Klikzink
Vijf kilo per vierkante meter oogt licht op papier, en dat is het ook, tot de baan een paar meter lang wordt. Een felsplaat van één meter breed en één meter lang weegt zo'n vijf kilo, dat tilt iedereen zonder nadenken. Maar onze platen komen niet in stukken van een vierkante meter: ze worden op maat gewalst tot acht meter lang, met een werkende breedte van 475 mm. Een baan van acht meter weegt dan ongeveer negentien kilo, verdeeld over een oppervlak dat nauwelijks een halve meter breed is. Dat gewicht is niet het probleem. Het probleem is de lengte, en wat lengte doet met een dunne plaat staal van 0,55 mm.
De tijd die het tillen en dragen kost, gaat niet zitten in het gewicht optillen. Dat is een kwestie van seconden. De tijd gaat zitten in het moment vóór het tillen: de plaat van de stapel pakken zonder hem te knikken, hem laten kantelen naar de juiste stand, en dan in de juiste pas gaan lopen met de anderen die hem meedragen. Bij een korte plaat van twee meter is dat geen probleem, dat doet u met twee man in een paar tellen. Bij een plaat van zes of acht meter kost alleen al het gecontroleerd van de stapel af krijgen een halve minuut, en dat is de tijd waarin het meeste misgaat als de ploeg niet op elkaar is ingespeeld.
Daarna is dragen zelf niet traag: een ingewerkte ploeg loopt met een baan van acht meter in hetzelfde tempo als met een kortere plaat, omdat de plaat op zijn kant wordt gedragen en zo zijn eigen lengte draagt. Het aantal keren dat u een plaat verplaatst, telt harder dan de lengte van één keer dragen. Van de stapel naar het dak, van de steiger naar de gootrand, van de gootrand naar de definitieve positie: elke verplaatsing kost dezelfde handelingen opnieuw, ongeacht of de plaat drie of acht meter is. Wie de looproute vooraf bepaalt en de plaat in één beweging naar de eindpositie brengt, bespaart daarom meer tijd dan wie een snellere manier van optillen zoekt.
Een felsplaat wordt op zijn kant gedragen, met de fels van 35 mm rechtop, en niet plat zoals een plaat multiplex. Plat gedragen buigt een lange baan onder zijn eigen gewicht door, en bij 0,55 mm staal is die doorbuiging genoeg om de plaat een permanente knik te geven die u niet meer wegdrukt. Op zijn kant gedragen werkt de opstaande fels als een lijst die de plaat stijfheid geeft over de hele lengte, ongeveer zoals een liggende plank minder doorbuigt dan een liggend blad papier. Dat is ook de reden dat de tijdwinst niet zit in harder lopen, maar in de plaat recht en op zijn kant houden vanaf het moment dat hij van de stapel komt tot het moment dat hij ligt of hangt. Een paar seconden extra aandacht bij het optillen bespaart u de tien minuten die het kost om een verbogen plaat terug te sturen.
Het aantal handen bepaalt hoe voorspelbaar het tillen verloopt, en dus ook hoeveel tijd het kost. Voor de korte maten, tot een paar meter, redt u het met twee man: één aan elk uiteinde, vastpakkend bij de fels, niet in het midden van het vlak waar de plaat het minst stijf is. Bij de langere maten, van vijf meter en langer, is een derde persoon in het midden geen overbodige luxe maar een manier om de plaat recht te houden tijdens het lopen. Zonder die derde hand hangt het midden van een baan van acht meter door tijdens het draaien op de steiger, en juist dat draaien is het moment waarop een plaat het snelst een knik krijgt. Meer over wie zo'n ploeg idealiter vormt en welke afspraken daarbij horen, leest u bij [wie de plaat tilt en draagt](/felsplaat/tillen/wie-doet-het).
Voor de aannemer die een dag inplant, is de vraag niet hoelang één keer tillen duurt, maar hoeveel banen er die dag verwerkt moeten worden en hoe lang elke baan is. Een dak met twintig korte platen van twee meter kost minder tilwerk per plaat, maar meer verplaatsingen in totaal. Een dak met vijf lange banen van acht meter kost meer aandacht per verplaatsing, maar minder herhalingen. In de praktijk vlakt dat verschil elkaar deels uit, en zit de echte tijdwinst niet in de keuze van de maat, maar in de voorbereiding: weten waar de stapel staat ten opzichte van het dak, weten hoeveel man er die dag beschikbaar zijn, en weten of de wind die dag meewerkt. Een lange, lichte plaat vangt namelijk wind als een zeil, en dat verandert het tildeel volledig, ook al blijft het gewicht van negentien kilo voor twee of drie man in principe te doen. Wat er in de praktijk misgaat als die voorbereiding ontbreekt, staat beschreven bij [wat er misgaat bij het tillen en dragen](/felsplaat/tillen/wat-gaat-er-mis).
Bepaal voor uw eigen situatie eerst de lengte van de banen die u bestelt en het aantal banen dat op één dag verwerkt moet worden; dat samen bepaalt hoeveel tijd het tillen en dragen realistisch kost, meer dan het gewicht per vierkante meter. Zet voor banen vanaf vijf meter een derde persoon in het midden, pak altijd bij de fels vast, en draag op de kant. Heeft u een tekening met de maten die u wilt bestellen, dan kijken wij daar kosteloos naar mee, en kunt u bij ons ook een monster van de plaat opvragen om het gewicht en de stijfheid zelf te voelen voordat u de ploeg indeelt.