Klikzink
Onze felsbanen zijn Sendzimir verzinkt: 275 gram zink per vierkante meter, aan beide zijden van de plaat. Dat getal in gram per vierkante meter is de gangbare maat voor de dikte van een zinklaag op staal, en het is geen toevallig getal. Het zink zit er niet voor de sier onder de coating, het zit er om het staal te beschermen op de plekken waar de coating dat niet meer kan: op de snijkant. Wij noemen dat hier bewust apart, want bij een spoedbestelling is precies dít het punt waarop mensen de verkeerde afslag nemen.
Een felsbaan komt van onze walsmachines af op de millimeter afgekort, van 450 tot 8000 mm, met de organische coating er al op. Die coating is 50 micrometer dik en zit rondom de kern. Zodra u de plaat op maat zaagt of knipt, of een gat boort voor een doorvoer, ligt op die rand het kale staal even bloot. Zonder de zinklaag zou daar op een gewoon dak binnen een paar seizoenen een roestrandje ontstaan, precies op de plek waar water het langst blijft staan: de snijkant onderaan de golf, de rand bij een inkorting op de nok. Met de zinklaag gebeurt dat niet, of veel trager: zink offert zichzelf op rond een beschadigde rand en houdt het onderliggende staal droog. Dat heet galvanische bescherming en het werkt zonder dat u er iets voor hoeft te doen, zolang de laag intact en dik genoeg is.
Bij een spoedbestelling is de verleiding om aan die laag te gaan sleutelen groter dan u denkt. Wij krijgen soms de vraag of een dunnere zinklaag, of een plaat zonder zink en alleen met coating, sneller leverbaar is. Dat is niet hoe onze productie werkt: de 275 g/m2 is de standaard specificatie van deze felsbaan, niet een optie die u kunt afschalen om een dag te winnen. Een andere zinklaag is een andere plaat, met een andere bestelcode, en die staat niet zomaar op de wals. Spoed wint u niet door aan het materiaal te sleutelen, maar door de rest van de bestelling scherp te specificeren: de juiste lengtes in één keer goed opgeven, zodat er niet een tweede rit nodig is voor een vergeten strook.
Een ander moment waarop de zinklaag meetelt, is wanneer het dak al open ligt en de druk om door te werken groot is. Stel: de oude dakbedekking is verwijderd, er is regen op komst, en de nieuwe felsbanen liggen net aangevoerd op de steiger. In die situatie is de verleiding om platen die nog niet helemaal passen toch snel bij te knippen op de bouwplaats zelf, met wat er voorhanden is aan gereedschap. Dat mag, en de zinklaag vangt de snijkant die daarbij ontstaat prima op. Waar de zinklaag u niet bij helpt, is bij haast die verder gaat dan bijknippen: platen op maat proberen te maken met een slijptol in plaats van de juiste schaar bijvoorbeeld, want de hitte van slijpen brandt de zinklaag lokaal weg en laat kaal staal achter dat wél gaat roesten. Welk gereedschap voor welke bewerking geschikt is en wat het met de rand doet, zetten wij uiteen bij [zagen en knippen van felsplaat bij een spoedbestelling](/felsplaat/spoed/zagen-en-knippen); de zinklaag is de reden waarom dat verschil er is, niet een aparte kwestie.
Hetzelfde geldt voor het moment dat een baan tijdens het leggen een klap krijgt, bijvoorbeeld omdat hij tegen de rand van een dakraam schuurt terwijl twee mensen hem in positie duwen. Een oppervlakkige kras door de coating heen, tot op het zink, is geen reden om die baan af te keuren of terug te sturen: het zink onder de kras blijft zijn werk doen. Wat een kras wél en niet betekent voor de plaat, staat uitgewerkt op de pagina daarover; hier is de kern dat de zinklaag precies het verschil maakt tussen een kras die u kunt laten zitten en een beschadiging die verder gaat dan de coating alleen.
Waar de zinklaag geen antwoord op is, is vocht dat van binnenuit tegen de plaat komt. Condensatie aan de achterzijde van de felsbaan, bijvoorbeeld doordat de isolatieopbouw onder het dak niet op orde is, is een ander verhaal dan een snijkant die bloot ligt aan de buitenlucht. Zink beschermt tegen weersinvloeden van buiten uitstekend, maar een opbouw die structureel vocht tegen de achterzijde drukt, is een bouwkundig probleem dat u niet oplost met een dikkere zinklaag. Die kant van de zaak, met dakhelling en de opbouw van de isolatie, behandelen wij niet hier maar bij klikfels.com.
Ook voor de bevestiging geldt dat de zinklaag maar een deel van het verhaal is. Onze felsbanen worden blind bevestigd, met klemmen die onder de fels grijpen, zodat er geen schroefgaten in het vlak komen die u zelf zou moeten dichten. Waar precies die klem komt en in welke volgorde de banen op de ondergrond gelegd worden, staat op klikzink.com; hier is relevant dat een klem die correct onder de fels zit, de zinklaag nergens doorbreekt. Een verkeerd geplaatste klem, of een noodgreep om met een schroef door het vlak snel iets vast te zetten omdat de juiste klem niet voorradig is, doet dat wel. Dat is precies het soort kortere-termijn-oplossing die bij spoed verleidelijk lijkt en die u achteraf meer tijd kost dan hij opleverde.
De zinklaag heeft ook een praktische kant bij het bestellen zelf. Omdat de 275 g/m2 standaard is voor deze felsbaan, is er op dat punt niets te kiezen of te bespreken: u hoeft in uw bestelling geen zinkdikte op te geven, alleen de lengte, de uitvoering van het vlak (vlak, met verstijvingsril, of met micro-lines) en de kleur. Dat scheelt een ronde heen en weer bij een spoedbestelling waarin elke dag telt. Wat u wél scherp moet opgeven, is de lengte per baan en het aantal: de werkende breedte van 475 mm is vast, en hoeveel banen u nodig heeft volgt daar direct uit. Reken dat liever een keer te veel dan te weinig door voordat u belt, want een vergeten baan bij een spoedbestelling betekent een tweede rit vanaf de wals, en dat is nu precies het soort vertraging dat u wilde vermijden.
Wilt u meer over hoe de coating zelf, GreenCoat Pural BT, zich verhoudt tot de zinklaag daaronder, en over kleur en glans, dan vindt u dat op zinklook.com. Voor deze plaat volstaat het te weten dat de zinklaag van 275 g/m2 aan beide zijden de reden is waarom een snijkant op de bouwplaats geen probleem is, waarom een kras te verdragen is, en waarom u er bij spoed beter niet aan sleutelt: niet aan de laag zelf, en niet aan de manier waarop u de plaat bewerkt. Heeft u een spoedbestelling die vandaag nog de wals op moet, geef dan de lengtes en aantallen zo scherp mogelijk op en bel ons op de Boylestraat 22 in Ede; wij denken op tekening mee zonder dat dat u iets kost, en we hebben monsters van alle drie de kleuren liggen als u die er nog snel bij wilt zien.