Klikzink
Wie een dak moet vernieuwen, staat vaak voor de keuze tussen twee heel verschillende systemen: een felsdak van stalen banen, of een bitumineuze dakbedekking. Het zijn geen concurrenten die op dezelfde manier werken. Bitumen is een aaneengesloten, dichtgelaste laag die na verloop van jaren opnieuw behandeld of vervangen moet worden. Een felsdak van Klikzink bestaat uit stalen felsbanen die blind zijn bevestigd, met een fels van 35 mm die het water zelf al buiten houdt zonder dat daar een aparte afdichtingslaag voor nodig is. Dat verschil zit niet in de kleur en niet in de glans, maar in wat het materiaal zelf is en hoe het zich door de jaren heen gedraagt.
Het lijkt een oneerlijke vergelijking te worden, maar dat is het niet op elk punt. Bitumen wint op de korte termijn: het is snel te leggen op ingewikkelde vormen, het vraagt geen felsmachine en een ervaren dakdekker kan een complex dak in één werkgang afwerken. Een felsdak vraagt meer voorbereiding: de platen worden op maat besteld, van 450 tot 8000 mm op de millimeter afgekort, en de aansluiting op hoeken en doorvoeren moet vooraf bedacht zijn. Wie snel een tijdelijk of ondergeschikt dak nodig heeft, is met bitumen soms beter af. Maar wie kijkt naar wat er over tien of twintig jaar met het materiaal gebeurt, ziet een ander beeld.
Bitumen verouder door blootstelling aan UV-licht en temperatuurwisselingen. De bovenste laag wordt broos, er ontstaan haarscheuren, en op een gegeven moment is een nieuwe laag of een volledige vervanging aan de orde. Dat is geen gebrek maar een eigenschap van het materiaal: het is opgebouwd uit bitumen en wapening, en die combinatie heeft een eindige levensduur, ongeacht hoe goed de dakdekker zijn werk deed.
Staal met een organische coating verouder anders. De felsplaten van Klikzink zijn Sendzimir verzinkt (275 g/m2 aan beide zijden) en daarna voorzien van een coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT, een biobased coating die de plaat tegen weer en wind beschermt. Dat is geen laag die aan de oppervlakte afbladdert zoals bij bitumen, maar een gesloten systeem dat het onderliggende zink beschermt. Zolang het oppervlak intact blijft, blijft ook de bescherming intact. Dat is precies waarom krassen en beschadigingen tijdens transport en verwerking zo serieus genomen worden, zoals wij uitleggen bij [krassen en beschadigingen bij monsters aanvragen](/felsplaat/monsters/krassen): een beschadiging in de coating is een zwakke plek in een systeem dat verder juist bedoeld is om lang mee te gaan zonder onderhoud van betekenis.
Een bitumen dak vraagt periodieke controle en onderhoud: naden die opnieuw gelast moeten worden, blaasjes die ontstaan door vocht onder de laag, mos en vuil dat vocht vasthoudt op plekken waar het dak niet goed afwatert. Dat onderhoud is nodig om de levensduur te halen die het systeem in theorie kan bereiken.
Een felsdak vraagt in de basis geen onderhoud van die orde. Er zijn geen naden die opnieuw dichtgemaakt moeten worden, want de fels zelf is de afdichting. Wat overblijft is vooral schoonmaken: vuil en cementsluier die tijdens de bouw op de plaat terechtkomen, kunnen op termijn sporen achterlaten als ze niet op tijd worden verwijderd, zoals wij toelichten bij [vuil en cementsluier bij monsters aanvragen](/felsplaat/monsters/vuil-en-cement). Dat is geen onderhoud in de zin van een dakdekker die periodiek terugkomt, maar een aandachtspunt tijdens de bouw zelf. Na oplevering is een felsdak in de praktijk een dak waar u weinig meer naar hoeft te kijken.
Wij geven monsters van alle drie de kleuren, en dat is nuttig: u voelt het gewicht, u ziet de dikte van de coating, u kunt de fels bekijken en de plaat in uw hand buigen. Maar een monster van tien bij tien centimeter is geen dakvlak van tien meter, en dat verschil is groter dan het lijkt.
Een handpalm laat u niet zien hoe een felsbaan van acht meter zich gedraagt bij temperatuurwisselingen over een heel seizoen, of hoe de plaat reageert op vervorming tijdens het leggen over een lange overspanning, zoals besproken bij [vervorming bij het leggen bij monsters aanvragen](/felsplaat/monsters/vervorming). Staal zet ongeveer half zoveel uit als zink, en dat is een gegeven dat pas op ware grootte iets betekent: op een monster van een handpalm is die uitzetting nul, op een dakvlak van tien meter is het een paar millimeter waarmee de bevestiging rekening moet houden.
Een monster laat u ook niet zien hoe de plaat zich gedraagt bij vorst. De felsplaten zijn koud vouwbaar tot -15 graden, maar dat is een eigenschap die u op een klein stukje plaat niet toetst; op de bouw zelf is dat relevant zodra er in de winter gewerkt wordt, zoals wij beschrijven bij [werken bij vorst bij monsters aanvragen](/felsplaat/monsters/bij-vorst). Een monster is dus vooral geschikt om het materiaal zelf te beoordelen: het gewicht van ongeveer 5 kg per m2, de stevigheid van de fels, het verschil tussen vlak, met verstijvingsril of met micro-lines. Voor het gedrag van het materiaal op dakschaal moet u verder kijken dan wat er in uw hand ligt.
Bitumen heeft in dat opzicht een ander soort monster nodig: een stukje bitumen laat vooral de structuur en de bovenlaag zien, maar zegt weinig over hoe de naden op een compleet dak zich houden, en dat is nu net het punt waarop bitumen na jaren kwetsbaar wordt. Bij een felsdak is er geen naad die apart beoordeeld moet worden; de fels is overal gelijk, en dat maakt een monster van felsplaat in die zin representatiever dan een monster van bitumen, ook al is ook hier de schaal van een compleet dak niet te vervangen door een handpalm materiaal.
Naast levensduur en onderhoud verschilt ook de manier van werken. Felsplaten komen op maat geleverd, tot op de millimeter afgekort, met een beschermfolie erop die tijdens transport en verwerking bescherming biedt, zoals wij uitleggen bij [de beschermfolie bij monsters aanvragen](/felsplaat/monsters/beschermfolie). Bitumen rollen worden ter plaatse aangepast en gelast, wat een andere planning op de bouwplaats vraagt. Voor wie werkt met een dakdekker die beide systemen kent, is dat verschil in werkwijze vaak net zo belangrijk als het verschil in materiaal zelf: een felsdak vraagt om vooraf goed op tekening te werken, en dat meedenken op tekening kost bij ons niets.
Wilt u het verschil met eigen handen voelen voordat u een keuze maakt? Vraag een monster aan van alle drie de kleuren en leg het naast een stuk bitumen dat u misschien al kent van een ander project. Kijk vooral naar het gewicht, de coating en de fels, en bedenk daarbij dat het echte verschil in levensduur en onderhoud zich pas op een heel dakvlak laat zien. Heeft u een concreet project en wilt u weten welke maat en welke uitvoering daar het beste bij past? Neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede, en wij denken op tekening met u mee.