Klikzink
Als u een monster van onze felsplaat aanvraagt, houdt u een stukje staal van misschien twintig bij dertig centimeter vast. U buigt het, voelt de stugheid, kijkt naar de coating op de vouw en trekt daar een conclusie uit over hoe de plaat zich gedraagt op de bouw. Dat is een logische reflex, maar het klopt maar half. Een monster laat zien hoe het materiaal aanvoelt en hoe de coating een scherpe kant verdraagt. Het laat niet zien hoe een baan van zes meter zich gedraagt in een winterse ochtend op de steiger, of wat er gebeurt als u diezelfde vouw met de hand namaakt in plaats van met een goede kantbank.
Onze felsplaat is koud vouwbaar tot -15 graden. Dat is een geruststelling voor wie in de winter moet doorwerken, maar het is geen vrijbrief om zonder nadenken te buigen zoals het uitkomt. Koud vouwbaar betekent dat het staal en de coating de bewerking bij lage temperatuur aankunnen, niet dat de bewerking bij -15 graden even makkelijk gaat als bij 15 graden boven nul. Staal wordt bij vorst stugger. Het veert minder mee, en de coating van 50 micrometer wordt bij kou iets minder rekbaar dan bij kamertemperatuur. Dat merkt u vooral in de snelheid waarmee u de vouw zet: langzamer bewegen geeft de coating de tijd om mee te geven in plaats van te scheuren op de buitenste vezel van de knik.
Elke coating heeft een grens aan hoe scherp hij om een hoek kan zonder te scheuren. Bij onze GreenCoat Pural BT ligt die grens in de praktijk bij een buigstraal van ongeveer de plaatdikte zelf tot een paar keer de plaatdikte, afhankelijk van de richting van de vouw ten opzichte van de walsrichting van het staal en van de temperatuur waarbij u werkt. Vouw haaks op de walsrichting en u heeft iets meer marge dan wanneer u in de walsrichting buigt. Vouw bij vorst en de marge wordt kleiner, niet omdat het staal het niet aankan, maar omdat de coating minder ruimte heeft om zich te rekken voordat de buitenkant van de vouw haarscheurtjes vertoont. Die scheurtjes zijn met het blote oog soms nauwelijks te zien, maar ze zijn wel de plek waar op termijn vocht onder de coating kan komen.
In de praktijk komt dit erop neer dat de fels van 35 mm zelf, met de bijbehorende, ruime straal, geen enkel probleem geeft: die is ontworpen op onze eigen walsmachines en gezet met gereedschap dat daar voor de volle honderd procent op is afgestemd. Waar het spannend wordt, is bij extra vouwen die u zelf op de bouw aanbrengt: een haakse hoek bij een dakrand, een insnijding bij een doorvoer, een kant die u omzet voor een aansluiting. Zet u die te scherp, met een te kleine straal, dan loopt u risico op scheurvorming in de coating, ook al is de plaat op zichzelf tot diep onder nul te vouwen. Hoe u dat soort snijkanten en aansluitingen netjes afwerkt, leggen wij uit bij [de snijkant afwerken](/felsplaat/monsters/snijkant-afwerken).
Bij temperaturen rond het vriespunt en daaronder verandert niet alleen het staal, maar ook uzelf: het gereedschap ligt kouder in de hand, de kantbank staat buiten en heeft geen tijd gehad om op temperatuur te komen, en de neiging om snel klaar te zijn is bij vorst groter dan bij een aangenaam voorjaarsweertje. Precies die combinatie leidt tot fouten. Een vouw die u bij 18 graden rustig in één beweging zet, verdient bij -10 graden een tweede, voorzichtiger beweging. Niet omdat de norm van -15 graden niet klopt, maar omdat die norm de ondergrens van het materiaal beschrijft, niet de manier waarop uzelf onder tijdsdruk met een koude kantbank omgaat. Wij gaan dieper in op wat er verder verandert aan uw werkwijze bij lage temperaturen op de pagina over [werken bij vorst](/felsplaat/monsters/bij-vorst).
Het is verstandig om, voordat u bestelt, een monster van alle drie de kleuren aan te vragen. Zo'n monster laat u precies zien hoe de coating aanvoelt, hoe mat hij is, en hoe hij reageert als u hem met de vingers buigt of met een stanleymes een randje afwerkt. Wat het u niet laat zien, is hoe de plaat zich gedraagt over een lengte van meters in plaats van centimeters. Een handpalm buigt een monster in een fractie van een seconde met vrij veel kracht geconcentreerd op een klein oppervlak. Een baan van vier of zes meter buigt u met een kantbank, verdeeld over de volle breedte, met een tempo dat u zelf bepaalt. De fysica van het scheuren van coating hangt af van de straal, de temperatuur en de snelheid van de bewerking, niet van de lengte van de plaat op zichzelf, maar de manier waarop u met een klein monster experimenteert, geeft weinig houvast voor hoe die drie factoren samenkomen op een dakvlak van honderd vierkante meter in de kou.
Met andere woorden: een monster is uitstekend om een indruk te krijgen van dikte, stugheid en het gedrag van de coating bij een eerste, voorzichtige buiging. Het is geen testomgeving om vast te stellen wat de kleinste veilige straal is voor uw project, en al helemaal niet om te bepalen hoe snel u bij vorst mag werken. Daarvoor kijkt u naar de temperatuur op de bouwplaats die dag, naar de richting van uw vouw ten opzichte van de plaat, en naar de manier waarop uw gereedschap is afgesteld. Twijfelt u, dan denken wij kosteloos mee op tekening en kunnen we v vooraf al aangeven welke vouwen in uw ontwerp extra aandacht verdienen.
Koud vouwen staat niet los van andere stappen die u op de bouw zet. Een plaat die u eerst afkort en daarna vouwt, gedraagt zich anders dan een plaat die u eerst vouwt en daarna op maat zaagt, en de volgorde die voor u het handigst is, hangt af van uw situatie op de steiger. Ook de manier waarop u de plaat vervolgens tilt en verplaatst, is van invloed: een net gezette vouw is een kwetsbare plek totdat de plaat op zijn plek ligt en is vastgeklemd. Voor de bevestiging zelf, met de klem onder de fels, verwijzen wij u naar klikzink.com, waar de volgorde van monteren op de ondergrond aan de orde komt.
Wilt u met eigen handen voelen hoe onze felsplaat aanvoelt en hoe de coating reageert op een eerste, voorzichtige buiging, vraag dan een monster aan van alle drie de kleuren. Gebruikt u dat monster als eerste indruk, niet als proefstuk voor de scherpste vouw die u op de bouw wilt maken. Twijfelt u over een specifieke aansluiting of een scherpe hoek in uw ontwerp, stuur ons de tekening: wij denken kosteloos mee en geven aan waar een ruimere straal verstandiger is dan de kleinste die net nog mogelijk is.