Klikzink
Een felsplaat is opgebouwd uit staal dat aan beide zijden 275 gram zink per vierkante meter draagt, met daarover een organische coating van 50 micrometer. Die twee lagen samen zorgen ervoor dat het vlak van de plaat onder normale omstandigheden gewoon niet roest. Zink offert zichzelf op rond kleine beschadigingen, en de coating houdt water en vuil van het staal weg. Dat is de reden dat we in onze kennisbank vaker vragen krijgen over de rand van een plaat dan over het midden: het vlak redt zichzelf, de rand niet automatisch.
Wij leveren felsbanen op de millimeter afgekort, van 450 tot 8000 millimeter. Op die fabrieksmatige kant is de coating overal aanwezig, ook precies op de snijlijn, omdat wij de plaat pas na het aanbrengen van de laag op maat walsen. Dat is een andere situatie dan een rand die op de bouw ontstaat, waar het staal wordt doorgesneden en het blanke metaal aan de lucht bloot komt te liggen. Diezelfde vraag, wat er met de bescherming van een snijkant gebeurt, speelt een rol bij het bepalen van de juiste lengte, en daar gaan we dieper op in bij het bepalen van de juiste baanlengte. Op deze pagina kijken we niet naar de lengte die u bestelt, maar naar het risico op roest zelf en waar dat vandaan komt.
In de praktijk zien we roest op een felsdak eigenlijk altijd op een van drie plekken ontstaan: een kant die op de bouw is ingekort, een kras van gereedschap of een ander onderdeel dat over de plaat is gesleept, en een plek waar twee ongelijke metalen langdurig tegen elkaar aan hebben gelegen. Alle drie hebben iets gemeen: de coating is lokaal weg, en het onderliggende staal ligt open.
Een ingekorte kant is de meest voorkomende. Zodra een dakdekker op de bouw een baan moet aanpassen, ontstaat een snijvlak zonder zink en zonder coating. Dat vlak is klein, maar het ligt vaak op een plek waar water blijft staan, bijvoorbeeld bij een aansluiting op een dakraam of een hoekstuk. Een kras werkt net zo: een steiger, een ladder of een verkeerd stuk gereedschap dat over het vlak wordt getrokken, haalt de coating er lokaal af, en op die lijn begint het proces. Het derde geval, contact tussen ongelijke metalen, speelt vooral bij aansluitingen op koper of op onbehandeld ijzerwerk: daar kan een galvanische reactie ontstaan die de zinklaag versneld aantast, ook zonder dat er zichtbare schade is geweest.
Voor u als aannemer of dakdekker betekent dit vooral dat het niet gaat om het materiaal zelf, maar om wat er tijdens de verwerking mee gebeurt. Een plaat die ongeschonden van de wals komt en zonder beschadiging op het dak wordt gelegd, heeft weinig te vrezen. Het risico zit in het traject ertussen: het lossen, het tillen, het stapelen op de steiger, het aanpassen ter plekke. Wat er precies met een snijkant gebeurt als u die op de bouw moet maken, staat uitgewerkt bij het zagen en knippen bij het bepalen van de baanlengte en bij de snijkant afwerken; die pagina's gaan in op de manier van werken. Hier is het belangrijk vooral te weten dat elke handeling die het staal blootlegt, een plek is waar u aandacht aan moet geven, en dat dit iets anders is dan een kras die er per ongeluk in komt tijdens transport of montage.
Cementsluier en ander vuil dat op de plaat achterblijft, hoort strikt genomen niet bij roest, maar kan het proces wel verhullen. Onder een laag mortelstof is een beginnend roestpuntje moeilijk te zien, en juist daar blijft vocht makkelijker liggen. Wij gaan in op de gevolgen daarvan voor de bestelde lengte bij vuil en cementsluier bij het bepalen van de baanlengte; voor deze pagina is het vooral relevant dat een vervuilde plaat een roestplek langer verborgen houdt dan een schone.
Het beste moment om iets aan roest te doen is voordat de plaat wordt verwerkt, niet erna. Dat begint bij de bestelling: hoe minder er op de bouw hoeft te worden ingekort, hoe minder onbeschermde kanten er ontstaan. Wij korten daarom op de millimeter af in onze eigen fabriek, en denken kosteloos mee op tekening als u ons de maatvoering van het dak of de gevel aanlevert. Dat scheelt niet alleen tijd op de bouwplaats, het scheelt vooral in het aantal plekken waar een dakdekker zelf een snijkant moet maken.
Daarnaast is het verstandig om vooraf te weten hoe de plaat op de bouwplaats wordt gehanteerd, wie de pakketten optilt en waarmee, en of er scherpe randen, spijkers of ander materiaal in de buurt liggen waarover de platen gesleept kunnen worden bij het uitladen. Dat is geen vraag over het materiaal zelf, maar over de organisatie van de bouwplaats, en die ligt bij u en uw team. Een felsplaat is licht, ongeveer 5 kilogram per vierkante meter, en juist daardoor makkelijk te verplaatsen door één of twee personen; dat is meestal een voordeel, maar het betekent ook dat platen sneller ergens tegenaan geschoven worden dan een zwaarder materiaal.
Er wordt ons vaak gevraagd of een beschadigde coating na montage nog is bij te werken, en het antwoord is genuanceerd: een kleine beschadiging in het vlak kan plaatselijk worden behandeld, maar dat is iets anders dan het herstellen van een plaat die verkeerd is afgekort of waarvan de rand rammelt. Dat onderscheid werken we uit bij bijwerken en herstellen bij het bepalen van de baanlengte. Voor roest specifiek geldt: bijwerken van een kras is zinvol als het om een klein, vers ontstaan mankement gaat, maar het is geen vervanging voor zorgvuldig werken met de snijkant zelf.
Voor wie zich afvraagt hoe felsplaat zich in dit opzicht verhoudt tot traditioneel zink, is dat een andere vraag dan die hier speelt: zink corrodeert op een andere manier en reageert anders op ongelijke metalen, en dat verschil komt aan bod bij felsplaat of zink: de baanlengte bepalen. Voor deze pagina volstaat het te weten dat een gecoate, verzinkte felsplaat zich in de basis heel voorspelbaar gedraagt: zolang de laag intact is, gebeurt er weinig, en zodra die laag lokaal wegvalt, is dat de plek om op te letten.
Kortom, roest bij felsplaat is zelden een kwestie van het materiaal dat het begeeft, en bijna altijd een kwestie van een rand of een beschadiging die tijdens transport, opslag of verwerking is ontstaan. Bestel daarom platen die zo dicht mogelijk op de juiste maat worden geleverd, zodat er op de bouw zo weinig mogelijk gezaagd of geknipt hoeft te worden, en instrueer uw team om scherp gereedschap en scherpe randen weg te houden van het vlak tijdens het lossen en stapelen. Wilt u een voorbeeld van de plaat zelf vasthouden voordat u bestelt, dan sturen wij u kosteloos monsters van alle drie de kleren toe, en denken we desgewenst mee op uw tekening zodat de aanvoer al zo veel mogelijk op maat is.