Klikzink
Een aannemer of dakdekker die een felsdak of felsgevel offreert, krijgt vroeg of laat dezelfde vraag van de opdrachtgever: waarom ziet dat ene voorbeeld er anders uit dan het andere, terwijl het toch hetzelfde materiaal is? Vaak gaat het om een foto die de opdrachtgever ergens gezien heeft, of om een golvend schaduwbeeld op een dakvlak in de buurt. Op dat moment moet u snel en zonder technisch jargon kunnen uitleggen wat er eigenlijk gebeurt. Deze pagina geeft u dat antwoord.
De vraag ontstaat bijna altijd bij het zien van een groot, vlak dakvlak of een gevel met veel meters aaneengesloten plaat. Op een grote onderbroken vlakte valt elke oneffenheid op: een lichte deining door temperatuurverschil, een subtiele weerspiegeling die verspringt, of juist een heel strak en stil oppervlak. Een opdrachtgever die niet dagelijks met plaatmateriaal werkt, ziet dat verschil eerder dan de reden erachter. Hij vraagt dan niet naar de techniek, maar naar het beeld: "waarom golft dat daar" of "waarom is dat andere stuk zo strak". Uw antwoord begint dus niet bij de fabricage, maar bij wat er met het blote oog te zien is.
De drie uitvoeringen zijn in de kern een keuze in het vlak van de plaat, tussen de fels aan weerszijden in. Bij een vlakke uitvoering blijft dat middenstuk helemaal glad. Bij een uitvoering met verstijvingsril loopt er een smalle, langsgerichte plooi door het midden van de baan. Bij een uitvoering met micro-lines zijn er juist meerdere fijne lijnen over de breedte aangebracht. Alle drie zijn dezelfde stalen felsbaan, met dezelfde opstaande fels van 35 mm en dezelfde werkende breedte van 475 mm. Het verschil zit alleen in wat er met het vlakke deel gebeurt voordat de baan de wals verlaat.
Een vlakke plaat heeft geen enkele extra bewerking in het midden. Dat geeft het rustigste beeld: één ononderbroken, gladde vlakte tussen de felsen. Op kleinere dakvlakken, bij een schuine kap met een duidelijke richting, of bij een gevel die toch al veel andere lijnen heeft, is dat vaak precies wat een opdrachtgever wil. Het nadeel is dat een groot vlak plaatstaal, hoe goed ook verwerkt, gevoelig is voor lichte golving. Die golving ontstaat door spanning in het materiaal, door temperatuurwisseling en door de manier waarop de plaat op de ondergrond ligt. Bij een korte baan valt dat nauwelijks op. Bij een lange, brede baan op een groot dakvlak kan een opdrachtgever die golving zien als de zon er laag op staat en het licht over het vlak scheert.
Het is dat verschijnsel waar de meeste vragen vandaan komen. Een opdrachtgever die net een nieuw dak heeft laten leggen en op een heldere ochtend naar buiten kijkt, ziet soms een zwak schaduwspel dat er de dag ervoor niet leek te zijn. Dat is geen gebrek aan het materiaal en geen verwerkingsfout; het is een eigenschap van een groot, vlak stalen oppervlak. Het is aan u om dat vooraf te benoemen, zodat de vraag niet als klacht bij u terugkomt maar als iets dat al besproken is.
De verstijvingsril is een smalle plooi die overlangs door het midden van de baan loopt. Die plooi voegt praktisch niets toe aan het gewicht of de dikte van de plaat, maar geeft het vlak wel meer weerstand tegen diezelfde lichte golving. Het principe is vergelijkbaar met een vel papier dat u eenmaal in de lengte vouwt: het blijft even dun, maar buigt niet meer zo makkelijk door. Voor een opdrachtgever betekent dit concreet dat het schaduwspel bij laagstaand licht minder opvalt, omdat de ril het beeld al een eigen, herkenbare lijn geeft in plaats van een onvoorspelbare golving.
