Klikzink
Een felsplaat die in de ochtend nog koel uit de verpakking komt, kan aan het eind van een zonnige middag flink warmer zijn geworden. Bij een donkere kleur voelt de plaat dan al snel merkbaar warm aan, warmer dan de lucht eromheen. Staal zet uit bij warmte, en hoe langer de baan, hoe meer dat gaat schelen. Over een baan van acht meter loopt dat op tot een paar millimeter. Dat klinkt weinig, maar het is precies genoeg om een baan die 's middags exact paste, 's avonds los te zien staan van de aansluiting waar hij tegenaan moest sluiten.
De reden is simpel: u meet in op het moment dat de plaat een bepaalde temperatuur heeft, en die temperatuur is niet de hele dag hetzelfde. Een plaat die in de volle zon ligt uitgestald voor het inmeten, is warmer dan diezelfde plaat een uur later in de schaduw van de opgaande gevel. Ligt de voorraad 's ochtends nog koud op de pallet en wordt er pas na de lunch, in de volle zon, ingemeten en afgekort, dan meet u een baan in die op dat moment al iets langer is dan hij 's avonds zal zijn. Het resultaat is een naad die krimpt in plaats van een naad die u had voorzien.
Dit spreekt niet aan of een plaat wel of niet krom trekt tijdens het leggen; dat is een ander verschijnsel en dat behandelen wij apart bij [vervorming bij het leggen](/felsplaat/offerte/vervorming). Hier gaat het puur om lengte: een rechte baan die door temperatuur een paar millimeter langer of korter is dan op het moment van de eerste meting.
De praktische les is dat u het tijdstip van meten en het tijdstip van leggen zoveel mogelijk bij elkaar houdt, of in elk geval rekening houdt met het verschil. Meet u 's ochtends vroeg in en legt u pas na de lunch, reken dan op een baan die inmiddels iets langer is geworden. Meet u juist in de volle zon in en werkt u door tot de avond, dan krimpt de baan terug terwijl u nog bezig bent. Bij een enkele baan van een paar meter is dat te verwaarlozen, maar bij een aaneengesloten vlak van meerdere lange banen naast elkaar telt het verschil op, en juist daar waar de banen op een kopse aansluiting moeten uitkomen, wordt het zichtbaar.
De meest praktische aanpak is om op een bewolkte dag, of in de vroege ochtend voordat de zon op het vlak staat, de definitieve maten te bepalen en pas dan te bestellen of af te korten op de bouw. Wie op de bouw zelf afkort, leest daar meer over bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/offerte/afkorten-op-de-bouw). Gaat het om plaat die al op maat vanaf de wals komt, dan ligt die beslissing eerder in het traject, op het moment dat de maatvoering wordt doorgegeven voor de bestelling.
Als u een offerte laat maken voor een felsdak of -gevel, dan zit daar in elk geval de plaat zelf in: de banen op de afgesproken lengte, in de gekozen uitvoering van het vlak, en meestal ook de bijbehorende klemmen en kantstukken. Wat er verder in staat, verschilt sterk per aanbieder en per project, en dat is precies waarom wij hier geen bedragen noemen: een offerte is een optelsom van keuzes, en die keuzes verschuiven per klus.
De banen zelf zijn het duidelijkst: u bestelt een lengte tussen 450 en 8000 millimeter, op de millimeter afgekort, in een van de drie uitvoeringen van het vlak. Die maat staat vast op het moment van bestellen. Wat niet vaststaat, is de maat die u zelf op de bouw inmeet voor die bestelling, en dat is waar de temperatuur van de plaat een rol speelt. Een offerte kan nooit corrigeren voor het feit dat de maatvoering op een hete dag anders uitpakt dan op een koude dag; dat is aan degene die inmeet, niet aan de plaat of de leverancier.
Klemmen en kantstukken staan doorgaans als aparte post op de offerte, soms inclusief montage en soms niet. Het werk van zagen, boren, kanten en de snijkant afwerken is in de praktijk vaak het werk van de dakdekker zelf en valt dan buiten wat er wordt geleverd. Wie dat apart wil laten uitvoeren of er vragen over heeft, leest daar meer over bij [zagen en knippen](/felsplaat/offerte/zagen-en-knippen) en bij [de snijkant afwerken](/felsplaat/offerte/snijkant-afwerken). Het is verstandig om bij het aanvragen van een offerte expliciet te vragen wat er wel en niet bij het bedrag hoort: de plaat, de klemmen, het transport, het meedenken op tekening, of ook het werk op de bouw.
Wat een offerte evenmin regelt, is het moment waarop u meet en legt. Dat is uw eigen planning, en de zon houdt zich daar niet aan. Een offerte die op maat is uitgewerkt op basis van een tekening blijft dus een offerte op papier, totdat de maatvoering op de bouw is bevestigd op een moment dat niet wordt vertekend door hitte.
Hoe donkerder de kleur, hoe meer warmte de plaat opneemt in de zon, en hoe groter het verschil tussen een baan in de schaduw en een baan in de volle zon. Bij een lichte kleur is dat verschil kleiner, simpelweg omdat er minder warmte wordt geabsorbeerd. Over kleur en glans, en hoe een kleur op een gebouw overkomt, leest u meer op zinklook.com; dat is niet waar deze pagina over gaat, maar het verklaart wel waarom het ene project met dit verschijnsel meer te maken krijgt dan het andere.
Wat hier vaststaat, is dat de plaat zelf koud vouwbaar blijft tot -15 graden en dat er ongeveer half zoveel uitzetting optreedt als bij zink. Dat betekent dat het verschijnsel weliswaar bestaat, maar kleiner is dan bij een zinken bekleding. Toch is het geen reden om het te negeren bij een lange baan op een zonnige dag. Bij vragen over hoe de plaat zich bij vorst gedraagt, in plaats van bij hitte, vindt u dat bij [werken bij vorst](/felsplaat/offerte/bij-vorst).
Vraag bij het aanmeten van een felsdak of -gevel naar het tijdstip: is de plaat op dat moment koud, lauw of heet van de zon. Plan het inmeten zoveel mogelijk in de vroege ochtend of op een bewolkte dag, zeker bij lange banen en bij een donkere kleur. Vraag bij het laten maken van een offerte expliciet na wat er in de prijs zit: de banen, de klemmen, de kantstukken, en welk deel van het werk op de bouw voor rekening van de aannemer komt. Heeft u een tekening met de gewenste maatvoering, dan denken wij daar kosteloos in mee en kunt u de banen op de millimeter laten walsen op de lengte die u nodig heeft, van 450 tot 8000 millimeter. Neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, voor een offerte of voor een gesprek over de maatvoering van uw project.