Klikzink
De fels is het deel van de felsplaat dat het meeste werk doet en het minst opvalt. Bij onze felsbanen staat hij haaks op de plaat, 35 mm hoog, en die haakse vorm is geen esthetische keuze maar een functionele. Een haakse fels sluit over de volle hoogte strak op zichzelf aan wanneer de klikverbinding dichtklapt, terwijl een ronde of afgeschuinde fels op meer punten speling houdt. Bij een haakse fels weet u dat de waterkerende hoogte er staat, over de hele lengte van de baan, ook bij een paar millimeter beweging in de plaat zelf. Dat is waar deze pagina over gaat: niet over de klem die de fels vasthoudt (dat leest u op klikzink.com) en niet over de vraag of 35 mm bij uw dakhelling volstaat om regenwater te keren (dat staat op klikfels.com), maar over wat die fels betekent voor de maat die u bestelt en de speling die daarbij hoort.
De hoogte van 35 mm is een balans. Lager, en de waterkerende werking wordt kwetsbaar voor opstuwing bij slagregen of sneeuwval tegen de baan. Hoger, en de plaat wordt onhandelbaar bij het felsen zelf, met meer kans op vervorming in de hoek waar de opstaande rand overgaat in het vlak. Bij 35 mm blijft de fels stijf genoeg om zijn vorm te houden tijdens transport en montage, en hoog genoeg om waterkering te bieden op een dak vanaf zes graden helling. Die 35 mm is vast, bij elke baan die wij leveren, van 450 tot 8000 mm lang. Wat niet vast is, is hoe die fels zich verhoudt tot de rest van het gebouw, en daar zit de tolerantie.
Wij korten elke baan af op de millimeter die u opgeeft. Dat is een belofte over de plaat, niet over de muur waar hij tegenaan komt. Een gevel van vijftien meter is zelden vijftien meter en nul millimeter; metselwerk zet, kozijnen staan een paar millimeter uit het lood, en een bestaande dakrand die twintig jaar geleden gelegd is, loopt zelden helemaal recht. Als u een serie banen bestelt op de exacte maat van de gevel zoals hij op de tekening staat, en de gevel zelf wijkt af, dan zoekt de speling zich een weg. En de plek waar hij die het makkelijkst vindt, is de fels: hij wordt net iets strakker opgetrokken aan het ene eind dan aan het andere, of de klikverbinding komt onder lichte spanning te staan over de lengte van de baan. Dat is te zien, en het is te voelen wanneer de klem niet meer overal even soepel dichtklikt.
De oplossing zit niet in het rekken of buigen van de fels zelf, die is en blijft 35 mm en haaks. De oplossing zit in hoe u de maatvoering opzet vóór u bestelt. Neem de gevel niet op één punt op, maar op minstens drie: begin, midden, eind, en bij twijfel ook nog eens diagonaal. Bestel op de kortste van die maten als de baan aan een vaste rand moet aansluiten, en laat de overmaat vallen aan de kant waar hij het minst opvalt of waar de volgende bouwlaag hem dekt. Wij korten die maat vervolgens exact af, maar de keuze waar de speling in het gebouw wordt opgevangen, ligt bij u op de bouw, niet bij ons op de wals.
Stel, een schuur van acht meter breed, dak met felsbanen van dakrand tot dakrand. Op tekening acht meter, in werkelijkheid 7996 mm aan de ene kant van de nok en 8003 mm aan de andere, door een lichte verzakking van de fundering die na de bouw is opgetreden. Als u alle banen op precies 8000 mm bestelt, past de eerste baan net niet en de laatste te ruim. Wie in plaats daarvan de kortste gemeten maat aanhoudt en de overmaat consequent aan één kant van het dak laat vallen, waar de eindkap of de daktrim hem toch al dekt, voorkomt dat de fels op de bouw onder spanning gemonteerd wordt. Diezelfde overweging speelt bij de aansluiting op de nok, waar de banen van twee dakvlakken op elkaar toekomen en een paar millimeter verschil zich direct laat zien; wij lichten die aansluiting verder toe bij het bijwerken en herstellen bij toleranties op de maat, voor het geval de speling toch net te groot bleek om zonder ingreep glad te trekken.
De fels zelf is star in zijn hoogte maar niet star in de manier waarop hij op de bouw wordt gesloten. De klikverbinding staat een beperkte beweging toe, in de orde van een paar millimeter over de breedte van de baan, en die marge is precies genoeg om normale bouwtoleranties op te vangen zonder dat de fels zichtbaar vervormt. Wat de fels niet kan opvangen, is een systematische afwijking die over de hele lengte van een gevel of dakvlak doorloopt. Een gebouw dat driehonderd millimeter uit het lood staat, lost u niet op door de banen te forceren; dat is een bouwkundig probleem dat u vóór de bestelling met de aannemer of de constructeur bespreekt, niet iets waar de maatvoering van de plaat een antwoord op is.
Het materiaal zelf helpt overigens mee. Onze felsbanen zijn van staal, en staal zet aanmerkelijk minder uit dan zink: ongeveer de helft. Dat betekent dat de temperatuurgebonden lengteverandering van de baan zelf klein blijft ten opzichte van de bouwtoleranties waar we het hier over hebben, en dat u de speling in de fels vrijwel volledig kunt reserveren voor onregelmatigheden in het gebouw, niet voor seizoensinvloeden op het materiaal. Bij extreme kou blijft de plaat bovendien koud vouwbaar tot -15 graden, zodat een winterse montage de fels niet brozer maakt dan een montage in de zomer.
Meet de aansluitende constructie op meerdere punten voordat u de bestellijst opstelt, en bestel op de kortste maat wanneer de baan aan een vaste rand moet passen. Bepaal vooraf aan welke kant van het vlak de overmaat mag vallen, en leg dat vast op de tekening zodat de dakdekker op de bouw niet zelf moet gokken. Twijfelt u over een specifieke maatvoering of een lastige aansluiting, stuur de tekening dan naar ons op: meedenken kost niets, en wij kijken mee vanuit wat de fels wel en niet aan speling toelaat. Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede, levert op maat vanaf 450 tot 8000 mm, op de millimeter afgekort, met de fels die u nodig heeft.