Klikzink
Vijf kilo per vierkante meter lijkt weinig, en op de weegschaal is het dat ook. Maar een felsbaan is geen los vierkantje plaat: het is een lange, slappe strook die u aan twee uiteinden vasthoudt terwijl het midden doorbuigt. Bij een baan van acht meter tilt u dus geen veertig kilo op een handige manier, u tilt veertig kilo die op elk moment kan knikken, doorzakken of tegen een obstakel zwiepen. Dat verschil tussen gewicht en gedrag is precies waar garantie en verwerking elkaar raken.
Het staal onder de coating is stevig genoeg om dit soort behandeling te doorstaan; daar zit het probleem niet. De coating aan de bovenkant is dat kwetsbare laagje van 50 micrometer dat voor het uiterlijk en de bescherming zorgt, en die laag is niet gemaakt om over een dakrand te schuren, tegen een steiger te leunen of onder een riem te knijpen. Een garantie op een gecoate plaat is daarom vrijwel altijd een garantie op de coating, en die garantie wordt in de kleine lettertjes gekoppeld aan een juiste verwerking. Er staat geen jaartal dat wij hier kunnen noemen, want die voorwaarde verandert per producent en per polis, maar het principe ligt vast: schade die ontstaat door tillen en dragen op een manier die niet volgens de regels ging, valt buiten de dekking. Dat geldt voor krassen, voor plooien in het metaal die de coating doen scheuren, en voor de fijne haarscheurtjes die u vaak niet met het blote oog ziet maar die wel de eerste plek worden waar corrosie ontstaat.
De garantie kijkt niet naar wat u van plan was, maar naar wat er met de plaat gebeurd is. Dat maakt het onderscheid tussen wat wél en niet meetelt vrij scherp. Draagt u de plaat op zijn kant, met de fels naar boven en het vlak verticaal, dan verdeelt u het eigen gewicht over de sterkste richting van het profiel. De plaat buigt dan nauwelijks door, en er is geen contactvlak dat over een ondergrond kan schuren. Draagt u dezelfde plaat plat, met het vlak naar boven, dan zakt het midden door zijn eigen gewicht, buigt het profiel op een plek waar dat niet de bedoeling is, en ontstaat het risico dat de onderkant over een richel, een stelling of de laadklep van de vrachtwagen sleept. Dat sleepcontact is een van de meest voorkomende oorzaken van coatingschade die wij zien, en het gebeurt vaak niet bij het tillen zelf maar bij het neerzetten: de plaat wordt te snel losgelaten en valt de laatste tien centimeter tegen iets aan.
Het aantal personen dat meetilt hangt samen met dezelfde logica. Een baan tot een paar meter is met twee personen goed te doen, één aan elk uiteinde, zolang beiden ongeveer gelijk optrekken zodat de plaat niet scheef hangt en tegen een van de twee aan zwaait. Bij de langere maten, richting de acht meter die op de millimeter wordt afgekort, is twee personen niet meer genoeg: het midden hangt dan te ver door en de kans op een blijvende knik in het profiel neemt toe naarmate de baan langer is. Met een derde of vierde persoon die het midden ondersteunt, blijft de doorbuiging binnen de perken en blijft de coating gespaard. Wij noemen hier geen vast aantal personen per lengte, want dat hangt ook af van de ondergrond waarop u loopt, van wind op de bouwplaats en van de ruimte die u heeft om de plaat neer te zetten; dat is precies waarom wij dit apart uitwerken bij [wie de plaat tilt en draagt](/felsplaat/tillen/wie-doet-het).
Op een gladde, gecoate plaat is er geen vanzelfsprekende grip. Vastpakken aan de fels zelf, die haaks opstaande rand van 35 millimeter, geeft een houvast dat niet over het vlak van de plaat schuift. Vastpakken midden op het vlak, met blote handen of met een handschoen die niet voor dit werk gemaakt is, geeft juist het risico dat de hand wegglijdt op het moment dat het gewicht verschuift, en dat is meestal het moment waarop de plaat ergens tegenaan klapt. Handschoenen zijn hier niet alleen een kwestie van veiligheid voor de vingers; ze bepalen ook of de plaat onder controle blijft. Wat u daarvoor nodig heeft, van handschoenen tot draagbanden, werken wij verder uit op de pagina over [wat u nodig heeft om te tillen en dragen](/felsplaat/tillen/wat-heb-je-nodig).
Een ander punt waar we vaak vragen over krijgen is het stapelen en het van de stapel af tillen. Platen die los boven op elkaar liggen, kunnen tegen elkaar schuren zodra u de bovenste optilt en die nog over de onderste laat glijden voordat hij vrij is. Til de plaat recht omhoog in plaats van hem er schuin af te trekken, en u voorkomt dat soort schuurschade voordat de plaat de grond van de bouwplaats zelfs maar geraakt heeft.
Als er na verloop van tijd corrosie optreedt op een plek die niet past bij normale slijtage, wordt er gekeken naar de oorzaak. Een gelijkmatige aantasting die overal even sterk is, wijst op iets anders dan verwerking; een kras of een lijn die begint bij een rand en doorloopt naar het midden, wijst vaak wél op een moment tijdens tillen, dragen of stapelen. Dat is de reden waarom wij aanraden om beschadigingen die tijdens de verwerking ontstaan, meteen te melden en te documenteren in plaats van te hopen dat ze niet opvallen: een krasje dat vooraf bekend is en beoordeeld wordt op de plek, geeft minder discussie dan een corrosieplek die twee jaar later opduikt zonder dat iemand meer weet hoe hij is ontstaan. Hoe u dat controleert voordat de plaat de grond op gaat, leest u bij [hoe u tillen en dragen controleert](/felsplaat/tillen/controleren).
Deze pagina gaat over de garantie in relatie tot de fysieke verwerking van de plaat: het tillen en dragen zelf. Vragen over hoe de plaat moet worden bevestigd met de klem, in welke volgorde de banen op de ondergrond komen te liggen, of hoe de ondergrond zelf moet zijn voorbereid, horen niet hier maar bij klikzink.com. Vragen over kleurbeleving of glans, en of een bepaalde kleur op een bepaald gebouw goed staat, horen bij zinklook.com. En als er zonnepanelen op het felsdak komen, is solarfels.com de plek waar dat wordt behandeld; dat raakt de garantie op een andere manier dan het tillen van de plaat zelf.
Bekijk voordat u begint met tillen en dragen hoe lang de banen zijn die u gaat verwerken, en bepaal aan de hand daarvan met hoeveel personen u de baan optilt en op welke manier u hem draagt: op zijn kant, met de fels als houvast, en met voldoende ondersteuning in het midden bij de langere maten. Documenteer eventuele schade die tijdens het tillen ontstaat meteen, met een foto en een korte omschrijving van het moment waarop het gebeurde. Heeft u twijfels over een specifieke maat of over de aanpak op uw bouwplaats, neem dan contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede; wij denken kosteloos mee, ook als het gaat om de vraag hoe een bepaalde lengte het beste te verwerken is.