Klikzink
Een aannemer die ons belt over roest, vraagt bijna nooit naar het materiaal zelf. Hij vraagt wat het gaat kosten om het recht te zetten. Dat is een andere vraag dan hoelang een felsplaat meegaat, en het antwoord hangt niet af van de kwaliteit van het staal maar van wat er tijdens het bestellen en verwerken met de rand van de plaat is gebeurd. Op deze pagina leggen we uit waar de kosten van corrosie vandaan komen, en welke keuzes daarin het meest schelen.
Een felsplaat van ons is Sendzimir verzinkt staal, 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden, met daarover een organische coating van 50 micrometer. Die twee lagen samen houden het plaatvlak vrijwel onbeperkt droog en schoon. Roest die toch ontstaat, begint bijna altijd op een plek waar die opbouw is doorbroken: een snijkant, een boorgat, een kras van een gereedschap dat over de plaat is gesleept. Op het vlak zelf zien we het bijna nooit. Aan de rand wel, en de rand is precies waar op de bouw het meest gebeurt.
Stel: een dakdekker bestelt platen van 6000 mm en moet er op de bouw nog een stuk van afhalen omdat de kopgevel 400 mm korter is dan gepland. Hij zaagt de plaat op de bok, met een cirkelzaag zonder afzuiging. De zaagsel van staal en zink blijft op het vlak liggen, en de nieuwe snijkant is onbehandeld metaal zonder zink en zonder coating. Als die plaat een week later wordt gelegd, zit er op die snijkant al een waas van roest, en op het vlak liggen puntjes vliegroest van het zaagsel dat is blijven liggen. Dat is geen materiaalfout. Dat is een verwerkingskeuze die achteraf een gevolg heeft: bijschilderen van de rand, en het vlak schoonmaken voordat het aanslaat. Hoe u dat zelf beoordeelt op de bouw, en op welk moment u nog kunt bijsturen, leggen we uit bij [het controleren van een felsplaat op roest en corrosie](/felsplaat/roest/controleren).
De kosten van dit soort schade zijn niet in een vast bedrag te vangen, want ze hangen af van hoeveel platen het treft, hoe snel het wordt opgemerkt en of het bijschilderen op de bouw kan gebeuren of dat een plaat terug moet naar de fabriek. Wat we wel kunnen zeggen: hoe minder er op de bouw wordt gezaagd of geknipt, hoe minder onbeschermde randen er ontstaan, en hoe kleiner het risico. Dat is precies waarom wij platen tot 8000 mm op de millimeter afgeleverd leveren. Een lengte die al bij de wals is afgekort, heeft een schonere snijkant dan een lengte die op de bouw met een haakse slijper is ingekort, en scheelt dus in nazorg die anders bij u terechtkomt.
Ons advies is daarom simpel, en het is een advies over de bestelling, niet over het materiaal: bepaal de baanlengte zo nauwkeurig mogelijk voordat de plaat de fabriek verlaat. Hoe u die lengte bepaalt, van opmeten tot rekening houden met overstek, staat uitgebreid beschreven in ons overzicht over [de baanlengte van felsplaten bepalen](/felsplaat/baanlengte-bepalen). Wij noemen dat hier niet nog een keer over, maar het scheelt rechtstreeks in het aantal snijkanten dat op de bouw ontstaat, en dus in het aantal plekken waar corrosie een kans krijgt.
Een tweede keuze die scheelt, is hoe met de plaat wordt omgegaan tussen aflevering en montage. Platen die nat op een pallet blijven liggen, bijvoorbeeld omdat een dekzeil is losgewaaid na een regenbui, kunnen wit corrosie krijgen tussen de platen: een grijswitte waas op het zink, ontstaan doordat vocht niet weg kan tussen twee vlakke platen die tegen elkaar liggen. Dat is geen roest van het staal, maar een reactie van de zinklaag zelf, en het is op te lossen door de platen droog te laten en niet plat opgestapeld te laten liggen in de regen. Het is een ander mechanisme dan de roest die bij een snijkant ontstaat, en de kosten zijn ook anders: waar roest bij een rand vaak lokaal is en te herstellen met bijschilderen, is witte corrosie een oppervlakteverschijnsel dat verdwijnt zodra de plaat droogt en er verder niets aan hoeft te gebeuren, behalve het voorkomen ervan door droge opslag.
Een derde plek waar de kosten kunnen oplopen is een beschadiging tijdens transport of montage: een vorkheftruck die tegen de rand van een stapel platen stoot, een steiger die tegen het dakvlak leunt, een schroevendraaier die wordt neergelegd en over het vlak schuift. Bij een felsplaat met blinde bevestiging onder de fels, zoals wij die leveren, ligt het vlak zelf vrij van doorboringen, wat het risico op dat soort schade al beperkt. Maar een kras die tot op het staal gaat, is een kras die tot op het staal gaat, ongeacht hoe die is ontstaan. Ons advies daarbij: klein bijwerken kan met een likje coating ter plekke, maar dat is onderhoud, geen garantie dat de plek nooit meer aandacht nodig heeft. Grotere beschadigingen, waarbij het staal zichtbaar bloot ligt over een oppervlak groter dan een paar millimeter, verdienen vervanging van dat plaatdeel. Wat het verschil is tussen bijwerken en echt herstellen, hebben we uitgewerkt op de pagina over [bijwerken en herstellen bij het bepalen van de baanlengte](/felsplaat/baanlengte-bepalen/bijwerken), want een herstelde plaat heeft vaak ook gevolgen voor de lengte die u opnieuw moet bestellen.
Wij leveren op maat vanaf 450 tot 8000 mm, op de millimeter afgekort met onze eigen walsmachines, en denken kosteloos mee als u ons een tekening stuurt. Dat meedenken heeft een directe relatie met het onderwerp van deze pagina: hoe beter de maat vooraf klopt, hoe minder er op de bouw hoeft te worden bijgezaagd, en hoe minder onbeschermde snijkanten er ontstaan die later aandacht nodig hebben. Dat is een kostenbesparing die niet in een bedrag per vierkante meter te vangen is, maar in een aantal handelingen dat wegvalt.
Wij kunnen en willen geen bedrag noemen voor wat roestschade herstellen kost, en ook geen garantietermijn waarbinnen het niet zou mogen gebeuren. Dat hangt af van hoeveel platen het raakt, hoe snel het wordt gesignaleerd, en of herstel op de bouw kan of dat een plaat terug moet. Wat we wel met zekerheid kunnen zeggen: verreweg de meeste schade die wij tegenkomen, zit bij een rand die op de bouw is ontstaan, niet bij het plaatvlak zoals het de fabriek verlaat. Wilt u weten hoe lang een felsplaat normaal gesproken meegaat voordat corrosie een rol gaat spelen, kijk dan bij onze pagina over [hoelang het duurt voordat roest ontstaat](/felsplaat/roest/hoelang-duurt-het).
Wat u nu met deze informatie kunt doen, is vooral vooraf plannen: meet de baanlengte zo precies mogelijk, stuur ons uw tekening voor een vrijblijvend advies, en laat platen zo veel mogelijk in de fabriek op maat maken in plaats van op de bouw. Heeft u een gebouw waar de bestelling al rond is en wilt u weten wat een specifieke beschadiging betekent, stuur ons dan een foto en de maat van de plaat: wij denken vrijblijvend mee over wat wel en niet nodig is.