Klikzink
Bitumen en felsplaat lossen hetzelfde probleem op — een dakvlak waterdicht maken — maar ze rekenen totaal anders. Bij bitumen werkt u met rollen die u aan elkaar last, met overlappen die u zelf kunt schuiven tot het vlak vol is. Bij felsplaat werkt u met een vaste maat: een werkende breedte van 475 mm per baan, en die maat ligt vast zodra de plaat van de wals komt. Wie van bitumen naar felsplaat overstapt, moet dus niet alleen een ander materiaal leren kennen, maar ook een andere manier van rekenen.
Bij bitumen is de breedte van een baan meestal geen vast getal waar u niet omheen kunt. Rollen zijn doorgaans rond de één meter breed, en de overlap is een marge: u schuift een strook een paar centimeter op of af, en het vlak past zich aan. Loopt het dakvlak twintig centimeter uit op een veelvoud van de rolbreedte, dan verdeelt u dat verschil gewoon over de overlappen. Er is geen sluitende rekensom, er is een marge die de aannemer op de bouw invult.
Bij felsplaat is dat andere koek. De werkende breedte van 475 mm is de maat die na het felsen daadwerkelijk dekt, en die verandert niet. Om het aantal banen te weten, deelt u de breedte van het dakvlak door 475. Een gevel van 9500 mm breed geeft precies twintig banen: 9500 gedeeld door 475 is twintig, zonder rest. Dat is de situatie waar iedereen op hoopt, en die op tekening bijna nooit precies zo uitkomt.
Waar het vaker op vast loopt, is een vlak dat niet precies deelbaar is. Stel: een dakvlak van 9800 mm breed. Delen door 475 geeft 20,6. U bestelt dus 21 banen, waarvan er twintig de volle 475 mm hebben en één baan wordt afgekort tot de resterende 300 mm. Die smalle baan zet u niet zomaar ergens: u kiest de kant waar hij het minst opvalt of waar een aansluiting toch al een andere maat vraagt, bijvoorbeeld naast een gevelhoek of een doorvoer. Dat is een keuze die u met de plaat zelf maakt, niet met een overlap die zich vanzelf aanpast.
Bitumen wint dit punt op één onderdeel: flexibiliteit tijdens het leggen. Valt een rol net verkeerd, dan schuift u de volgende baan een stukje op en werkt u de overlap bij. Bij felsplaat ligt de maat al vast voordat de plaat de bouwplaats bereikt, want de banen worden op de millimeter afgekort in de fabriek en komen aan in de lengte die op de bestelling staat. Wie op de bouw nog wil schuiven, moet dat vooraf op de tekening doen, niet met de plaat in de hand.
Daar staat tegenover dat bitumen na het leggen een aaneengesloten membraam is met lasnaden, en elke lasnaad is een plek die opnieuw dicht moet blijven, jaar na jaar. Felsplaat heeft in plaats daarvan felsen: de opstaande rand van 35 mm waarmee de ene baan in de andere klikt. Een fels is een mechanische verbinding, geen gelaste voeg, en dat verandert wat er na verloop van jaren aan onderhoud nodig is. Een bitumen dakvlak vraagt periodiek controle op de lasnaden en, afhankelijk van blootstelling aan zon en weer, op enig moment vervanging van de toplaag. Een felsdak van verzinkt staal met een organische coating van 50 micrometer is gebouwd om die onderhoudscyclus juist te vermijden: geen laag die vervangen moet worden, geen naad die opnieuw gelast moet worden, alleen de fels die er vanaf de eerste dag staat en blijft staan.
Dat verschil in levensduur is precies de reden waarom het aantal banen bij felsplaat zo nauwkeurig wordt uitgerekend. Een bitumen laag die over tien tot vijftien jaar toch vervangen wordt, vergeeft een overlap die niet helemaal optimaal lag. Een felsdak dat voor decennia meegaat, vergeeft dat minder: een verkeerd geplaatste smalle baan blijft daar tientallen jaren zichtbaar staan. Vandaar dat wij op tekening meedenken over waar die ene resterende baan het beste past, en dat kost u niets.
Het aantal banen is niet alleen een optelsom voor de bestelbon. Het bepaalt ook hoe de rest van het dak zich gedraagt. Elke baan felsplaat zet namelijk uit en krimpt met de temperatuur, ongeveer half zoveel als zink, en dat speelt zich af per baan, niet over het hele vlak in één keer. Hoe u dat in de bevestiging opvangt, en in welke volgorde de banen op de ondergrond komen te liggen, leggen wij uit bij [de bevestiging en de volgorde op de bouw](https://klikzink.com); dat is een ander onderwerp dan het aantal banen zelf, maar het hangt er wel direct mee samen.
Bitumen kent dat vraagstuk niet op dezelfde manier: een aaneengesloten laag beweegt anders dan een reeks losse metalen banen met felsen ertussen. Dat is meteen het punt waarop bitumen wint als de ondergrond zelf al veel beweging kent, bijvoorbeeld bij een lichte houten opbouw met een grote temperatuurwisseling. Voor die situaties, en voor de vraag welke dakhelling en isolatieopbouw sowieso nodig zijn voordat u aan een materiaalkeuze toekomt, verwijzen wij naar de technische randvoorwaarden die aan bod komen op klikfels.com.
Ook het gewicht van de indeling telt mee. Bitumen rollen zijn per rol relatief licht te tillen, terwijl een felsbaan van 475 mm breed bij een lengte van enkele meters aardig kan doorwegen; wat dat voor de planning op de bouw betekent, staat uitgebreider beschreven bij [de plaat tillen en dragen](/felsplaat/aantal-banen-berekenen/tillen). Voor de vergelijking met een ander metalen systeem, waarbij de rekensom met de werkende breedte er net weer anders uitziet, kunt u ook kijken bij [felsplaat of damwandplaat](/felsplaat/aantal-banen-berekenen/versus-damwand).
Wilt u weten hoeveel banen een specifiek dakvlak nodig heeft, meet dan de breedte van het vlak op en deel die door 475. Blijft er een rest over, bepaal dan samen met ons aan welke kant de smallere baan het beste past: dat hangt af van de vorm van het dak en van waar een aansluiting toch al afwijkt. Stuur uw tekening naar Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en wij rekenen de indeling voor u door zonder dat dit iets kost. Wilt u eerst voelen hoe de plaat, de coating en de kleur aanvoelen voordat u de maten vastlegt, dan sturen wij u kosteloos een monster van elk van de drie beschikbare kleuren.