Tegelijk verandert de ril het totaalbeeld van het vlak. In plaats van één ononderbroken vlakte ziet u nu een herhaling van banen met telkens die ene lijn in het midden. Sommige opdrachtgevers vinden dat juist prettig, omdat het ritme geeft aan een lang dakvlak. Anderen willen liever de rust van een volledig vlakke plaat en nemen de kans op lichte golving voor lief. Er is hier geen goed of fout; het is een keuze tussen twee verschillende beelden, en die keuze maakt u samen met de opdrachtgever voordat de bestelling de deur uitgaat. Wilt u dat beeld met de opdrachtgever doornemen aan de hand van kleur en glans, dan hoort dat gesprek eigenlijk thuis op zinklook.com, waar het uiterlijk van het materiaal aan bod komt.
Micro-lines zijn een reeks fijne, ondiepe lijnen die over de breedte van de baan lopen, in plaats van de ene ril in de lengte. Het effect op de stijfheid is vergelijkbaar met dat van de verstijvingsril: het vlak krijgt meer weerstand tegen golving, zonder dat de plaat zwaarder of dikker wordt. Het verschil zit in het beeld dat het oplevert. Waar de verstijvingsril één duidelijke lijn geeft, breekt micro-lines het licht juist in een fijner patroon op. Van een afstand oogt het vlak rustiger en minder glad-glimmend dan een volledig vlakke plaat, en de kans dat een opdrachtgever een golving in het staal opmerkt, is kleiner omdat het oog al een ander patroon te zien krijgt.
In de praktijk kiezen opdrachtgevers voor micro-lines vaak bij grote, aaneengesloten dakvlakken of gevels waar men bewust een iets levendiger, minder egaal oppervlak wil zonder dat het om een uitgesproken lijn gaat zoals bij de verstijvingsril. Het is een tussenweg: meer textuur dan een vlakke plaat, maar subtieler dan een enkele opvallende ril. Welke van de twee beter past, hangt sterk af van de afmeting van het vlak, de lichtinval op de gevel of het dak, en de voorkeur van de opdrachtgever voor een strak of juist een licht gestructureerd beeld.
Het helpt om dit gesprek te voeren met een monster in de hand in plaats van met een tekening. Op papier lijken de drie uitvoeringen bijna identiek; in het echte licht, onder een raam of buiten in de zon, wordt het verschil in één oogopslag duidelijk. Klikzink levert monsters van alle drie de kleuren, en die monsters zijn ook geschikt om het verschil tussen vlak, verstijvingsril en micro-lines te laten zien. Neem een opdrachtgever mee naar buiten met het monster, kantel het een paar keer in het licht, en de vraag die eerst abstract leek, is meteen beantwoord.
Belangrijk is ook om het gesprek op tijd te voeren, dus voordat de platen op maat besteld zijn. De drie uitvoeringen zijn onderdeel van dezelfde felsbaan en worden op dezelfde manier verzinkt en gecoat, dus qua levering en verwerking verandert er weinig. Wat niet meer te wijzigen is zodra de platen gewalst en afgekort zijn, is de keuze voor het vlak zelf. Een aannemer die deze vraag pas op de bouwplaats krijgt, kan hem dan alleen nog beantwoorden voor het volgende project, niet meer voor het lopende.
Wilt u dieper ingaan op wat de drie uitvoeringen doen met de planning, de kosten of de garantie op een project, dan vindt u dat uitgewerkt op de andere pagina's in deze kennisbank, zoals wij uitleggen bij [de drie uitvoeringen van het vlak: wat je vooraf moet weten](/felsplaat/uitvoeringen/vooraf-weten). Gaat het gesprek met de opdrachtgever verder over de bevestiging of de ondergrond, dan hoort dat thuis op klikzink.com; gaat het over dakhelling of de opbouw eronder, dan is klikfels.com de juiste plek.
Bepaal voor het lopende project welke van de drie uitvoeringen het beste past bij de grootte van het vlak en bij wat de opdrachtgever wil zien: rust, een duidelijke lijn, of een fijner patroon. Vraag bij twijfel monsters van alle drie de kleuren aan bij Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en neem die mee naar de bouwplaats om het gesprek in het echte licht te voeren. Leg de keuze vast voordat u de platen op maat bestelt, zodat er geen misverstand ontstaat over het beeld dat straks op het dak of tegen de gevel komt te hangen.