Klikzink
Als het dak open ligt, telt maar één ding echt: hoe snel kan er weer een dichte laag op, en houdt die constructie dat naar behoren. Op dat moment is het gewicht per vierkante meter geen bijzaak meer, maar de kern van de keuze tussen felsplaat en dakpannen. Wij zetten dat verschil voor u op een rij, precies voor de situatie waarin u niet drie weken de tijd heeft om na te denken.
Stalen felsplaat van het type dat wij leveren weegt ongeveer 5 kg per vierkante meter. Een dakbedekking van keramische of betonnen dakpannen komt, afhankelijk van het model, meestal op 40 tot 75 kg per vierkante meter uit. Dat is geen marginaal verschil: het is een factor acht tot vijftien. Bij een doorsnee kap van 100 vierkante meter praat u bij pannen over vier tot zeven ton op de gordingen, en bij felsplaat over een halve ton. Bij een spoedbestelling, waarbij de bestaande dakconstructie vaak al beschadigd, verouderd of tijdelijk gestut is, is dat verschil precies waar de aannemer naar kijkt voordat hij iets besteld.
Bij een gepland project rekent een constructeur van tevoren door of de bestaande spanten, gordingen en muurplaten een pannendak kunnen dragen, en zo niet, dan wordt de constructie versterkt voordat er iets op het dak komt. Bij een spoedbestelling ontbreekt die tijd vaak. Het dak ligt open na stormschade, een brand, of een lekkage die de onderconstructie heeft aangetast, en de vraag is niet 'wat kan deze kap dragen over twintig jaar' maar 'wat kan er morgen op, zonder dat er nog iets bezwijkt'. In die situatie is een lichter materiaal een reëel voordeel: het legt minder extra last op een constructie waarvan de sterkte op dat moment misschien niet volledig vaststaat. Wij zeggen niet dat pannen daarom altijd de verkeerde keuze zijn, want bij een degelijke, onbeschadigde kap is het gewicht van pannen doorgaans geen enkel probleem. Maar bij twijfel over de staat van de constructie, en dat is bij spoed vaker het geval dan bij een geruime tijd van tevoren geplande renovatie, geeft het lage gewicht van felsplaat net dat beetje zekerheid dat u bij pannen niet krijgt.
Eerlijkheid vraagt ook dit: dakpannen zijn, mits op voorraad bij de leverancier, vaak sneller op de bouw dan een felsplaat die op maat gewalst moet worden. Een aannemer die alleen kijkt naar 'wat ligt er het snelst op de vrachtwagen' kan dus soms terecht voor pannen. Het voordeel van felsplaat zit niet in de aanvoertijd van het rauwe materiaal, maar in wat er daarna gebeurt: één laag banen die aaneensluitend wordt gelegd, in plaats van duizenden losse pannen die één voor één worden gehaakt en vaak nog op maat gezaagd moeten worden langs schoorstenen en dakramen. Bij een dak dat dicht moet voordat de volgende regenbui valt, telt de snelheid van het leggen zelf net zo zwaar als de tijd tot levering. Hoe die levering op maat er in de praktijk uitziet, en wat daarbij wel en niet realistisch is als de klok tikt, leest u op de pagina over [een spoedbestelling](/felsplaat/spoed).
Bij een renovatie waarbij de oude dakbedekking eraf gaat, ligt de bestaande dakconstructie meestal al vast: de sporen, gordingen en eventueel de bestaande onderconstructie zijn er al, en de vraag is wat daarop nog kan zonder aanpassingen. Felsplaat vraagt een rechte, vlakke ondergrond met een geschikte onderconstructie voor de bevestiging, maar geen zwaar bouwkundig aanpassingswerk om alleen het gewicht op te vangen. Bij dakpannen moet diezelfde constructie het aanzienlijk hogere gewicht dragen, wat bij een oudere of verzwakte kap kan betekenen dat er eerst gordingen bijgeplaatst of vervangen moeten worden voordat er één pan op zit. Die extra stap kost bij een spoedbestelling precies de tijd die er niet is. Voor de technische randvoorwaarden van de opbouw zelf, zoals de minimale dakhelling en hoe condensvorming daarin meespeelt, verwijzen wij u naar klikfels.com; dat gaat verder dan wat wij hier over de plaat zelf kunnen zeggen.
Juist onder tijdsdruk worden er op de bouwplaats beslissingen genomen die op het eerste gezicht snelheid opleveren, maar die achteraf averechts werken. Een aannemer die, om maar iets op het dak te hebben, kiest voor de eerste dakpan die toevallig op voorraad is zonder te checken of de constructie het gewicht daadwerkelijk aankan, loopt het risico dat er alsnog gestut of verstevigd moet worden nadat de pannen al liggen. Dat is dubbel werk en dubbele tijd. Andersom is het ook geen goed idee om bij felsplaat de plaatdikte of de fels te laten varen omdat 'het toch maar tijdelijk is': een tijdelijke oplossing die na de storm blijft liggen, moet evengoed bestand zijn tegen wind en regen. Onze platen van 0,55 mm met een haaks opstaande fels van 35 mm zijn daar op berekend, ook als de bestelling onder tijdsdruk is geplaatst.
Een andere valse besparing is het overslaan van een goede voorbereiding van de maatvoering. Bij spoed is de verleiding groot om 'gewoon iets te bestellen wat ongeveer past' en de rest op de bouw met de haakse slijper te corrigeren. Dat kost uiteindelijk meer tijd dan het scheelt, en het is niet nodig: onze felsbanen worden op de millimeter afgekort geleverd, van 450 tot 8000 mm, zodat de maat op de bouwtekening ook de maat is die er aankomt. Hoe u zelf op de bouw nog kunt bijknippen als de situatie daarom vraagt, staat uitgewerkt op de pagina over [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/spoed/afkorten-op-de-bouw), en wat er in de kou nog wel en niet kan bij het verwerken van de platen leest u op de pagina over [werken bij vorst](/felsplaat/spoed/bij-vorst).
Wij denken kosteloos mee op tekening, ook als die tekening er onder tijdsdruk snel doorheen moet. Onze eigen walsmachines maken het mogelijk om felsbanen op maat te leveren zonder dat u afhankelijk bent van voorraadmaten, en wij kunnen u laten zien hoe het materiaal in de praktijk aanvoelt met monsters van alle drie de matte kleuren. Weegt u het gewicht van uw dakconstructie mee in de keuze voor uw volgende bestelling, dan kunt u contact opnemen met Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede, om de mogelijkheden voor uw specifieke dak te bespreken.