Klikzink
Een felsbaan bestaat uit meer dan de fels zelf. Tussen de twee felsranden ligt het vlak, en dat vlak leveren wij in drie uitvoeringen: helemaal vlak, met een verstijvingsril, of met micro-lines. Die keuze is in de tekening al gemaakt voordat de plaat bij u op de bouw komt. Deze pagina gaat niet over welke van de drie u moet kiezen, maar over iets dat op de bouwplaats zelf gebeurt: hoe u controleert dat het vlak er ook werkelijk zo uitziet als besteld, en tot welk moment in het proces u daar nog iets aan kunt doen.
Een volledig vlakke baan heeft niets tussen de felsen: alleen het gewalste staal, met de coating erop. Dat geeft het strakste beeld, maar het vlak is ook het gevoeligst voor wat wij golving noemen: een lichte welving die ontstaat door inwendige spanning in het staal, door temperatuurverschil bij het walsen, of door hoe de baan tijdens transport heeft gelegen. Bij een baan van vier of vijf meter is die golving met het blote oog te zien zodra het licht er scherp overheen valt, zoals bij een lage ochtendzon op een schuin dak.
Een verstijvingsril is een smalle, langslopende inham in het vlak, meestal een of twee per baanbreedte van 475 mm. Die ril werkt als een soort spanband in het metaal: hij houdt de plaat vlakker onder eigen gewicht en onder windbelasting, en hij maakt de baan ook merkbaar stugger tijdens het hijsen en leggen. Micro-lines zijn een reeks van veel fijnere, ondiepere lijnen over de volle breedte. Die doen minder aan de stijfheid, maar breken het grote vlak optisch op: een gevel van tien banen naast elkaar oogt daardoor rustiger, omdat het oog niet één ononderbroken glimmend oppervlak ziet maar een subtiel patroon. Voor het beeld dat een gebouw met een van deze twee uitvoeringen krijgt, en voor de vraag welke van de drie bij een bepaalde gevel of dakvlak past, verwijzen wij naar hoe het staat op het gebouw, wat op zinklook.com wordt behandeld.
De eerste plek waar u het vlak controleert, is op de vrachtwagen, voordat er iets van de bundel af is. Rol niet meteen alles uit, maar til de bovenste baan van elke bundel een stuk op en laat het licht er schuin overheen vallen. Bij een vlakke uitvoering ziet u dan onmiddellijk of er golving in zit die verder gaat dan de lichte, onvermijdelijke welving die elke stalen plaat van deze dikte heeft. Bij een baan met verstijvingsril of micro-lines checkt u vooral of de ril of de lijnen over de volle lengte doorlopen en niet halverwege verspringen: dat laatste zou wijzen op een fout tijdens het walsen, niet op iets dat u nog kunt bijwerken.
Dit is ook het moment om te tellen en te meten. Onze platen worden op de millimeter afgekort tussen 450 en 8000 mm, en een verkeerde lengte is bij aankomst nog te melden, maar niet meer op de bouw te herstellen. Hoe u de juiste lengte voor uw project bepaalt en waar u bij het bestellen op moet letten, leest u in het overzicht dat wij daarvoor apart hebben gemaakt; deze pagina gaat alleen over het vlak zelf, niet over de lengte.
Na aankomst is er nog een tweede moment waarop iets aan het vlak zichtbaar wordt dat bij aflevering nog niet te zien was: tijdens het leggen zelf. Zodra een baan wordt uitgerold en aan de klemmen wordt vastgezet, komt de plaat onder lichte spanning. Bij een vlakke uitvoering kan hierdoor een golving zichtbaar worden die er bij het uitrollen op de grond nog niet in zat, simpelweg omdat het vlak nu over een langere afstand ondersteund wordt door de klemmen in plaats van over de volle lengte door de grond. Dat is normaal en verdwijnt vaak weer zodra de volgende baan is aangesloten en het geheel als vlak samenwerkt. Bij een uitvoering met verstijvingsril ziet u dit verschijnsel veel minder, precies omdat de ril die spanning opvangt.
Wat u tijdens het leggen wél serieus moet nemen, is een deuk of kras die tijdens het hanteren is ontstaan. Bij een vlakke uitvoering valt zo'n deuk sneller op dan bij micro-lines, waar een klein oneffenheidje in het patroon van de lijnen wegvalt. Andersom geldt: bij micro-lines is een ontbrekende of verspringende lijn juist een teken dat de baan verkeerd is afgekort of dat er een stuk van een andere partij tussen is geraakt. Hoe u een baan op de bouw eventueel nog inkort en waar u dan op moet letten, staat beschreven in hoe u een felsbaan op de bouw inkort; dat is een ander onderwerp dan het vlak zelf, maar het raakt elkaar wel op het moment dat u een plaat ter plekke moet aanpassen.
Het vlak zelf, in de zin van vlak versus ril versus micro-lines, is geen keuze die u op de bouw nog kunt veranderen: die uitvoering ligt vast in de plaat zoals hij gewalst is. Een lichte golving in een vlakke uitvoering die ontstaat door normale spanning, trekt in de meeste gevallen vanzelf recht zodra de baan over de volle lengte is bevestigd en de temperatuur van het staal gelijk is aan de omgeving; ons materiaal is koud vouwbaar tot -15 graden en reageert dus ook op een koude ochtend voorspelbaar, maar zet wel iets uit en in bij temperatuurwisseling, ongeveer half zoveel als zink. Een deuk, een kras door de coating, of een verspringing in de ril is een ander verhaal: dat is een beschadiging, geen normale eigenschap van het vlak, en die verandert niet meer vanzelf.
Het praktische onderscheid dat u op de bouw maakt, is dus niet vlak-of-krom maar beschadigd-of-niet. Een golving die verdwijnt zodra de klemmen zijn aangedraaid, hoeft u niet te melden. Een deuk, een verspringende lijn, of een ril die halverwege de baan ophoudt, meldt u vóórdat de baan wordt vastgezet, want na montage is een vervanging aanzienlijk meer werk dan vóór montage. Voor de vraag hoe de klemmen precies onder de fels grijpen en in welke volgorde u de banen op de ondergrond legt, verwijzen wij naar de bevestiging, die wordt uitgelegd op klikzink.com; dat bepaalt namelijk ook hoeveel spanning er tijdens het leggen op het vlak komt te staan.
Controleer bij aankomst het vlak van de bovenste baan in elke bundel met schuin invallend licht, en let bij een ril of micro-lines op of het patroon over de volle lengte doorloopt. Controleer tijdens het leggen op deuken en krassen, en accepteer een lichte golving in een vlakke uitvoering die vanzelf verdwijnt zodra de baan is vastgezet. Bel of mail ons bij twijfel over wat u ziet, wij denken op tekening kosteloos mee en sturen op verzoek monsters van alle drie de uitvoeringen, zodat u ze naast de geleverde partij kunt leggen.