Klikzink
Een aannemer die voor het eerst een felsdak legt, krijgt vaak achteraf een telefoontje: de bewoner belt dat het op het dak klinkt als een drumstel zodra het regent. Dat telefoontje komt bijna altijd na het weer, nooit ervoor. Wij leggen hier uit wat er op dat moment misgaat, en welk deel daarvan met de plaat te maken heeft en welk deel niet.
De meest gemaakte fout is dat men de plaat behandelt als een geluiddempend product. Dat is hij niet, en dat is hij ook nooit geweest. Een stalen felsbaan van 0,55 mm dik is een stijf, dun vlak. Regen die daarop valt, zet dat vlak in trilling, en die trilling plant zich voort door de hele baan en door alles waar hij aan vastzit. Wie denkt dat een dikkere coating, een andere kleur of een fijnere ril in het vlak dat gaat verhelpen, komt bedrogen uit. De drie uitvoeringen die wij leveren, vlak, met verstijvingsril en met micro-lines, zijn er voor de stijfheid van het vlak en voor het uiterlijk, niet om het geluid te dempen. Wat een vlak met kleur en glans met een gebouw doet, staat trouwens op zinklook.com, niet hier.
Wat het kost als de fout pas op het dak blijkt, is vooral tijd en gedoe achteraf. Er is dan geen manier om de plaat zelf stiller te maken zonder hem te vervangen. De oplossing zit altijd in de laag eronder, niet in de plaat zelf, en die laag moet er zijn voordat de platen erop liggen. Een dakdekker die de opbouw pas ná het leggen van de felsbanen ter discussie stelt, is te laat.
Regen op staal geeft een tik, geen roffel, tenzij er iets onder zit dat meetrilt en het geluid versterkt. Hagel is heftiger: hagelkorrels hebben meer massa en meer snelheid dan regendruppels, en de tik wordt dan een klap. Op een vlak van 475 mm werkende breedte, gefelst aan beide kanten met een opstaande naad van 35 mm, loopt die trilling door tot aan de volgende felsnaad en dan weer verder. Hoe groter het ononderbroken vlak, hoe meer het als klankkast werkt. Dat is een eigenschap van dun plaatstaal in het algemeen, niet iets specifiek aan onze platen, en geen enkele fabrikant van felsplaat kan dat wegwalsen.
Wat er wél verschil maakt, is wat er direct onder dat vlak ligt. Op een ondergrond zonder demping, bijvoorbeeld een dunne isolatielaag of een luchtspouw zonder verdere opbouw, klinkt diezelfde regen luider dan op een dak met een volledige, aaneengesloten dakopbouw met een zwaardere isolatielaag en een onderconstructie die niet meetrilt. Dat is precies het gebied van klikfels.com, waar de opbouw, de isolatie en de randvoorwaarden voor de dakhelling aan de orde komen. Wij noemen het hier alleen om aan te geven waar de grens van onze kennisbank ligt: wij gaan over de plaat, niet over wat daaronder zit.
Een voorbeeld uit de praktijk maakt dit concreet. Bij een schuur met een enkelvoudige houten beschieting en daarop direct de felsbanen, hoorden de bewoners bij zware regen een duidelijk getik door het hele gebouw. Bij een vergelijkbare schuur, met dezelfde platen maar met een dampopen isolatieplaat tussen de beschieting en de felsbaan, was dat geluid aanmerkelijk minder aanwezig. De platen waren identiek, de maatvoering identiek, alleen de laag daaronder verschilde. Dat verschil zit niet in wat wij op de bouw leveren, maar in wat de dakdekker daarop legt.
De maat van de plaat heeft weinig invloed op het geluid, de opbouw eronder wel. Onze felsbanen zijn leverbaar van 450 tot 8000 mm, op de millimeter afgekort, en een langere baan heeft minder dwarsnaden maar niet per se een ander geluidsbeeld: de trilling loopt toch door tot aan de volgende felsnaad. Het gewicht van het materiaal, ongeveer 5 kg per m², is te licht om zelf veel massa in te brengen tegen trillingen; vergelijk dat met een dakpan, die veel zwaarder is en daardoor van zichzelf al minder resoneert.
De klemmen waarmee de platen blind onder de fels worden bevestigd, zonder zichtbare schroeven, spelen ook een rol, maar die rol hoort bij de bevestiging en de ondergrond, en dat is precies waarvoor wij verwijzen naar klikzink.com. Een klem die te strak of te los zit, kan het meetrillen van het vlak beïnvloeden, maar de juiste montage daarvan valt buiten wat wij hier behandelen.
Ook zonnepanelen op een felsdak veranderen het geluidsbeeld, omdat een paneel het vlak deels afdekt en dempt op de plek waar het ligt, en dat is een van de vragen die aannemers ons weleens stellen als ze een dak met panelen plannen. Daarover, en over de montage die daarbij past, gaat solarfels.com; hier gaan we er niet dieper op in.
Veel aannemers gaan ervan uit dat hagel vooral een risico is voor deuken in het vlak, en vergeten dat het ook een geluidsprobleem geeft dat pas bij de eerste hagelbui aan het licht komt. Onze platen zijn koud vouwbaar tot -15 graden en zijn qua materiaal, Sendzimir verzinkt staal met een organische coating van 50 micrometer, bestand tegen weersinvloeden, maar bestand tegen weer is iets anders dan geluidloos bij weer. Dat onderscheid wordt op de bouw vaak niet gemaakt, en de bewoner die het verschil pas na oplevering hoort, is niet blij met de uitleg dat het materiaal wel goed is verwerkt maar dat er niets aan het geluid te doen was op dat moment.
Wij horen dit terug bij nazorggesprekken, niet als klacht over de plaat zelf, maar als vraag hoe het anders had gekund. Het antwoord is bijna altijd: eerder in het bouwproces een keuze maken over de laag onder de felsbaan, niet over de felsbaan zelf. Wat dat voor een opdrachtgever concreet betekent als die er expliciet naar vraagt, leest u bij [wat een opdrachtgever hierover vraagt](/felsplaat/geluid/wat-vraagt-de-opdrachtgever), en wat voorafgaand aan de bestelling al vastgelegd kan worden, staat bij [wat je vooraf moet weten](/felsplaat/geluid/vooraf-weten).
Voor de plaat zelf verandert er door dit alles niets aan de bestelling: de maatvoering, de drie uitvoeringen van het vlak en de drie matte kleuren met een glansgraad onder de 5 blijven een keuze op basis van uiterlijk en stevigheid, niet op basis van geluid. Wat wel verandert, is het moment waarop de opbouw onder de plaat besproken wordt: dat moet vóór de bestelling van de felsbanen, niet erna.
Neem voordat u bestelt contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en leg de opbouw van het dak of de gevel naast de gewenste maatvoering. Wij denken kosteloos mee op tekening en kunnen de platen op maat laten walsen op onze eigen walsmachines, zodat de maatvoering al bij levering klopt. Vraag desgewenst monsters van alle drie de kleuren op, en bespreek de opbouw eronder met wie de isolatie en de ondergrond verzorgt, zodat de eerste regenbui geen verrassing meer is.