Klikzink
Als u ons belt met een vraag over garantie, gaat die zelden over het staal zelf en bijna altijd over de coating erop. Dat is logisch: het staal onder de GreenCoat Pural BT is een sterk en voorspelbaar materiaal dat al honderd jaar in gevelbekleding en dakbedekking wordt toegepast. De laag daarboven is dunner en gevoeliger, en die laag is precies waar de uitzetting van de plaat een rol speelt. Niet omdat staal veel beweegt, maar omdat elke beweging die er wél is, op de juiste plek moet kunnen gebeuren.
Onze felsplaat zet ongeveer half zoveel uit als zink. Concreet: over een baan van acht meter loopt het verschil tussen een koude winterdag en een hete zomerdag op tot enkele millimeters, niet tot centimeters. Dat is voor staal een gewone waarde en geen aanleiding tot zorg. Maar diezelfde millimeters moeten wel ergens heen kunnen. Als de plaat op de juiste manier is bevestigd en er ruimte is gelaten waar dat moet, gebeurt er niets aan de coating. Als die ruimte er niet is, kan de coating gaan trekken op plekken waar de plaat vastzit terwijl hij dat eigenlijk niet mocht zijn.
De garantie op de coating raakt alles wat met de verwerking te maken heeft, en dat is een breder gebied dan de meeste opdrachtgevers verwachten. Denk aan hoe de plaat is opgeslagen voor hij werd gemonteerd, of er bramen zijn ontstaan bij het zagen in plaats van knippen, of er over de coating is gelopen met verkeerd schoeisel, en of de klemmen onder de fels zo zijn geplaatst dat de plaat kan bewegen zoals bedoeld. Dat laatste punt raakt rechtstreeks aan de uitzetting: een klem die te strak of op de verkeerde plek zit, dwingt de plaat om ergens anders te bewegen dan waar hij voor is ontworpen, en dat kan zich na een paar jaar uiten als een haarscheurtje in de coating precies op die plek.
Ook de manier van koud vouwen valt hieronder. Onze felsplaat is vouwbaar tot -15 graden, wat in de praktijk betekent dat u vrijwel het hele jaar door kunt doorwerken zonder de plaat te moeten voorverwarmen. Maar een vouw die te scherp wordt gezet, met te weinig straal in de bocht, belast de coating op die vouw net iets meer dan nodig. Bij een baan die vervolgens ook nog moet uitzetten en inkrimpen met de temperatuur, is dat precies de plek waar spanning zich kan opbouwen. Vandaar dat wij op de bouw altijd meekijken naar de manier van vouwen, niet omdat het materiaal het niet aankan, maar omdat de combinatie van een verkeerde vouw met een normale temperatuurbeweging vervelend kan uitpakken.
De temperatuurbeweging zelf raakt de garantie dus niet. Dat de plaat in de zomer een paar millimeter langer is dan in de winter, is een eigenschap van het materiaal en geen gebrek. Wij zouden nooit garantie geven op een plaat die niet uitzet, want die plaat zou van een ander materiaal moeten zijn en dan was het geen staal meer. De garantie gaat over de vraag of de coating intact blijft terwijl die beweging plaatsvindt, en dat is precies waarom de verwerking zo veel zwaarder telt dan de eigenschap zelf.
Er is ook een verschil tussen wat er met de plaat gebeurt en wat er met de rest van de constructie gebeurt. Onze site gaat over de plaat: de maat, het materiaal, de levering, de verwerking. Hoe de plaat op de ondergrond is bevestigd en welke klem daarbij past, leggen wij uit op klikzink.com. Of de dakopbouw onder de plaat goed is samengesteld om vocht en temperatuurverschillen op te vangen, staat beschreven op klikfels.com. Beide raken de garantie soms net zo hard als de plaat zelf, maar ze zijn geen onderdeel van wat wij hier behandelen.
Een dakdekker die vorig jaar bij ons langskwam, had een storing gemeld op een gevel met verticale banen van zes meter. Na een winter met flinke temperatuurschommelingen zag hij op een paar plekken kleine spanningslijntjes in de coating, steeds op dezelfde hoogte. Bij nazoeken bleek dat de onderaannemer op die hoogte een extra klem had gezet om de plaat "steviger" te laten zitten, terwijl de rest van de baan gewoon kon bewegen. Die ene vaste klem had de uitzetting van de hele baan naar die plek gedwongen, en daar had de coating het na een paar cycli van uitzetten en inkrimpen begeven. Dit was geen materiaalfout en geen ontwerpfout in de plaat, maar een verwerkingsfout die precies op het raakvlak van bevestiging en uitzetting lag. Wij hebben toen samen met de aannemer gekeken naar de juiste klemverdeling, zoals wij uitleggen bij [wat er misgaat](/felsplaat/uitzetting/wat-gaat-er-mis), en de plaat is daarna niet meer teruggekomen.
Zulke situaties zijn de reden dat wij, als het om garantie gaat, altijd vragen hoe er is bevestigd en hoe er is gevouwen, voordat we naar het materiaal zelf kijken. Bij een plaat van 0,55 mm dik en 5 kg per vierkante meter is er weinig dat vanzelf misgaat; er moet iets in de uitvoering zijn misgegaan om de coating in de problemen te brengen.
Wie op voorhand wil weten wat er precies mag en moet bij het verwerken van lange banen, vindt dat overzichtelijk terug in wat wij beschrijven bij [wat u vooraf moet weten](/felsplaat/uitzetting/vooraf-weten). Daar staat onder meer hoe u de ruimte voor uitzetting inbouwt in het ontwerp, nog voordat de eerste plaat is besteld. Dat scheelt discussie achteraf, en het scheelt vooral de kans dat een garantieclaim wordt afgewezen omdat de oorzaak bij de verwerking lag in plaats van bij het materiaal.
Voor uw eigen project betekent dit vooral dat u niet bang moet zijn voor de uitzetting van de plaat als zodanig: die is voorspelbaar en klein, zeker in verhouding tot zink. Waar u wel op moet letten, is dat de klemverdeling en de vouwmethode die beweging ook echt toestaan. Twijfelt u daarover bij een lopende klus, dan denken wij kosteloos mee op tekening, en dat geldt net zo goed voor een garantievraag als voor een nieuw project. Neem contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede, of vraag meteen een monster van de coating aan om zelf te zien hoe de laag aanvoelt en waar de grens van een verantwoorde vouw ligt.