Klikzink
De fels is het kenmerk waar felsplaat zijn naam aan dankt: de haaks opstaande rand van 35 mm waarmee twee banen in elkaar grijpen. Die rand is geen decoratief detail. De hoogte van 35 mm bepaalt hoeveel water er over de langsnaad kan opstuwen voordat het over de rand zou kunnen komen, bijvoorbeeld bij een flinke bui met wind, of wanneer sneeuw wegsmelt en het water tijdelijk niet snel genoeg wegkan. Hoe hoger de fels, hoe meer buffer er zit tussen normaal functioneren en een probleem. Bij felsplaat is die maat vast: 35 mm, op elke baan, van 450 tot 8000 mm lengte.
Daarbij is de vorm net zo belangrijk als de hoogte. De fels van felsplaat staat haaks: hij komt recht overeind te staan uit het vlak, in plaats van rond gebogen zoals bij sommige andere systemen. Een haakse fels sluit strakker aan zodra de klem eroverheen komt, en geeft een scherpere, rechtere lijn op het dak. Een ronde fels oogt zachter maar geeft ook eerder wat speling in de klemming. Voor de waterkering zelf maakt de vorm minder verschil dan de hoogte, maar voor hoe strak de baan in de klem komt te liggen maakt het wel degelijk uit. Hoe die klem precies werkt en hoe de banen op de ondergrond komen te liggen, leest u op klikzink.com; hier gaat het puur over de plaat die u besteld heeft en hoe die bij u aankomt.
De fels staat over de volle lengte van de baan overeind, en dat heeft gevolgen zodra de banen op transport gaan. Een felsbaan van acht meter is in feite een lange, relatief dunne plaat staal van 0,55 mm met aan één kant een opstaande rand van 35 mm. Die rand geeft de baan enige stijfheid in de lengterichting, vergelijkbaar met hoe een liniaal op zijn kant minder doorbuigt dan plat neergelegd. Toch is een baan van acht meter met zijn geringe plaatdikte kwetsbaar voor doorbuiging als hij niet over de volle lengte ondersteund wordt.
Om die reden komen lange felsbanen op een lange wagen. Banen tot acht meter passen niet op een gewone vrachtwagen met normale laadbak; daarvoor is een langere combinatie nodig, vaak met een verlengde oplegger of een wagen met uitschuifbare bak. Dat betekent voor u als besteller dat de aanvoerroute naar de bouwplaats geschikt moet zijn voor zo'n lange combinatie. Een smalle bouwweg, een scherpe bocht bij de poort, of een straat met geparkeerde auto's kan een lange wagen met felsbanen van acht meter behoorlijk in de problemen brengen. Het loont daarom om vooraf na te denken over hoever de wagen kan komen, en of er misschien gelost moet worden op een plek verderop van waar de banen dan nog een stuk gedragen moeten worden. Hoe u de platen daarbij het beste vasthoudt en verplaatst, leest u bij [de plaat tillen en dragen](/felsplaat/transport-en-lossen/tillen).
De fels bepaalt niet alleen hoe de baan vervoerd wordt, maar ook hoe hij gelost moet worden. Zodra een baan van zes of acht meter aan één kant wordt opgetild zonder steun in het midden, ontstaat er een hefboomwerking die de plaat op die plek kan doen doorbuigen of zelfs knikken. Bij een plaatdikte van 0,55 mm is dat een reële kans, en een knik in de plaat is niet meer ongedaan te maken. Ook de fels zelf kan vervormen als de baan verkeerd wordt opgepakt of neergezet, waardoor de rand niet meer recht staat en de klemming later niet meer goed sluit.
Om dat te voorkomen moet er op de bouwplaats iets klaarstaan om de banen over de volle lengte te ondersteunen bij het lossen. In de praktijk betekent dat meestal een vorkheftruck met lange vorken, of een kraan met een lange lepel of hijsbalk, zodat de baan op minstens twee, liefst meer punten wordt gedragen in plaats van aan één uiteinde te bungelen. Bij kortere banen, tot een meter of drie, is lossen met twee man vaak nog te doen, mits beiden gelijktijdig optillen en de baan niet laten doorzakken in het midden. Bij langere banen is dat met de hand niet meer verantwoord: het gewicht van ruim 5 kg per m2 loopt bij acht meter en 475 mm werkende breedte al snel op tot boven de 20 kg per baan, en dat gewicht zit dan verdeeld over een lange, buigzame plaat.
Het is dus zaak om vooraf te bepalen of er een heftruck of kraan op de bouwplaats aanwezig is op het moment dat de wagen met felsbanen arriveert, en of er een plek is om de banen plat en ondersteund neer te leggen, bijvoorbeeld op balken die de volle lengte overspannen. Een ondergrond die maar op twee punten steunt, met een groot overspannen stuk daartussen, is vragen om een verbuiging die later bij het verwerken opvalt. Wij denken graag mee over hoe u de levering het beste kunt indelen, of het nu gaat om de lengte van de banen of om de planning van het lossen; dat meedenken op tekening kost u niets.
Omdat de fels een vaste hoogte en vorm heeft over de volle lengte van de baan, is het belangrijk dat er bij het lossen en opslaan niets tegen die rand aan komt te staan of te liggen dat hem kan indrukken. Een felsrand die eenmaal is platgedrukt of scheefgezet, sluit niet meer goed aan bij de volgende baan, en dat valt vaak pas op het dak op, als het te laat is om de plaat nog te vervangen zonder gedoe. Stapel banen daarom nooit met de fels naar beneden of met gewicht erop, en zorg dat de fels bij het dragen aan de bovenkant blijft.
Als er op de bouwplaats afgekort moet worden, bijvoorbeeld omdat de laatste baan van een dakvlak net iets korter moet zijn dan de standaardlengte, dan is dat op felsplaat goed te doen, zoals wij beschrijven bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/transport-en-lossen/afkorten-op-de-bouw). Ook daar geldt dat de fels zelf niet beschadigd mag raken tijdens het zagen of knippen. Voor de technische randvoorwaarden van uw dak, zoals de minimale dakhelling of hoe de opbouw omgaat met condens, verwijzen we u naar klikfels.com; en voor de kleur en uitstraling van de gevel of het dak kunt u terecht op zinklook.com.
Bepaal voordat u bestelt hoe lang de banen moeten worden, met het oog op de route naar de bouwplaats en de ruimte om te lossen. Zorg dat er op de dag van levering een heftruck met lange vorken of een kraan met hijsbalk beschikbaar is als u banen langer dan een meter of drie bestelt, en regel een opslagplek die de volle lengte van de banen ondersteunt. Heeft u twijfels over de haalbaarheid van een lange wagen op uw bouwplaats, of wilt u advies over de beste lengte-indeling voor uw dak of gevel? Neem dan contact met ons op; wij denken kosteloos mee op basis van uw tekening, en sturen desgewenst monsters mee zodat u ook de kleur en uitstraling in de hand kunt houden voordat de levering plaatsvindt.