Klikzink
Een felsplaat is een plaat, geen pantser. De 0,55 mm staal waar onze felsbanen van gewalst worden, is stevig genoeg voor zijn functie als dakbedekking, maar niet bedoeld om op te lopen zoals een steiger of om zware materialen op te laten vallen. Zodra het vlakke deel van de plaat lokaal te veel druk krijgt, buigt het staal door voorbij het punt waar het weer terugveert. Dat is een deuk, en die deuk gaat er niet meer uit. Anders dan bij een kras of een stukje vuil, waar je nog iets aan kunt doen, is vervorming in het vlak blijvend en zichtbaar zolang de plaat op het dak ligt.
Bij een gewone planning is dit meestal geen probleem, omdat er tijd is om rustig te werken, materiaal netjes aan te voeren en met het hele team even te overleggen waar wel en niet gelopen kan worden. Bij een spoedbestelling verdwijnt die tijd. De platen liggen er, het dak moet dicht, en iedereen werkt door. Precies in die haast gebeurt vervorming het snelst, omdat niemand stilstaat bij waar hij zijn voet neerzet of waar hij een bundel platen op laat zakken.
De fels, de haaks opstaande rand van 35 mm die de banen met elkaar verbindt, kan een deel van uw gewicht dragen. Recht boven de fels lopen is minder risicovol dan midden op het vlakke deel van de plaat, omdat de fels zelf al een verstijving in het materiaal is. Dat betekent niet dat u er onbezorgd op mag stampen, maar het is wel het beste punt om een voet neer te zetten als het echt niet anders kan.
Het vlakke deel tussen twee felsen is het zwakste punt van de plaat. Daar is geen rand, geen ril en geen ondersteuning van onderaf tot de plaat op de juiste ondergrond ligt, zoals wij uitleggen bij [de klem en de ondergrond](https://klikzink.com). Een voet die daar met het volle gewicht op terechtkomt, een knie die u even neerzet om iets op te tillen, een gereedschapskist die u er even op zet: het zijn allemaal momenten waarop een deuk ontstaat die je pas ziet als je een paar stappen terugloopt.
Bij platen met een verstijvingsril of met micro-lines is het vlak iets beter bestand tegen lichte druk, omdat die ril net als de fels het materiaal lokaal verstijft. Dat verschil is echter klein vergeleken met wat een loopplank scheelt. Wij raden daarom aan om, zeker op een dak dat nog open ligt en waar over de platen heen en weer gelopen moet worden, altijd met loopplanken te werken die het gewicht verdelen over een groter oppervlak. Een plank van een meter lang die dwars over een paar felsen ligt, voorkomt vrijwel elke deuk die anders zou ontstaan door simpelweg lopen.
Bij een spoedbestelling is de kans groot dat het dak op het moment van leveren al open ligt: de oude bedekking is weg, de nieuwe moet er komen, en er is geen tijd om de boel eerst dicht te leggen met bescherming. In die situatie lopen mensen over de platen zodra ze gelegd zijn, worden er bundels bijgezet op plekken die net klaar zijn, en wordt er gereedschap neergelegd zonder erbij stil te staan wat daar al onder ligt.
Dat is precies het moment waarop vervorming ontstaat die u niet meer wegkrijgt. Een steekwagen met een stapel platen die over een net gelegde baan gereden wordt, een emmer met bevestigingsmateriaal die op het vlak wordt neergezet, een collega die tijdens het werk zijn evenwicht verliest en met zijn knie op het midden van een baan terechtkomt: op een gewone bouw met tijd erbij zou u dat een keer laten gebeuren en meteen bijsturen. Onder tijdsdruk gebeurt het meerdere keren op een dag, en tegen de tijd dat iemand het opmerkt, ligt er al een volgende laag materiaal boven op de deuk.
De verleiding bij een spoedbestelling is om stappen te combineren die eigenlijk apart horen. Platen tegelijk aanvoeren en meteen beginnen met lopen erover, zonder eerst een paar loopplanken neer te leggen, is zo'n combinatie. Het voelt sneller, maar een deuk die u er later niet meer uitkrijgt, kost meer tijd dan de paar minuten die het scheelt om eerst de planken te pakken.
Een andere keuze die tijd lijkt te winnen, maar averechts werkt, is platen tijdelijk stapelen op het dak zelf in plaats van op een vlakke, stevige plek beneden. Een stapel platen heeft gewicht, en dat gewicht drukt van onderaf op de plaat waar de stapel op rust. Als die onderste plaat nog niet op zijn definitieve ondergrond ligt, of als er iets onder ligt dat niet vlak is, ontstaat er druk op een punt waar de plaat dat niet aankan.
Ook het overslaan van een rustige controle voordat het volgende team verder werkt, is een keuze die op de korte termijn tijd bespaart en op de langere termijn averechts werkt. Een korte blik over het gelegde vlak, voordat er een volgende laag op komt of voordat er weer gelopen wordt, kost een paar minuten. Een deuk die pas ontdekt wordt nadat er al andere platen naast en overheen liggen, kost een veelvoud daarvan om te verhelpen, en soms is verhelpen dan niet meer mogelijk zonder platen te vervangen.
Omdat de plaat op maat gewalst wordt en niet uit voorraad ligt te wachten, zoals wij toelichten bij [een spoedbestelling](/felsplaat/spoed), is een vervangende plaat bij een deuk nooit een kwestie van eventjes een nieuwe pakken uit het magazijn. Dat is precies de reden om vervorming te voorkomen in plaats van erop te rekenen dat het wel achteraf opgelost kan worden.
Neem daarom bij een spoedbestelling net zo goed, of eigenlijk juist, de tijd om loopplanken neer te leggen voordat er gelopen wordt, om bundels op een stevige, egale plek te zetten in plaats van op het dak zelf, en om steeds even te kijken naar het vlak voordat er een volgende stap gezet wordt. Dat kost een paar minuten op een dag waarin toch al alles onder druk staat, maar het voorkomt een deuk die u voor de rest van de levensduur van het dak blijft zien.
Heeft u een vraag over een specifieke situatie op uw bouw, bijvoorbeeld over hoeveel gewicht een bepaalde plaatdikte kan hebben op een bepaalde overspanning? Neem dan contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede; wij denken kosteloos mee op basis van uw tekening, en we kunnen u ook een monster van het materiaal sturen zodat u zelf voelt hoe stevig, of hoe kwetsbaar, het vlak precies is.