevel ligt, zit vaak een periode van opslag. Die periode wordt onderschat. De plaat is dan al klaar voor montage, maar nog niet gemonteerd, en in die tussentijd kan er meer misgaan dan tijdens het transport zelf.
De kern is simpel: plat, droog, en niet ingepakt in de volle zon. Elk van die drie eisen lijkt vanzelfsprekend, en toch is de opslagplek op een bouwplaats meestal ingericht voor van alles behalve platen van 0,55 mm dun staal.
Felsplaat wordt plat gestapeld geleverd, en plat is ook de enige positie waarin u de banen mag laten liggen tot ze verwerkt worden. Zet een pak banen schuin tegen een muur, of laat het gedeeltelijk op een pallet en gedeeltelijk in de lucht hangen, en het eigen gewicht van het staal doet de rest. Bij een lengte van acht meter en een gewicht van ongeveer 5 kg per m2 loopt het gewicht van één baan al op tot ruim 19 kg, en dat gewicht werkt niet mee als de ondersteuning niet over de volle lengte gelijk is. De plaat buigt door op het punt waar de steun ontbreekt, en die doorbuiging is niet met een klophamer weg te werken. Wat er dan gebeurt aan de plaat zelf, de blijvende deuk in het vlak, staat uitgebreider beschreven op de pagina over vervorming bij het leggen, transport en lossen.
Op de bouwplaats betekent plat opslaan dus: een ondergrond die over de volle lengte van de langste baan gelijk oplegt, niet drie steunpunten met een gat ertussen. Bij een pak van acht meter is dat praktisch een probleem, want de meeste opslagbokken op een bouwplaats zijn voor kortere materialen gebouwd. Regel daarom liever twee lange balken of een vlakke stelling die de volle lengte draagt, en laat de banen niet half over de rand van een pallet uitsteken in de verwachting dat het wel meevalt tot de volgende dag.
De tweede eis, droog, is minder een kwestie van gevoel en meer een kwestie van scheikunde. Felsplaat is Sendzimir verzinkt staal met een organische coating erover, en die coating beschermt de plaat tegen weer en vocht zolang de lucht erbij kan. Zodra platen strak op elkaar gestapeld liggen en er water tussen komt, door regen, door condens, of gewoon doordat het pak buiten heeft gestaan zonder afdak, kan dat water niet meer weg. Het blijft liggen in het nauwe spleetje tussen twee vlakke platen, en juist daar, waar geen lucht bij kan, ontstaat wateraanslag die op termijn de coating aantast. Dit heet in de praktijk waterschade of pakhuisplekken, en het verschijnt als een waas of vlekpatroon dat precies de contouren van de erboven of eronder liggende plaat volgt.
Het voorkomen ervan is eenvoudiger dan het genezen: platen droog laten aankomen, droog laten liggen, en als er toch vocht bij is gekomen, het pak zo snel mogelijk openen en de platen laten drogen voordat u ze weer opstapelt of inpakt. Een zeil dat strak om een nat pak wordt getrokken, doet het probleem juist verergeren, omdat het de laatste beetjes lucht ook nog wegneemt. Wat vuil en cementsluier op de bouwplaats extra kunnen bijdragen aan datzelfde soort schade, leest u op de pagina over vuil en cementsluier bij transport en lossen.
De derde eis gaat over iets dat weinig mensen als risico herkennen: een pak felsplaat dat in folie of onder een donker zeil in de volle zon staat. Staal warmt in de zon snel op, en onder een afsluitend zeil kan de temperatuur in het pak flink hoger worden dan de buitenlucht. Dat op zichzelf is voor de plaat niet direct schadelijk, de coating is daar tegen gemaakt. Maar de combinatie van warmte en een afgesloten pak zorgt voor iets anders: het is een broeikas. Vocht dat toch aanwezig is, condenseert 's nachts als het weer afkoelt, en dat vocht kan dan niet weg omdat het zeil of de folie het insluit. Op die manier ontstaat precies de wateraanslag waar de vorige alinea over ging, maar dan doordat u zelf de omstandigheden ervoor heeft gecreëerd door de plaat in te pakken en in de zon te laten staan.
De praktische regel is dus: laat een pak felsplaat op de bouw liever los liggen onder een afdak dan strak ingepakt in de zon. Is er geen afdak, leg het pak dan liever in de schaduw, en zorg dat er lucht bij kan, ook als dat betekent dat het zeil er niet strak om zit. Wat een warme plaat betekent voor de verwerking zelf, het feit dat staal in de zon anders reageert dan koud staal, staat verder uitgewerkt op de pagina over werken in de volle zon bij transport en lossen.
Banen tot acht meter komen op een lange wagen, en dat is meteen de eerste factor die de opslag op de bouw bepaalt: hoe komt die lengte van de wagen naar de plek waar hij moet liggen. Een lange baan buigt door als hij aan één punt wordt opgetild, en dat geldt evengoed bij het lossen als bij het opslaan. Lossen met een kraan of een heftruck met lange vorken, met steunpunten verspreid over de lengte, voorkomt dat er al bij het van de wagen tillen een knik in de plaat komt die u er later niet meer uitkrijgt.
Wat op de bouwplaats klaar moet staan, is dus niet alleen een droge en vlakke opslagplek, maar ook het gereedschap om de banen daar zonder knik te krijgen. Dat betekent: voldoende mensen of voldoende hijspunten om de volle lengte te ondersteunen, een rijplaat of vlakke bodem zodat de heftruck niet zelf al schuin staat, en een aangewezen opslagplek die al klaarstaat voordat de wagen er is. Wordt er pas na aankomst van de wagen gezocht naar een geschikte plek, dan staat het transport stil en wordt er onder tijdsdruk gelost, en juist onder tijdsdruk gaat het vaakst mis met platen die te lang zijn om even snel ergens neer te zetten.
Regel voor de wagen arriveert een vlakke, drooggehouden opslagplek die de volle lengte van uw langste baan draagt, met voldoende hijspunten of heftruckcapaciteit om zonder doorbuiging te lossen. Houd het pak na het lossen liever los en in de schaduw dan strak ingepakt in de zon, en open het meteen als er vocht in blijkt te zitten. Twijfelt u over de juiste maat voor uw project of wilt u meedenken op tekening, dat kost bij ons niets: neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en wij kijken mee naar wat voor uw bouwplaats werkt.