Klikzink
Een spoedbestelling verandert niets aan het materiaal, maar wel aan de manier waarop het op de bouw belandt. Normaal gesproken plant u de aanvoer zo dat de platen kort na aankomst worden gelegd. Bij spoed loopt dat anders: het dak ligt al open, de planning is omgegooid, en de felsbanen komen aan op een moment dat er misschien nog een dag overheen gaat voor de eerste plaat vastligt. Die dag, of dat weekend, is het moment waarop een pak felsplaten schade kan oplopen die u er later niet meer uit krijgt.
De regel is simpel: plat, droog, en niet ingepakt in de zon. Elk van die drie punten lijkt vanzelfsprekend, maar bij een spoedklus waarbij iedereen haast heeft, is dit precies waar het misgaat. We lopen ze hier één voor één langs, met wat er in de praktijk gebeurt als het niet klopt.
Felsplaten van 0,55 mm dik staal liggen het beste plat opgeslagen, op een ondergrond die zelf ook vlak is. Een pallet met een verzakking, een bult in de bestrating, of een paar balken die niet gelijk liggen: de bovenste platen in de stapel buigen daar in mee. Bij een enkele plaat van 450 mm valt dat te overzien, maar bij een baan van meters lang, die als pak van tien of twintig stuks op elkaar ligt, telt elke onregelmatigheid in de ondergrond mee in het gewicht dat erboven drukt.
Droog is de andere kant van dezelfde medaille. Sendzimir verzinkt staal met een organische coating is niet ineens kwetsbaar zodra het een beetje regent, maar het probleem zit niet in het natte worden zelf. Het zit in wat er gebeurt als er water tussen de banen blijft staan. Twee platen die vlak op elkaar liggen, sluiten aan de randen zo goed aan dat een laagje water er niet zomaar tussenuit loopt. Dat water verdampt niet, het blijft liggen, soms dagenlang, ingeklemd tussen twee vlakke oppervlakken zonder luchtcirculatie. Dat is de omgeving waarin verkleuring en, op termijn, witte roest kan ontstaan onder de laag die eigenlijk moet beschermen. Bij een gewone bestelling voorkomt u dit door de planken meteen na aankomst uit te pakken en te leggen. Bij spoed, waar dat uitpakken soms een dag moet wachten, is het raadzaam de pallet schuin te zetten of een paar centimeter ruimte tussen de banen te houden zodat vocht kan weglopen in plaats van blijven staan.
De zon is de derde valkuil, en juist bij spoed wordt die vaak over het hoofd gezien. Platen die nog in hun verpakking zitten en in de volle zon op de bouwplaats staan, warmen vanbinnen sterk op. De folie die erover zit, houdt die warmte vast in plaats van hem weg te laten. Op een felle dag kan de temperatuur onder de folie flink hoger oplopen dan de buitentemperatuur. Dat is niet alleen onprettig werken bij het uitpakken; het beïnvloedt ook hoe de plaat zich gedraagt zodra u hem gaat vouwen of leggen. Meer over die folie zelf, en wanneer u hem er wel of niet af haalt, leest u in wat wij uitleggen bij [de beschermfolie](/felsplaat/spoed/beschermfolie).
Bij een spoedbestelling ligt er meestal al een dak open, en dat verandert de afweging. U wilt de platen het liefst zo snel mogelijk verwerkt hebben, en die druk maakt dat mensen kiezen die ze bij een normale planning niet zouden maken. Een paar platen tegen de gevel zetten in plaats van plat leggen, omdat er nu geen tijd is om een fatsoenlijke ondergrond te maken. Een pallet op de steigervloer laten staan, in de wind, omdat er beneden geen plek is. Dat lijkt tijd te winnen, maar het is precies het soort keuze die op de langere termijn meer tijd kost dan het oplevert.
Een paar platen rechtop tegen een muur zetten, is een van de meest voorkomende noodgrepen. Het probleem is dat een felsbaan van een paar meter lang onder zijn eigen gewicht doorbuigt zodra hij niet meer over zijn volle lengte ondersteund wordt. Bij een plaat die toch al afgekort moet worden, is dat misschien nog te overzien, maar bij een paal van acht meter, op de millimeter besteld voor een doorlopende baan tot aan de nok, is een lichte kromming al genoeg om de plaat bij het leggen niet meer precies te laten passen. Wij lichten die kant van de zaak toe bij [vervorming bij het leggen](/felsplaat/spoed/vervorming), maar de kern is: wat er tijdens de opslag misgaat, komt terug op het dak.
Een andere valkuil bij een open dak is dat de druk om snel te beginnen ertoe leidt dat mensen de platen meteen gaan afkorten of boren zodra ze van de vrachtwagen komen, zonder ze eerst goed neer te zetten. Dat werkt averechts: een plaat die op een ongelijke ondergrond ligt, snijdt of boort u nooit recht. Neem liever de paar minuten om de stapel eerst goed en vlak weg te zetten voordat er iets mee gebeurt. Wat er verder met de plaat gebeurt zodra hij eenmaal goed ligt, van het zagen tot het boren tot het koud vouwen, staat uitgewerkt op de pagina's die daar specifiek over gaan.
Soms is er bij een spoedbestelling geen andere keus dan de platen een paar dagen te laten liggen voordat het dak zover is. In dat geval is het onderscheid tussen een halve dag verkeerd opgeslagen en een lang weekend verkeerd opgeslagen groot. Een enkele nacht met wat vocht tussen de banen is meestal geen probleem: het staal heeft een zinklaag van 275 g/m2 aan beide zijden onder de coating, en die combinatie is gemaakt om weersinvloeden te doorstaan. Het is de opeenstapeling van vocht dat blijft liggen, gecombineerd met warmte van de zon erbovenop, die het risico opbouwt.
Merkt u dat de opslag langer gaat duren dan gepland, dan is het de moeite waard om de stapel na een dag nog eens te checken. Voelt de onderkant van de bovenste plaat vochtig, dan is dat het signaal om de banen even van elkaar te tillen en lucht erbij te laten. Hoe u dat tillen het beste doet zonder de rand te beschadigen, staat bij [de plaat tillen en dragen](/felsplaat/spoed/tillen). Bij vorst gelden weer andere regels voor wat de plaat wel en niet aankan; die platen zijn koud vouwbaar tot -15 graden, maar dat zegt niets over hoe u ze het beste opslaat als het vriest. Dat leest u bij werken in de kou.
Een laatste punt dat bij spoed nog weleens vergeten wordt: platen die met haast besteld zijn, komen soms in een andere volgorde aan dan de leglijn op het dak. Als u geen tijd heeft om ze uit te sorteren voordat u begint, is een vlakke, droge, overzichtelijke opslagplek ook praktisch: u ziet in één oogopslag welke lengte u nodig heeft, in plaats van een stapel te moeten omwoelen op een dak dat al open ligt.
Als de platen onderweg zijn en het dak al openligt, regel dan eerst een vlakke, droge plek voordat de vrachtwagen er is. Denk aan een paar balken op gelijke hoogte, uit de volle zon, met ruimte om de folie eraf te halen zodra u kunt. Twijfelt u over een specifieke stap in de verwerking, zoals afkorten, zagen of boren onder tijdsdruk, dan vindt u dat uitgewerkt op de pagina's die daar specifiek over gaan. Heeft u vragen over de maatvoering of de levering van uw bestelling zelf, dan denken wij daar kosteloos in mee; u kunt ons bereiken via Boylestraat 22 in Ede.