Klikzink
Een deuk in het vlakke deel van een felsbaan komt er niet meer uit. Dat geldt voor één plaat op één schuur en het geldt voor de vijfhonderdste plaat op het derde gebouw van een rij loodsen. Toch is het risico bij meerdere gebouwen tegelijk groter, en niet omdat het materiaal anders is. Het zit in de logistiek: meer platen, meer overslagmomenten, meer mensen die met dezelfde stapel te maken hebben, en vaak meer haast omdat er op meerdere plekken tegelijk gewerkt moet worden.
Bij één dak legt u een pakket platen neer, dekt het meestal in één dagdeel of enkele dagen, en de plaat gaat van bundel naar dak zonder al te veel tussenstops. Bij meerdere gebouwen tegelijk verandert dat beeld. Er wordt vaak één order geplaatst voor drie, vier of tien gebouwen, omdat dat aanzienlijk scheelt in transport: één rit met een langere combinatie is goedkoper per plaat dan losse leveringen per adres. Maar diezelfde platen worden dan op één bouwterrein afgezet, tussentijds verplaatst, gesorteerd per gebouw, en soms weken voordat de laatste loods aan de beurt is nog een keer verlegd om ruimte te maken voor ander materieel. Elke keer dat een pakket verplaatst wordt, is er een moment waarop iemand op de bundel stapt, een vorkheftruck de stapel net iets te hard neerzet, of een plaat tijdens het sorteren over de rand van een andere baan schuift. Dat is niet per plaat gevaarlijker, maar het aantal momenten waarop het kan gebeuren, telt op.
De felsbaan is 0,55 mm dik verzinkt staal met een vlak middendeel tussen de haaks opstaande felsen van 35 mm. Dat vlak is, afhankelijk van de uitvoering, geheel glad, voorzien van een verstijvingsril, of afgewerkt met micro-lines. Al die uitvoeringen zijn ontworpen om golving in het oog te vermijden en om een beetje stijfheid te geven bij het lopen, maar geen van drieën is bedoeld om puntbelasting op te vangen. Een hak, een steen die onder een schoen zit, de punt van een ladder of de rand van een pallet drukt het staal plaatselijk voorbij zijn elastische grens. Dat is geen kwestie van de plaat weer recht buigen: de vervorming is blijvend, en op een glanzend oppervlak valt hij op vanaf meters afstand, juist omdat het vlak verder zo strak is. Bij de vlakke uitvoering is dat het meest zichtbaar, bij micro-lines wat minder, maar geen van de drie voorkomt de deuk zelf.
Op de fels zelf, de opstaande rand van 35 mm, mag u niet lopen: die is te smal en te stijf in de verkeerde richting om gewicht op te vangen, en een verkeerd geplaatste voet buigt hem plat. Op het vlakke deel mag u lopen, maar verspreid uw gewicht en stap niet op één plek stil, zeker niet met gereedschap in de hand waarbij u even niet oplet waar uw voeten staan. Een loopplank scheelt hier meer dan de meeste andere maatregelen: hij verdeelt uw gewicht over een groter oppervlak van de plaat in plaats van te concentreren onder één schoenzool, en hij geeft u een vaste, herkenbare route zodat u niet improviseert over platen die net gelegd zijn. Op een dak waar meerdere ploegen tegelijk werken, bijvoorbeeld omdat het tweede gebouw al wordt gedekt terwijl de installateur op het eerste nog bezig is, is die vaste looproute ook een communicatiemiddel: iedereen weet waar wél en waar niet gelopen wordt, zonder dat dat elke ochtend opnieuw uitgelegd moet worden.
Het voordeel van één bestelling voor meerdere daken is reëel: platen worden op maat gewalst en op de millimeter afgekort tussen 450 en 8000 mm, en wanneer u de maten van vier gebouwen in één keer aanlevert, wordt dat in één productieronde ingepland en in één transport gebracht. Dat scheelt niet alleen geld, het scheelt ook het aantal keren dat platen worden ingeladen en uitgeladen, en dus het aantal momenten waarop vervorming kan ontstaan. Maar dat voordeel werkt alleen als de levering per gebouw gescheiden blijft. Wanneer alle platen van alle gebouwen op één grote stapel worden gelost, moet er op de bouwplaats nog een keer gesorteerd worden: op lengte, op bestemming, op volgorde van leggen. Elke sorteerslag is een risico, en op een druk bouwterrein met meerdere kranen en meerdere ploegen is dat risico niet denkbeeldig. Vraag daarom bij het plaatsen van de order om levering per gebouw, het liefst met een aparte markering of een aparte pallet per adres. Dat kost niets extra aan transport, want de rit blijft hetzelfde, en het bespaart een handelingsslag die op de bouw zelf tijd en risico kost.
Eén beschadigde baan is meestal geen ramp: hij wordt vervangen of, als de deuk klein is en niet in het zicht valt, geaccepteerd. Bij meerdere gebouwen tegelijk stapelt een klein probleem zich echter op. Als per gebouw gemiddeld twee platen vervormd raken door onzorgvuldig lopen of stapelen, en u bouwt vier gebouwen, dan mist u acht platen op het moment dat de dekploeg ze nodig heeft. Nabestellen kost tijd, en die tijd valt niet altijd binnen de planning wanneer meerdere daken tegelijk gedekt moeten worden. Het is dus niet alleen een kwestie van esthetiek per plaat, het is een kwestie van planning over de hele reeks gebouwen. Reken daarom liever wat ruimer in de bestelling, of spreek met de dekploegen af hoe met de loopplank en de looproute wordt omgegaan voordat de eerste plaat gelegd wordt, in plaats van dat achteraf te herstellen.
Deze pagina gaat over de plaat: waar vervorming ontstaat en hoe u die bij meerdere gebouwen tegelijk beperkt. Andere onderdelen van het werk op zo'n bouwplaats behandelen we elders. Hoe u de plaat op de bouw zelf afkort, bijvoorbeeld wanneer de laatste rij op één gebouw net iets anders uitvalt dan gepland, leest u zoals wij uitleggen bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/meerdere-gebouwen/afkorten-op-de-bouw). Hoe u de platen tilt en draagt tussen de gebouwen door, wat ook direct van invloed is op de kans op vervorming tijdens transport op het terrein, staat beschreven zoals wij uitleggen bij [de plaat tillen en dragen](/felsplaat/meerdere-gebouwen/tillen). Voor de technische randvoorwaarden van de dakopbouw, zoals de minimale dakhelling en condensvorming, verwijzen we naar klikfels.com. Voor het uiterlijk en de kleurkeuze van de coating kunt u terecht op zinklook.com, en voor de bevestiging met klemmen en de volgorde van werken op de ondergrond op klikzink.com. Wie zonnepanelen op een felsdak overweegt, vindt de aandachtspunten daarvoor op solarfels.com.
Bepaal voordat de eerste plaat gelost wordt hoe de looproutes over de verschillende daken lopen, en zorg voor voldoende loopplanken zodat niemand hoeft te improviseren. Vraag bij de bestelling van platen voor meerdere gebouwen om gescheiden levering per adres, zodat er op de bouwplaats niet nogmaals gesorteerd hoeft te worden. En wilt u meedenken over de indeling per gebouw voordat u bestelt, stuur dan uw tekening naar Klikzink, Boylestraat 22 in Ede: dat meedenken kost niets, en u kunt in dezelfde stap monsters van alle drie de kleuren aanvragen.