Klikzink
Als u een monster van felsplaat aanvraagt, houdt u een stukje plaat van een paar centimeter breed in uw hand. Dat is precies genoeg om de kleur te beoordelen, de coating te voelen en de dikte van het staal te schatten. Het is niet genoeg om te bepalen welk gereedschap er op de bouw moet liggen. Dat volgt niet uit het monster, maar uit de baan die u bestelt: de lengte, de plek van de aansluitingen en het aantal keer dat u de plaat moet passen op de bouwplaats zelf.
Een felsbaan komt op maat aan, tot op de millimeter afgekort in onze fabriek. Voor een rechte dakvlakte, van goot tot nok, is dat vaak precies de lengte die u nodig heeft en hoeft er op de bouw niets meer af. Maar zodra er een dakraam, een schoorsteen of een hoekafwerking in het vlak zit, moet er ter plekke worden ingekort of ingepast. Daar hoort gereedschap bij dat recht snijdt zonder de plaat te vervormen, en dat is nou net waar een monster u niets over leert: een handpalm groot stukje plaat buigt u niet, u zaagt er niet in, u ziet alleen hoe hij aanvoelt.
Op de bouw wordt voor felsplaat meestal gekozen voor een knabbelschaar (nibbelaar) of een elektrische plaatschaar. Beide werken door het materiaal koud te knippen, in kleine hapjes of in een doorlopende snede. Dat is belangrijk, want de coating van 50 micrometer en de zinklaag daaronder zijn er niet op berekend om verhit te worden. Een doorslijper of haakse slijper brengt door de wrijving lokaal veel warmte in de plaat, en dat is precies waar het misgaat: de coating verbrandt langs de snijrand, de zinklaag krijgt daar geen bescherming meer, en op die plek begint de plaat te roesten, vaak al binnen het eerste jaar. Op een monster ziet u dat rand-effect niet terug, simpelweg omdat er op een monster geen snede wordt gemaakt. Wij raden een doorslijper daarom niet aan, en gebruiken hem in onze eigen fabriek ook niet.
Een schaar of nibbelaar geeft een schone, koude snede en dat past bovendien bij de rest van de verwerking: de plaat is koud vouwbaar tot -15 graden, zoals wij uitleggen bij [koud vouwen en kanten van felsplaat](/felsplaat/monsters/koud-vouwen), en de gereedschapskeuze op de bouw volgt diezelfde lijn. Alles wat koud, mechanisch en zonder hitte werkt, hoort bij deze plaat. Alles wat warmte toevoegt, hoort er niet bij.
Naast een schaar of nibbelaar hoort er een felstang op de bouw te liggen. De fels van 35 mm die haaks opstaat tussen twee banen, wordt met deze tang dichtgeklemd nadat de platen zijn gelegd. Dat is een handmatige of elektrische bewerking die met precisie moet gebeuren: te los, en de fels laat op termijn water door; te hard, en het staal kan lokaal vervormen. Een felstang is dus geen overbodige luxe naast de schaar, het is het gereedschap dat de aansluiting tussen twee banen pas afmaakt.
Ook dit ziet u niet aan een monster. Een los stukje plaat heeft geen fels om te sluiten, en de vraag hoe de felstang aanvoelt of hoeveel kracht hij nodig heeft, beantwoordt een monster niet. Wat het monster wél laat zien, is de dikte van het staal en dus een indicatie van hoeveel weerstand de plaat biedt tijdens het felsen. Een dunnere plaat felst anders dan een dikkere, en bij 0,55 mm weet u tenminste waar u qua materiaalsterkte mee te maken heeft. De klem die onder de fels komt en de volgorde waarin u de banen legt, staan overigens niet hier beschreven maar bij de bevestiging en de klem onder de fels op klikzink.com; dat is een andere stap in het proces dan het gereedschap dat u nodig heeft om de plaat te vormen en in te korten.
Met een monster in de hand kunt u drie dingen goed beoordelen: hoe de kleur eruit ziet in daglicht, hoe de coating aanvoelt, en hoe stijf het staal is bij lichte druk. Dat is precies waarom wij monsters van alle drie de kleuren beschikbaar hebben: zo kunt u ze naast elkaar leggen en een keuze maken die u op een tekening durft te zetten. Voor de vraag welk gereedschap er nodig is, is dat aanvoelen van de stijfheid trouwens niet zonder waarde: een dikker of dunner materiaal vraagt een andere afstelling van een nibbelaar, en een aannemer die het materiaal al eens heeft vastgehad, stelt zijn gereedschap met minder giswerk in.
Waar een monster u niets over zegt, is het gedrag van een baan van tien meter op een dakvlak. Een baan van die lengte zet meer uit bij temperatuurwisselingen dan een handpalm groot stukje plaat, al blijft die uitzetting bij staal beperkt tot ongeveer de helft van wat zink doet. Die uitzetting is relevant voor de manier waarop u de plaat op de bouw behandelt, en die kant van de zaak lichten wij toe bij [uitzetting van felsplaat en wat dat betekent voor uw bestelling](/felsplaat/monsters/uitzetting). Voor het gereedschap zelf verandert de lengte van de baan niets: een schaar knipt een lange baan net zo goed als een korte, en een felstang werkt over de volledige lengte van de fels op dezelfde manier. Wat wel verandert, is de logistiek: hoe langer de baan, hoe belangrijker het is dat er voldoende ruimte is om de plaat neer te leggen voordat u begint te knippen of te felsen, en dat is iets wat u op de bouwplaats zelf inricht, niet iets wat uit een monster blijkt.
Voor de bestelling zelf heeft de gereedschapskeuze op de bouw dus geen directe invloed op de maat die u opgeeft: die bepaalt u aan de hand van de dakvlakte en de plek van aansluitingen, niet aan de hand van wat er in uw gereedschapskist ligt. Maar de keuze voor een schaar of nibbelaar in plaats van een doorslijper is wel iets wat u vooraf regelt, niet iets wat u ter plekke improviseert als de platen al liggen.
Wilt u met eigen handen voelen hoe het staal en de coating aanvoelen voordat u een baan bestelt, dan kunt u bij ons monsters aanvragen van alle drie de kleuren. Heeft u een tekening met de maten van het dakvlak en de plek van de aansluitingen, dan kijken wij daar kosteloos naar mee en werken we die uit tot een leverbare maatvoering, afgekort tot op de millimeter vanaf 450 tot 8000 mm. Neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en stuur de tekening mee: dan weet u niet alleen welke kleur bij uw gebouw past, maar ook precies welke lengtes er straks op de bouw liggen.